Tregtia, teknologjia, Ukraina: Çfarë duhet të dini rreth udhëtimit të Macron në Kinë

Presidenti francez Emmanuel Macron do të mbërrijë në Kinë më 3 dhjetor, me Parisin që shpreson se “dialogu strategjik” i tij do të ndihmojë në avancimin e prioriteteve kyçe si për BE-në ashtu edhe për Ukrainën.

Presidenti francez Emmanuel Macron do të udhëtojë në Kinë nga 3 deri më 5 dhjetor për një vizitë shtetërore të fokusuar në lidhjet dypalëshe dhe ribalancimin e marrëdhënieve kino-evropiane, si dhe në bindjen e Pekinit që të ndërpresë mbështetjen e tij për luftën e Rusisë kundër Ukrainës.

Çështjet ekonomike do të dominojnë axhendën, me të dyja vendet që do të mbajnë pozicione strategjike në vitin 2026 – Franca pritëse e samitit të G7 dhe Kina kryesuese e Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC). Bisedimet vijnë në një moment të rëndësishëm ekonomik, ndërsa Bashkimi Evropian përballet me një deficit tregtar në rritje që kërcënon strukturën e tij industriale.

Vizita e Macron do të kulmojë më 4 dhjetor me një takim me dyer të mbyllura me Xi-në, i ndjekur nga një seancë e dytë ku do të marrin pjesë disa ministra francezë. Për Elizenë, qëllimi është të ketë një “dialog strategjik” të vërtetë me Kinën.

Ja çfarë duhet të dini.

Macron do të mbështesë BE-në

Pasi udhëtoi në Kinë në vitin 2023 me Presidenten e Komisionit të BE-së Ursula von der Leyen, Macron po e viziton vetëm këtë herë – por për shkak se tregtia është një kompetencë e BE-së, ai do të veprojë si një “i dërguar” i BE-së, duke raportuar te shtetet anëtare të BE-së dhe Komisionin Evropian.

Në bisedimet e tij me Xi-në, Macron pritet të qëndrojë në përputhje me qasjen zyrtare të BE-së, e cila e klasifikon Kinën njëkohësisht si partnere për bashkëpunim, një konkurrente ekonomike dhe një rivale sistemike.

Marrëdhëniet BE-Kinë janë në gjendje të dobët. Deficiti tregtar i BE-së me Kinën arriti në 305.8 miliardë euro në vitin 2024, dhe industritë e BE-së vuajnë nga kërkesa e dobët në tregun kinez.

BE-ja ka qenë gjithashtu një viktimë anësore e konfliktit tregtar SHBA-Kinë, i cili u përshkallëzua kohët e fundit kur Kina kufizoi eksportet e metaleve të rralla – kritike për sektorët kryesorë të BE-së, duke përfshirë automobilat, teknologjinë dhe mbrojtjen.

Kështu, Macron do të flasë në emër të BE-së, duke mbrojtur idenë se “Evropa duhet të respektohet si një partnere e rëndësishme e Kinës dhe jo të trajtohet si një ndryshore në tensionet ose marrëdhëniet midis Kinës dhe Shteteve të Bashkuara”, u tha një burim në Elize disa gazetarëve.

Tokat e rralla nuk do të diskutohen drejtpërdrejt, por në axhendë do të jenë disa mosmarrëveshje tregtare, të tilla si hetimet kineze mbi mishin e derrit dhe produktet e qumështit të BE-së.

Dialogu strategjik pritet të sillet rreth “angazhimeve reciproke”. Parisi synon të shtyjë përpara një ndryshim në politikën kineze në mënyrë që gjigandi aziatik të konsumojë më shumë dhe të eksportojë më pak. Në këmbim, BE-ja do të angazhohet të kursejë më pak dhe të prodhojë më shumë.

“Bëhet fjalë për sigurimin e një rritjeje të fortë dhe të qëndrueshme në dobi të të gjithëve”, tha i njëjti burim.

Inovacion me përfitime të përbashkëta

Investimet dhe inovacioni do të jenë përparësi kryesore në axhendë.

Kina është shtëpia e shumë kompanive që janë lidere në inovacion – nga inteligjenca artificiale te bateritë dhe dronët – dhe po zgjerohet në të gjithë globin me kompani të reja që hapen jashtë vendit, përfshirë BE-në.

