NATO kritikon Rusinë dhe Kinën për armët bërthamore, kërkon bashkëpunim me SHBA-në

NATO kritikoi të martën politikat ruse dhe kineze për armët bërthamore dhe u bëri thirrje të dy vendeve të punojnë me Shtetet e Bashkuara për të krijuar stabilitet dhe transparencë më të madhe.

Në një deklaratë, 32 anëtarët e NATO-s theksuan “angazhimin e tyre të fortë për zbatimin e plotë” të Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore (NPT), një gur themeli i kontrollit global të armëve që nga hyrja e tij në fuqi në vitin 1970.

Deklarata erdhi përpara një konference që fillon javën e ardhshme në Kombet e Bashkuara në Nju Jork për të shqyrtuar funksionimin e traktatit, në një sfond të paqëndrueshmërisë gjeopolitike, përfshirë luftën e Rusisë kundër Ukrainës dhe luftën SHBA-Izrael kundër Iranit.

“Rusia ka shkelur angazhimet thelbësore për kontrollin e armëve dhe ka përdorur retorikë kërcënuese bërthamore në mënyrë të papërgjegjshme. Kina vazhdon të zgjerojë me shpejtësi dhe të diversifikojë arsenalin e saj bërthamor pa transparencë”, thuhet në deklaratën e Këshillit të Atlantikut të Veriut të NATO-s.

Anëtarët e NATO-s “inkurajojnë fuqimisht ndjekjen e Shteteve të Bashkuara për stabilitet strategjik shumëpalësh”, tha ajo.

Në një intervistë, Ndihmës Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Boris Ruge, përmendi përdorimin nga Rusia të raketës së saj balistike me rreze të mesme veprimi Oreshnik , të aftë për të mbushur bomba bërthamore, dy herë deri më tani në Ukrainë – si një shembull tjetër të “sinjalizimit bërthamor” të papërgjegjshëm nga Moska.

“Sot, përballemi me një Rusi që është tërhequr nga të gjitha marrëveshjet e rëndësishme të kontrollit të armëve, që ka zhvilluar të gjitha llojet e sistemeve të shpërndarjes bërthamore dhe që është e angazhuar në luftën më të madhe në Evropë që nga viti 1945”, tha ai.

Nga ana e saj, Rusia tha në shkurt se do të mbetej një fuqi bërthamore e përgjegjshme pas skadimit të traktatit të Ri START, i cili vendosi kufizime për raketat, lëshuesit dhe kokat bërthamore strategjike amerikane dhe ruse.

Qeveria e presidentit rus Vladimir Putin ka kritikuar gjithashtu planet e Francës, anëtare e NATO-s, për të zgjeruar arsenalin e saj bërthamor, si një veprim “shumë destabilizues” që përbën një kërcënim potencial për Moskën.

Kina ka hedhur poshtë kritikat perëndimore se ndërtimi i armëve bërthamore nga ana e saj nuk është transparent.

Madhësia e saktë e arsenaleve bërthamore të vendeve është sekret. Por Federata e Shkencëtarëve Amerikanë vlerëson se Rusia ka rreth 4,400 koka bërthamore, e ndjekur nga Shtetet e Bashkuara me 3,700, Kina me 620, Franca me 290 dhe Britania me 225.

India, Pakistani dhe Koreja e Veriut gjithashtu zotërojnë armë bërthamore. Supozohet gjerësisht se Izraeli ka një arsenal bërthamor, por nuk e ka konfirmuar ose mohuar atë publikisht.

Ruge tha se NATO shpresonte që konferenca të rezultonte në një marrëveshje të dakordësuar nga të gjitha palët në traktat, duke theksuar transparencën, uljen e rrezikut dhe stabilitetin strategjik. Traktati është nënshkruar nga rreth 190 vende.  “Edhe nëse nuk do të ishim në gjendje të biem dakord për dokumentin, kjo, sipas mendimit tonë, nuk do të vinte në pikëpyetje rëndësinë dhe vlefshmërinë e vetë NPT-së”, tha Ruge