25 vitet e Putinit: Luftërat e liderit rus, si u bë nga mik në armik i Perëndimit

Në gusht të vitit 1999, Vladimir Putin u emërua kryeministër i Federatës Ruse dhe pas daljes në pension të presidentit të sëmurë Boris Jelcin në fund të vitit 1999/2000, ai mori kontrollin e presidencës. Sapo mori detyrën, Putin shpalli se Rusia ishte dhe do të mbetej një fuqi e madhe. Në Evropë, ai shihej si një reformator i mundshëm që do të përpiqej të rindërtonte Rusinë e pasigurt të viteve 1990.

Në qershor 2001, presidenti i SHBA-së, George W. Bush, e vlerësoi Putinin si “të besueshëm dhe të drejtpërdrejtë” pas takimit të nivelit të lartë mes tyre. Bush, si kreu i shtetit të fuqisë kryesore të NATO-s, tha se ai mund të shihte “shpirtin” e Putinit. Në shtator të 2001, Putin ofroi një partneritet sigurie me Evropën gjatë një fjalimi në Bundestag, duke e sfiduar rolin e SHBA-së si fuqia udhëheqëse perëndimore. Ai nuk përjashtoi mundësinë që Rusia të bëhej anëtare e ardhshme e NATO-s dhe BE-së.

Bashkëpunimi mes Bashkimit Evropian dhe Rusisë u intensifikua me projekte financimi të përbashkëta dhe një “partneritet strategjik”. NATO hapte një zyrë në Moskë, dhe Rusia hapi një përfaqësi në Bruksel, ndërkohë që u krijua një Këshill i posaçëm NATO-Rusi për diskutimin e çështjeve strategjike, duke përfshirë pranimin e mundshëm të shteteve të Evropës Qendrore dhe Lindore në Aleancë.

Rusia, si një nga furnizuesit kryesorë të BE-së me naftë dhe gaz, kishte marrëdhënie të ngushta me Evropën. Kancelari gjerman Gerhard Schröder e vlerësonte Putinin si një “demokrat pa të meta”, pavarësisht shtypjes së opozitës dhe censurës së shtypit në Rusi. Pas përfundimit të mandatit të tij si kancelar, Schröder u angazhua në pozita fitimprurëse në kompanitë ruse të energjisë shtetërore.

Por, në vitin 2006, Putin e ndryshoi kursin. Në Konferencën e Sigurisë në Mynih, ai shprehu shqetësimin se Perëndimi po e refuzonte Rusinë si një fuqi të madhe dhe e përshkroi zgjerimin e NATO-s si një shkelje të premtimeve. Ai kritikoi ashpër mbrojtjen raketore të SHBA-së dhe ndalimin e marrëveshjeve të çarmatimit. Putin u zemërua kur në vitin 2008, në samitin e NATO-s, Ukraina dhe Gjeorgjia morën premtimin për t’u anëtarësuar në aleancë.

Në gusht të vitit 2008, Putin demonstroi fuqinë e tij ushtarake duke ndërhyrë në Gjeorgji, duke marrë kontrollin mbi Osetinë Jugore dhe Abkhazinë pas një lufte të shkurtër.

Në vitin 2013, Komisioni i BE-së ende shihte mundësinë e krijimit të një “hapësire ekonomike dhe njerëzore” të përbashkët nga Lisbona në Vladivostok me Rusinë, por pas ngjarjeve të vitit 2014, kjo mundësi u duk gjithnjë e më e largët. Pas largimit të presidentit pro-rus të Ukrainës, Putin sulmoi Ukrainën, duke aneksuar Krimenë dhe duke mbështetur separatistët pro-rusë në Ukrainën lindore. Reagimi i Perëndimit ishte i ashpër, duke përfshirë sanksione dhe përpjekje për ndërmjetësim. Kancelarja Merkel dhe presidenti Hollande ndërmjetësuan marrëveshjen e Minskut, e cila nuk solli paqe, por i dha mundësinë Ukrainës të forcohej.

Marrëdhëniet ndërmjet Perëndimit dhe Rusisë vazhduan të përkeqësohen. Sanksionet ndaj Rusisë u shtuan, por importet e energjisë ruse vazhduan, duke e bërë të vështirë ndalimin e plotë të furnizimit me gaz dhe naftë rus. Kompanitë evropiane ende bëjnë biznes në Rusi, veçanërisht në industrinë ushqimore, farmaceutike dhe kimike.

Pas sulmit të madh të Rusisë ndaj Ukrainës në vitin 2022, presidenti i SHBA-së Joe Biden e quajti Putinin “diktator” dhe “kriminel lufte”, ndërsa NATO e konsideroi Rusinë si kërcënimin më të madh për paqen në Evropë. Perëndimi vazhdon të vendosë sanksione gjithëpërfshirëse ndaj Rusisë dhe të kërkojë mënyra për të reduktuar varësinë nga furnizimet energjetike ruse. Pas 25 vjetësh nga marrja e pushtetit nga Putin, NATO po përgatitet për një garë të re armatimesh, me fokus në kundërshtimin e agresionit rus.

LEXONI GJITHASHTU:

• Putin: Rusia gati për negociata, por marrëveshja të mos firmoset nga Zelensky
• Putin: Duhet të kisha pushtuar Ukrainën më herët