Kaja Kallas: Kredia e dëmshpërblimeve mbetet opsioni më i besueshëm për Ukrainën

Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, ka paralajmëruar se propozimi i Bashkimit Evropian për të lëshuar një kredi dëmshpërblimi për Ukrainën po përballet me “presione të ndryshme nga palë të ndryshme”, ndërsa gjithnjë e më shumë vende shfaqin skepticizëm.

“Opsioni më i besueshëm është kredia e dëmshpërblimeve dhe kjo është ajo mbi të cilën po punojmë. Nuk kemi arritur ende atje dhe është gjithnjë e më e vështirë, por po bëjmë punën”, tha Kallas të hënën në mëngjes, para nisjes për një takim të ministrave të jashtëm në Bruksel.

“Kemi ende disa ditë kohë”, shtoi ajo, duke iu referuar samitit vendimtar të enjten, ku udhëheqësit do të vendosin se si të plotësojnë nevojat financiare dhe ushtarake të Ukrainës për dy vitet e ardhshme. BE-ja pritet të kontribuojë të paktën 90 miliardë euro.

Komentet e Kallas vijnë pasi Italia, Bullgaria, Malta dhe Republika Çeke shprehën rezerva të reja mbi kredinë, duke forcuar ndjeshëm kundërshtimin e Belgjikës. Sipas skemës, Komisioni Evropian do të kanalizonte asetet e palëvizshme të Bankës Qendrore Ruse në një linjë krediti me interes zero për Ukrainën. Kievit do t’i kërkohej të shlyente kredinë vetëm pasi Moska të pranonte të kompensonte dëmet e shkaktuara nga lufta e saj, gjë që konsiderohet e pamundur.

Pjesa më e madhe e aseteve, 185 miliardë euro, mbahet në Euroclear, një depozitë qendrore e letrave me vlerë në Bruksel, ndërsa pjesa tjetër prej 25 miliardë eurosh është e shpërndarë nëpër banka private në pesë vende.

Që nga fillimi, Belgjika ka rezistuar iniciativës, nga frika e hakmarrjes së Rusisë dhe humbjeve potenciale në gjykatë. Javën e kaluar, Banka Qendrore Ruse ngriti një padi kundër Euroclear. Komisioni është përpjekur të qetësojë shqetësimet belge duke ofruar garanci dhe masa mbrojtëse për të shmangur përpjekjet e arbitrazhit. Për të parandaluar një krizë të papritur likuiditeti, BE-ja ka bllokuar për një kohë të pacaktuar asetet ruse.

Megjithatë, Italia, Bullgaria dhe Malta iu bashkuan Belgjikës me një deklaratë të përbashkët, duke kërkuar që Komisioni të shqyrtojë “zgjidhje alternative” me “parametra të parashikueshëm” dhe “rreziqe dukshëm më të pakta”. Këto zgjidhje synojnë të krijojnë një “urë” për të siguruar financimin e Kievit dhe për të dhënë më shumë kohë udhëheqësve për të diskutuar dy opsionet kryesore: kredinë e dëmshpërblimeve bazuar në asetet ruse ose huamarrjen e përbashkët në nivel BE-je.

Kryeministri i Republikës Çeke, Andrej Babiš, shprehu dakordësi me shqetësimet e kryeministrit belg Bart De Wever dhe sugjeroi që Komisioni “duhet të gjejë mënyra të tjera” për të ndihmuar Kievin. “Sidoqoftë, ne nuk do të kontribuojmë financiarisht,” tha Babiš.

Të hënën, Kallas pranoi se diskutimet janë “të vështira”, por theksoi se kredia e dëmshpërblimeve mbetet zgjidhja më “e besueshme”, sepse borxhi i përbashkët kërkon unanimetetin e 27 shteteve anëtare. Hungaria ka refuzuar të japë pëlqimin.

“Ka presione të ndryshme nga palë të ndryshme, por gjithashtu duhet të jemi shumë të qartë. Opsionet e tjera nuk po funksionojnë vërtet,” tha Kallas. “Kredia e dëmshpërblimeve bazohet në asetet e ngrira ruse. Kjo nuk vjen nga paratë e taksapaguesve tanë, gjë që është gjithashtu e rëndësishme.”

Ajo shtoi se kredia dërgon një mesazh të qartë: çdo vend që shkakton dëme duhet të paguajë për to. Edhe nëse miratimi teknikisht mund të arrihet me shumicë të kualifikuar, Kallas theksoi rëndësinë që Belgjika, si kujdestari kryesor i aseteve, të pajtohet.

“Nëse qëndrojmë të bashkuar, jemi shumë më të fortë, dhe këto janë vetëm kërcënime që Rusia po paraqet, madje edhe ato të së kaluarës. Dua që të gjithë të kemi mendje të kthjellët,” tha Kallas.

Megjithatë, kryeministri belg Bart De Wever mbetet skeptik, por pranon të japë miratimin e tij nëse përmbushen tre kushte: ndërthurja e plotë e rreziqeve, mbrojtja e likuiditetit dhe ndarja e barrës midis të gjitha vendeve të BE-së që mbajnë asete sovrane ruse.

Franca, që mban rreth 18 miliardë euro në asete ruse në banka private, nuk ka bërë të ditur nëse do t’i kanalizojë këto fonde në kredinë e dëmshpërblimeve.

Debati mbi financimin e Ukrainës përkon me përpjekjen e Shtëpisë së Bardhë për të ndërmjetësuar një marrëveshje paqeje midis Kievit dhe Moskës, e cila deri tani i ka mbajtur udhëheqësit evropianë jashtë bisedimeve.