Miqësi apo ndikim, pse po e viziton Xi Jinping Korenë e Veriut?

Për udhëheqësin kinez Xi Jinping, Koreja e Veriut është fqinji që Kina as nuk mund ta kontrollojë dhe as nuk mund ta humbasë.

Të dyja palët shpesh e përshkruajnë marrëdhënien e tyre si një marrëdhënie “të farkëtuar në gjak”, një referencë për Luftën Koreane.

Megjithatë, në vitet e fundit, mosbesimi ka tensionuar marrëdhëniet. Dhe tani Pekini po përpiqet të rivendosë ndikimin mbi një partner strategjikisht të rëndësishëm, por thellësisht të paparashikueshëm.

Kina dëshiron stabilitet në kufirin e saj dhe ndikim në Phenian, por pa u përfshirë në kriza të shkaktuara nga ambiciet bërthamore të Koresë së Veriut.

Pra, vizita e Xi këtë javë ka të ngjarë të jetë më pak për miqësi, por më shumë për ndikim.

Seuli beson se ai mund të përpiqet ta pozicionojë Kinën si ndërmjetës midis Koresë së Veriut dhe Shteteve të Bashkuara, por Pekini mund të ketë motive të tjera.

Burime diplomatike thanë se Kina është bërë gjithnjë e më e shqetësuar për partneritetin në rritje midis Phenianit dhe Moskës.

Pas takimit me udhëheqësin rus Vladimir Putin javën e kaluar, Xi mund të dëshirojë të sigurohet që ta mbajë nën kontroll edhe udhëheqësin e Koresë së Veriut Kim Jong Un, veçanërisht ndërsa Pekini rrit praninë e tij në skenën globale.

Ambasadori i Kinës nuk mori pjesë në festimet e themelimit të Koresë së Veriut muajin e kaluar. Nuk pati shkëmbime të nivelit të lartë gjatë gjithë vitit, një kontrast i fortë me marrëdhënien gjithnjë e më të ngrohtë të Phenianit me Moskën.

Pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia, Koreja e Veriut ka zgjeruar bashkëpunimin ushtarak me Putinin, duke kulmuar me një pakt të mbrojtjes së ndërsjellë që u nënshkrua gjatë vizitës së Putinit në Phenian në vitin 2024.

Rreth 2,300 ushtarë të Koresë së Veriut kanë vdekur duke luftuar për Rusinë kundër Ukrainës, sipas një hetimi të BBC-së. Pheniani akuzohet gjithashtu për furnizimin me municione për përpjekjet luftarake të Rusisë në këmbim të naftës dhe ndihmës, një zhvillim që ka alarmuar Uashingtonin dhe aleatët e tij, dhe ka tronditur në heshtje Kinën.

“Kina dëshiron të sigurojë që interesat e saj kundrejt Koresë së Veriut të mbrohen në një kohë konvergjence të shpejtë midis Moskës dhe Phenianit”, shton Ankit Panda, një specialist i politikave bërthamore në Carnegie Endowment for International Peace.

Pra, Pekini nuk ka gjasa ta mirëpresë një skenar ku Rusia bëhet ndikimi dominues në Phenian. Një Kim më i sigurt dhe më pak i varur do të thoshte ulje e ndikimit kinez.

Pekini është përgjigjur duke u përpjekur të rivendosë marrëdhënien. Në fund të vitit të kaluar, Xi e ftoi Kim në një paradë ushtarake në Pekin, duke e mbajtur atë në një pozicion të spikatur pranë Putinit.

Ishte takimi i tyre i parë zyrtar në gjashtë vjet. Xi i vlerësoi të dy si “fqinjë të mirë, miq të mirë dhe shokë të mirë të lidhur nga një fat i përbashkët” dhe bëri thirrje për një koordinim më të ngushtë strategjik. Në deklaratat publike mungonte çdo përmendje e arsenalit bërthamor të Koresë së Veriut.

Pekini ka “ndjenja të përziera” në lidhje me partneritetin në rritje midis Phenianit dhe Moskës, thotë Lee Seong-hyon, një studiues i ftuar në Qendrën e Azisë të Universitetit të Harvardit.

Nga njëra anë, partneriteti “shpërqendron Uashingtonin dhe ndërlikon strategjinë e SHBA-së në teatro të shumëfishta, gjë që në mënyrë indirekte i sjell dobi Kinës”, thotë Lee.

