Marrëveshja me BE-në, Spanja do të kontrollojë mbërritjet në Gjibraltar

Udhëtarët britanikë që shkojnë në Gjibraltar do të duhet t’ua tregojnë pasaportat rojeve kufitare spanjolle, sipas një marrëveshjeje me BE-në për të hequr kontrollet në kufirin tokësor me Spanjën.

Detajet e një sistemi të ri të kontrolleve të dyfishta në aeroportin dhe portin e Rock janë konfirmuar në një draft traktat të botuar të enjten. Marrëveshja është hartuar për të sjellë siguri në territorin britanik përtej detit, gati një dekadë pasi votimi i Brexit-it e vuri në dyshim statusin e tij.

Presioni për të arritur një marrëveshje kishte qenë në rritje përpara zbatimit të plotë të kontrolleve të reja për pasagjerët që hynin në zonën Shengen pa pasaporta në prill.

Sipas marrëveshjes, Gjibraltari nuk do t’i bashkohet zyrtarisht zonës, e përbërë nga 29 vende kryesisht të BE-së, përfshirë Spanjën.

Në vend të kësaj, autoritetet spanjolle do të kryejnë kontrolle kufitare të tipit Shengen “në vijën e dytë” në një zonë të veçantë, pas kontrolleve kufitare të kryera nga zyrtarët e Gjibraltarit.

Rojet spanjolle do të kenë kompetenca për të arrestuar, kontrolluar dhe intervistuar udhëtarët kur kjo është e justifikuar gjatë kontrollit kufitar.

Sistemi përfundimisht duhet të lejojë heqjen e infrastrukturës kufitare në kufirin tokësor të Gjibraltarit me Spanjën, i cili kalohet çdo ditë nga rreth gjysma e fuqisë punëtore të Rock-ut.

Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar po e krahason sistemin e ri me atë që është në funksion në stacionin St Pancras të Londrës, ku pasagjerët e Eurostar kontrollohen nga zyrtarë britanikë dhe francezë përpara se të hipin në trenat për në kontinent.

Shtetasit britanikë përbëjnë një pjesë të madhe të vizitorëve që udhëtojnë në Gjibraltar për turizëm, duke përfaqësuar 86.5% të të gjitha nisjeve nga aeroporti i tij në vitin 2024.

Që nga Brexit, Spanja u ka lejuar banorëve të Gjibraltarit të kalojnë kufirin pa u vulosur pasaportat, por ka pasur ankesa periodike nga Gjibraltari në lidhje me kontrollet e ashpra të policisë spanjolle.

Që nga prilli, Spanja duhej të zbatonte sistemin e ri të automatizuar kufitar të BE-së, duke përfshirë kontrollet biometrike, në kufirin me Gjibraltarin, të cilin Mbretëria e Bashkuar thotë se do të “shkatërronte” ekonominë e Gjibraltarit.

Kryeministri i Gjibraltarit, Fabian Picardo, e ka mirëpritur marrëveshjen, duke shtuar se ajo ofron sigurinë që u nevojitet njerëzve dhe bizneseve.