Khamenei e pranon: Mijëra viktima nga protestat në Iran por fajin e ka Trump

Udhëheqësi suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, pranoi të shtunën se mijëra iranianë u vranë gjatë më shumë se dy javësh trazirash në vend, vdekje për të cilat ai fajësoi presidentin e SHBA-së, Donald Trump. Ai tha se Trump “i inkurajoi hapur” protestuesit duke u premtuar atyre “mbështetje ushtarake” nga SHBA-ja.

Në një fjalim drejtuar kombit, i cili u publikua në faqen e tij të internetit, Khamenei e quajti Trumpin një “kriminel”, përgjegjës “si për viktimat ashtu edhe për dëmet” gjatë protestave antiqeveritare që shpërthyen në fund të dhjetorit, të nxitura fillimisht nga zemërimi publik për kushtet e vështira ekonomike.

Khamenei, 86 vjeç, nuk përmendi taktikat brutale të forcave të sigurisë së Iranit në shuarjen e protestave. Dëshmitarët dhe grupet e të drejtave të njeriut kanë përshkruar forcat qeveritare që hapën zjarr ndaj protestuesve në rrugë dhe nga çatitë. Më shumë se 3,000 njerëz janë vrarë në trazira, sipas Agjencisë së Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA), me seli në SHBA. CNN nuk mund ta verifikojë në mënyrë të pavarur këtë shifër.

Një protestues në Teheran i tha CNN-së se si valë njerëzish nga kryeqyteti kishin vërshuar rrugët, të paarmatosur, ditët e fundit, ndërsa forcat qeveritare qëllonin nga çatitë dhe dronë ushtarakë fluturonin mbi ta. “Ata po synonin me lazer dhe po qëllonin njerëzit në fytyrë”, tha dëshmitari okular, duke folur në kushte anonimiteti për arsye sigurie.

“Ata masakruan njerëz… Ata vranë fëmijët tanë më të bukur, më të mrekullueshëm dhe më të guximshëm.”

Në fjalimin e tij televiziv të së shtunës, Khamenei tha se “protestuesit” e përfshirë në trazira bien në dy kategori: njerëz të mbështetur, të financuar dhe të trajnuar nga SHBA-të dhe Izraeli, dhe të rinj të ndikuar prej tyre. Këta të fundit, tha ai, ishin “individë naivë, të cilët udhëheqësit e bandës i manipuluan”. Ai tha se këta të rinj dëmtuan objekte të industrisë së energjisë, xhami, institute arsimore, banka, institucione mjekësore dhe dyqane ushqimore. Qeveria iraniane shpesh ka fajësuar agjentë “të huaj” për protestat vdekjeprurëse në vend, pa ofruar prova.

“Duke dëmtuar njerëzit, ata (‘rebelët’) vranë disa mijëra prej tyre”, tha Khamenei.

“Disa u vranë me një forcë çnjerëzore… krejtësisht egërsisht”, vazhdoi udhëheqësi iranian. “Këto veprime ishin pjesë e planit të parapërgatitur të kryengritjes.”

Protestuesi në Teheran tha se protestuesit ndezën zjarre për t’iu kundërvënë gazit lotsjellës dhe bllokuan rrugët për të parandaluar sulmet me motoçikleta nga Basij, grupi i madh vullnetar paramilitar i Iranit, i themeluar nga Khamenei dhe që shpesh përdoret për të shtypur demonstratat.
“E vetmja armë që kishin njerëzit ishin gurët, të cilët as nuk kishin mundësi t’i hidhnin”, thanë ata.

“E di që ka shumë mundësi të më vrasin, por prapëseprapë do të shkoj, sepse dua ta rimarr Iranin.”

Më herët gjatë javës, ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, kundërshtoi numrin e raportuar të të vdekurve prej “mijërash”, duke i thënë Bret Baier-it të Fox News se numri në fakt ishte në qindra dhe se sugjerimet e tjera ishin pjesë e një “fushate dezinformimi”.