Franca nuk është pika kryesore e hyrjes së Kinës në tregun evropian, por megjithatë kohët e fundit ka investuar në sektorë strategjikë atje, siç janë kimikatet, automobilat dhe energjia.

Ndërsa shtetet anëtare të BE-së shqyrtojnë vendosjen e detyrimeve mbi transferimet e teknologjisë për kompanitë kineze, Macron do të mbështesë “ndarjen e përfitimeve të inovacionit”.

“Pas 30 vitesh globalizim që i kanë mundësuar kryesisht Kinës të rritet dhe të inovojë”, tha i njëjti burim, “është e rëndësishme të merret në konsideratë fakti se në një numër fushash, kinezët tani kanë teknologji që janë veçanërisht të përparuara dhe që mund të ndahen me partnerët e tyre të besuar, përfshirë evropianët.”

Një delegacion i drejtuesve ekzekutivë francezë do të udhëtojë gjithashtu me presidentin francez për të kërkuar akses në tregun kinez.

Ukraina dhe Tajvani në fokus

Udhëtimi i Macron do të ketë gjithashtu një nuancë të fortë të politikës së jashtme, me fokus të veçantë në dy pika të nxehta gjeopolitike: Ukrainën dhe Tajvanin.

Udhëheqësi francez do të takohet me Xi pikërisht në kohën kur SHBA-të nxitojnë të arrijnë një marrëveshje midis Ukrainës dhe Rusisë për t’i dhënë fund luftës së shkaktuar nga pushtimi në shkallë të plotë i Rusisë në vitin 2022. Evropianët po përpiqen të ngushtojnë radhët në favor të Ukrainës për të siguruar që drafti i tekstit të mbështesë sovranitetin e Kievit dhe të ruajë sigurinë në kontinent.

Edhe pse Kina nuk është e përfshirë drejtpërdrejt në procesin që po ecën me shpejtësi, evropianët besojnë se roli i saj është thelbësor në konflikt. Pekini është akuzuar se i ka furnizuar Moskës një litar shpëtimi jetësor, duke përfshirë 80% të komponentëve të nevojshëm për prodhimin e armëve.

Pavarësisht thirrjeve të përsëritura nga udhëheqësit e BE-së, përfshirë vetë Macronin, Kina nuk është zhvendosur asnjë centimetër në mbështetjen e saj për Rusinë. Gjatë udhëtimit, presidenti francez pritet t’i kujtojë Xi-t se Kina, si anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, ka përgjegjësinë për të ruajtur paqen globale dhe sigurinë ndërkombëtare.

Por vëmendja e Xi-t është diku tjetër. Kina është aktualisht e përfshirë në një përballje të hidhur me Japoninë për shkak të Tajvanit, demokracisë ishullore vetëqeverisëse që Pekini e pretendon si një provincë të shkëputur.

Më herët këtë muaj, kryeministrja e re e Japonisë, Sanae Takaichi, i tha Parlamentit se çdo përpjekje nga Kina për të bllokuar ose pushtuar Tajvanin do të përbënte një çështje ekzistenciale për vendin e saj. Ky përcaktim zyrtar do t’i lejonte Japonisë të vendoste ushtrinë e saj jashtë shtetit.

Pekini reagoi me tërbim dhe vendosi disa kundërmasa për të shkaktuar dëme ekonomike dhe për të ushtruar presion politik ndaj Tokios, e cila deri më tani i ka mbështetur vërejtjet e Takaichi-t.

Këtë javë, Xi mori iniciativën dhe i telefonoi Presidentit të SHBA-së Donald Trump për të diskutuar çështjen. Trump më pas i telefonoi Takaichi-t dhe thuhet se i kërkoi asaj të ulte temperaturën.

Është pothuajse e garantuar që Xi do ta ngrejë çështjen e Tajvanit kur të takohet me Macron gjatë vizitës zyrtare. Presidenti francez do të përsërisë qëndrimin e kahershëm të BE-së – asnjë njohje të Tajvanit si një komb sovran dhe asnjë ndryshim në status quo-në në Ngushticën e Tajvanit – për të shmangur përkeqësimin e tensioneve tashmë të ndezura.

“Duke pasur parasysh deklaratat e Kryeministrit japonez, ne kërkojmë që të gjithë t’i përmbahen këtij qëndrimi, i cili është ai që garanton se nuk do të ketë përshkallëzim rreth Tajvanit”, tha burimi i Élysée.