Por, shton ai, zgjerimi i bashkëpunimit ushtarak midis Rusisë dhe Koresë së Veriut mund të shkaktojë një përgjigje më të fortë ushtarake trepalëshe nga SHBA-ja, Japonia dhe Koreja e Jugut, gjë që do ta shqetësonte Pekinin.

Kjo është gjithashtu arsyeja pse Kina nuk po e mbështet programin bërthamor të Phenianit, sepse kjo do të rriste përfshirjen e SHBA-së në rajon dhe aleancat e saj këtu.

Por as Kina nuk po përballet drejtpërdrejt me çështjen. Në vitin 2022, Kina dhe Rusia vunë veton ndaj një rezolute të Kombeve të Bashkuara të udhëhequr nga SHBA-të për të vendosur sanksione të reja për shkak të testeve raketore të Koresë së Veriut.

Nëse Kina mban një qëndrim të fortë kundër programit bërthamor të Phenianit, “kjo vetëm sa do ta shtynte Korenë e Veriut më shumë në krahët e Putinit”, thotë Victor Cha, president i departamentit të politikës së jashtme në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare.

Partneri pragmatik

Por Kim nuk mund të përballojë të tjetërsojë as burimin e tij më të madh të ndihmës.

Eksportet e Kinës në Korenë e Veriut u rritën në rreth 2.3 miliardë dollarë vitin e kaluar, niveli më i lartë në gjashtë vjet. Shërbimet e trenave të pasagjerëve midis Pekinit dhe Phenianit rifilluan në fillim të këtij viti pas një ndërprerjeje gjashtëvjeçare.

Analistët thonë se edhe kjo është një përpjekje e llogaritur nga Pekini për ta tërhequr Phenianin përsëri në orbitën e tij.

Për Kim, kjo është zgjedhja pragmatike. Nëse lufta në Ukrainë mbaron, nevoja e Rusisë për mbështetjen e Koresë së Veriut mund të zvogëlohet. Dhe ndryshe nga një Putin i izoluar, Xi ka mirëpritur udhëheqës botërorë në Pekin.

Pra, Kim duhet të sigurohet që të mos mbetet i mbështetur te një partner që po dobësohet.

Kim trashëgoi pushtet me prioritete që ndryshonin nga ato të të atit. Ndërsa Kim Jong Il vizitonte Kinën vazhdimisht dhe mbështetej në mbështetjen e Pekinit, djali i tij veproi shpejt për të përshpejtuar programin bërthamor të Koresë së Veriut. Në gjashtë vitet e para të tij në pushtet, Kim mbikëqyri rreth 90 teste raketash balistike dhe katër shpërthime bërthamore – më shumë se babai dhe gjyshi i tij së bashku.

Kjo e alarmoi Pekinin. Dhe më pas ekzekutimi i xhaxhait të Kim-it, Jang Song Thaek, i parë nga Kina si një figurë stabilizuese, e thelloi përçarjen.

Xi u përgjigj me sinjale të rralla diplomatike pakënaqësie, duke vizituar Korenë e Jugut në vitin 2014 përpara se të takohej ndonjëherë me Kim-in: një veprim që u pa gjerësisht si një përbuzje.

Koreja e Veriut u përgjigj duke e quajtur Kinën një “të pandershme dhe armiken tonë”.

Vetëm në vitin 2018, ndërsa sanksionet mbi programin e tij bërthamor filluan të ushtroheshin, Kim bëri udhëtimin e tij të parë të njohur jashtë vendit.

Ai hipi në trenin e tij të blinduar dhe u nis për në Pekin. Ai takim shënoi fillimin e një rikalibrimi të kujdesshëm.

Kim do të vazhdonte të takohej me udhëheqësit e SHBA-së dhe Koresë së Jugut, por gjithmonë pas konsultimit me Kinën. Mesazhi ishte i qartë: Pheniani nuk do të negocionte pa mbështetjen e Pekinit.

Sot, Koreja e Veriut shërben si një zonë mbrojtëse dhe si barrë për Kinën. Ajo i mban forcat amerikane larg, por testet e saj të armëve destabilizojnë rajonin.

Ndërkohë, Kim dëshiron mbrojtjen kineze, pa kontrollin kinez.

Asnjëra palë nuk i beson plotësisht tjetrës. Por për momentin, të dyja besojnë se kanë nevojë për tjetrën dhe kjo është e mjaftueshme për t’i mbajtur në bisedë.