“Antikushtetues”, Gjykata Supreme e Panamasë i heq koncesionin e portit kompanisë nga Hong Kongu

Gjykata Supreme e Panamasë vendosi të enjten vonë se koncesioni i mbajtur nga një degë e CK Hutchison Holdings të Hong Kongut për të operuar portet në të dyja anët e Kanalit të Panamasë ishte jokushtetues, një rezultat që përparon një qëllim të SHBA-së për të bllokuar çdo ndikim nga Kina mbi rrugën ujore strategjike.

Vendimi i gjykatës pasoi një auditim nga kontrollori i Panamasë, i cili pretendoi parregullsi në zgjatjen 25-vjeçare të koncesionit të dhënë në vitin 2021.

Administrata Trump e bëri bllokimin e ndikimit të Kinës mbi Kanalin e Panamasë një nga prioritetet e saj në hemisferë. Panamaja ishte ndalesa e parë jashtë shtetit e Sekretarit të Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, si diplomat më i lartë i Shteteve të Bashkuara.

Pavarësisht këmbënguljes së qeverisë së Panamasë dhe autoritetit të kanalit se Kina nuk ka ndikim mbi operacionet e saj, Rubio e bëri të qartë se SHBA-të e shihnin funksionimin e porteve si një çështje të sigurisë kombëtare, pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, kishte shkuar aq larg sa të thoshte se Panamaja duhet ta kthejë kanalin nën kontrollin e SHBA-së. Deklarata e shkurtër e gjykatës nuk dha asnjë udhëzim se çfarë do të ndodhte me portet tani.

Analisti politik Edwin Cabrera tha se hapi tjetër procedural do të jetë njoftimi i palëve për vendimin e gjykatës. Më pas, çështja se çfarë do të bëhet me portet i takon degës ekzekutive të Panamasë, konkretisht Autoritetit Detar të Panamasë.

“Nga bisedat që kam pasur me disa njerëz kam përshtypjen se funksionimi (i porteve) nuk do të ndalet”, tha Cabrera.

CK Hutchison Holdings njoftoi një marrëveshje vitin e kaluar për të shitur shumicën e aksioneve të saj në portet panameze dhe të tjera në mbarë botën një konsorciumi ndërkombëtar që përfshinte BlackRock Inc. Por marrëveshja duket se ngeci për shkak të kundërshtimeve nga qeveria kineze.

Paralelisht, kontrollori i Panamasë auditoi koncesionin për Kompaninë e Porteve të Panamasë, e cila kishte mbajtur kontratën për të operuar portet që nga viti 1997. Koncesioni u rinovua në vitin 2021 për 25 vjet, gjatë administratës së mëparshme panameze.

Kontrollori Anel Flores tha se auditimi gjeti pagesa që nuk ishin bërë, gabime kontabël dhe ekzistencën e dukshme të një koncesioni “fantazmë” që vepron brenda porteve që nga viti 2015. Kompania i mohoi këto akuza.

Auditimi përcaktoi se parregullsitë i kishin kushtuar qeverisë rreth 300 milionë dollarë që nga zgjatja e koncesionit dhe rreth 1.2 miliardë dollarë gjatë kontratës fillestare 25-vjeçare. Flores tha gjithashtu se zgjatja u dha pa miratimin e kërkuar të zyrës së tij.

Më 30 korrik, kontrollori kundërshtoi kontratën e Kompanisë së Porteve të Panamasë për të operuar portet para Gjykatës së Lartë.