Nga kërcënimet e Trump te negociatat maratonë, çfarë ndryshoi në draftin e paqes

Plani i përditësuar i paqes mund të jetë një marrëveshje që Ukraina do ta pranojë ndërsa Donald Trump dëshiron shumë një marrëveshje paqeje në Ukrainë.

Kievi dëshiron paqe edhe më shumë, por jo me çdo kusht.

Kjo është arsyeja pse, kur SHBA-të filluan ta shtynin që të binte dakord për një marrëveshje deri në Ditën e Falënderimeve, për ato që dukeshin afër kushteve të dorëzimit, Ukraina kundërshtoi.

Kjo i nxiti zyrtarët e lartë në bisedimet në Gjenevë dhe gjatë gjithë së dielës pamë delegatë nga SHBA-ja dhe Ukraina që lëviznin para e mbrapa midis dy vendeve kryesore, në limuzina të zeza me xhama të errët.

Atyre iu bashkuan këshilltarë të sigurisë kombëtare nga Gjermania, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar.

E vetmja herë që pashë Andriy Yermakun, duke kryesuar ekipin negociator nga Kievi, ai dukej me fytyrë të ngurtë.

Nuk është çudi: propozimi fillestar në tryezë ishte aq i anuar nga kërkesat e Rusisë, saqë bisedimet filluan me Sekretarin e Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, i cili u detyrua të mohonte se ishte shkruar nga Kremlini.

Por Donald Trump e kishte bërë të qartë se Ukraina duhej të nënshkruante shpejt ose të përballej me pasoja të paspecifikuara. Kështu që Kievi duhej të angazhohej.

Të dielën në mbrëmje, Marco Rubio deklaroi se kishte pasur “përparim të jashtëzakonshëm” në bisedime, me vetëm “disa gjëra” që ende mbeteshin të pazgjidhura. Kur u pyet, ai nuk donte të ishte më specifik, duke e quajtur situatën “delikate”.

Por një deklaratë e përbashkët Ukrainë–SHBA thotë se tani ekziston një marrëveshje krejt e re në lojë, të cilën e quan një “dokument kuadër i përditësuar dhe i rishikuar”.

Ende nuk e kemi parë këtë. Gazeta Financial Times citon një nga delegatët, megjithatë – zëvendësministrin e jashtëm të Ukrainës, Sergiy Kyslytsya – i cili flet për një plan të ri prej 19 pikash me “shumë pak të mbetur” nga drafti origjinal. Ky dokument i ri ka të ngjarë të përfshijë të paktën disa nga ndryshimet e propozuara nga evropianët dhe të publikuara nga agjencia e lajmeve Reuters, të cilat tregojnë për diçka shumë më të pranueshme për Kievin.

Në atë version, një veto automatike mbi anëtarësimin e ardhshëm të Ukrainës në NATO është zhdukur – si edhe një kufizim në numrin e trupave për forcat e armatosura të vendit.

Aty thuhet se asnjë trupë perëndimore nuk do të vendoset përgjithmonë në Ukrainë, por kjo nuk është një ndalim i plotë.

Lidhur me çështjen delikate të territorit – tokën për të cilën ushtarët ukrainas kanë luftuar dhe kanë vdekur për 11 vjet – nuk do të kishte dorëzim falas të pjesës tjetër të rajonit të Donbasit te Rusia, dhe Ukraina do të synonte të rimerrte zonat e pushtuara vetëm përmes mjeteve diplomatike. Kjo është diçka që Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e ka pranuar më parë.

Amnistia e plotë për krimet e luftës është fshirë gjithashtu.

Por më kritikja, ka referenca për garancitë e sigurisë.

Disa zyrtarë, përfshirë kryeministrin e Mbretërisë së Bashkuar, Sir Keir Starmer, kanë folur për marrjen e mbrojtjes së stilit të Nenit 5 nga Ukraina, që do të thotë se SHBA-të do të jenë të detyruara të vijnë në mbrojtje të saj nëse Rusia do të pushtojë sërish.

Kjo është çështja kryesore për të cilën Ukraina thotë se nuk mund të negociojë.

Nuk e dimë se sa nga këto ide evropiane janë përfshirë në propozimin e ri, por kancelari i Gjermanisë, Friedrich Merz, e quan marrëveshjen “të modifikuar ndjeshëm” – në një kuptim pozitiv.

Pra, si arritëm nga një marrëveshje pro-ruse në këtë, vetëm brenda një dite? Është e vështirë të jesh i sigurt, me mbështetës të SHBA-së si i dërguari i Presidentit Trump, Steve Witkoff, në dhomë.

Plani fillestar miqësor me Kremlinin i kishte rrënjët në vizitën e vetë Witkoff te Presidenti rus Vladimir Putin këtë pranverë, kur ai u kthye duke cituar pothuajse fjalë për fjalë rrëfimet kontradiktore të Rusisë.

Në vend të kësaj, ky plan duket si diçka që Ukraina mund ta nënshkruajë – përfundimisht.

Kjo duhet të jetë arsyeja pse Trump ka kaluar nga qortimet e përsëritura ndaj zyrtarëve në Kiev për gjoja se i kanë treguar “zero mirënjohje”, në shpalljen se “diçka e mirë” mund të jetë duke ardhur.

Por sa mirë? Ende nuk ka asnjë shenjë se Rusia është e gatshme të heqë dorë nga luftimet, përveç nëse detyrohet ta bëjë këtë.

“Putini është shumë më i sigurt në vetvete ushtarakisht, tani për tani”, beson Tatiana Stanovaya e Qendrës Carnegie Rusia–Euroazia.

Ajo tregon për një skandal korrupsioni dhe krizë politike në Kiev, problemet në mobilizimin e ushtarëve atje dhe fitimet ushtarake për forcat ruse në terren – të gjitha këto ndikojnë në mënyrën e të menduarit të Putinit.

Në rastin më të mirë, disa sugjerojnë se kërkesa e Trump për një marrëveshje ka injektuar një vrull të ri përpjekjeve për të gjetur paqe, të cilën ukrainasit, të cilët janë nën presion, e dëshirojnë me dëshpërim.

Por është e vështirë të shmangësh ndjesinë se këto ditë të diplomacisë frenetike na kanë kthyer vetëm aty ku kemi filluar.

“Pozicioni i Rusisë është: ‘Ne i kemi paraqitur kërkesat tona, kështu që a i pranoni apo jo?’”, tha Stanovaya. “Nëse po, ne do ta ndalojmë luftën – nëse jo, do të presim derisa të jeni gati.”

LEXONI GJITHASHTU:

• Ukraina dhe SHBA afrohen drejt draftit të ri për paqen, Zelensky: Do flas me Trump
• Zelensky pas bisedimeve në Gjenevë: Diplomacia u rigjallërua