Në fjalimin e tij të së shtunës, Khamenei deklaroi se “SHBA-të duhet të mbahen përgjegjëse”.

Gjatë trazirave, Trump i inkurajoi protestuesit të vazhdonin demonstratat dhe të “merrnin kontrollin” e institucioneve të vendit, duke i siguruar ata se “ndihma është duke ardhur”.

“Ne e konsiderojmë presidentin e SHBA-së kriminel, si për viktimat dhe dëmet, ashtu edhe për shpifjet që ai bëri kundër kombit iranian”, tha Khamenei, sipas një përkthimi të fragmenteve të fjalimit në faqen e tij të internetit.

Trump u përgjigj shpejt, duke bërë thirrje për një udhëheqje të re në Iran dhe duke iu referuar Khameneit si një “njeri i sëmurë”, i cili duhet “ta drejtojë vendin e tij siç duhet dhe të ndalojë së vrari njerëz”. Në një intervistë të shtunën në mëngjes me Politico, Trump tha se Khamenei është fajtor, “si udhëheqës i një vendi”, për “shkatërrimin e plotë të vendit dhe përdorimin e dhunës në nivele të papara më parë”.

“Për ta mbajtur vendin në funksion — edhe pse ky funksion është në një nivel shumë të ulët — udhëheqja duhet të përqendrohet në drejtimin e duhur të vendit të tij, siç bëj unë me Shtetet e Bashkuara, dhe jo në vrasjen e mijëra njerëzve për të mbajtur kontrollin”, tha Trump.

Udhëheqësi suprem pranoi në fjalimin e tij se situata ekonomike e Iranit është “vërtet e vështirë”, por bëri thirrje që njerëzit të bashkohen “në mbrojtjen e sistemit islamik dhe Iranit të dashur”. Ai u bëri thirrje zyrtarëve qeveritarë të dyfishojnë përpjekjet e tyre në furnizimin me mallra thelbësore, ushqim për bagëtinë dhe mallra të tjera thelbësore.

Duke përmendur tubimet proqeveritare të së hënës në të gjithë Iranin, Khamenei pretendoi të shtunën se protestat janë “shuar”. Në fjalimin e së shtunës, udhëheqësi suprem i Iranit u zotua për pasoja për ata që morën pjesë në “trazira”, por nuk dha detaje se cilat do të jenë ndëshkimet e tyre. “Ne nuk do ta çojmë vendin në luftë, por nuk do t’i lëmë të lirë kriminelët vendas dhe — më e rëndësishmja — kriminelët ndërkombëtarë”, tha ai. “Kjo çështje duhet të ndiqet duke përdorur metodat tona dhe qasjen e saktë.”

Më shumë se 24,000 protestues janë arrestuar, sipas HRANA-s. CNN nuk mund ta verifikojë në mënyrë të pavarur këtë shifër.

Por frika për fatin e disa protestuesve u rrit pasi prokurori i Teheranit tha javën e kaluar se disa prej tyre mund të përballen me dënimin me vdekje për veprimet e tyre, sipas agjencisë gjysmëzyrtare të lajmeve Tasnim. Më herët gjatë javës, Departamenti i Shtetit tha se autoritetet iraniane planifikonin të ekzekutonin një protestues, Erfan Soltani. Familja e tij më vonë tha se ekzekutimi i tij ishte shtyrë dhe Trump tha se kishte marrë siguri se nuk kishte plane për ekzekutime në Iran. Megjithatë, gjyqësori iranian tha se Soltani nuk ishte dënuar me vdekje.

Në intervistën e tij me Fox News, ministri i Jashtëm i Iranit tregoi gjithashtu se nuk kishte plane për të varur protestuesit. “Vendimi më i mirë që ai ka marrë ndonjëherë ishte të mos varte më shumë se 800 persona dy ditë më parë”, tha Trump për Khamenein të shtunën, kur u pyet nga Politico në lidhje me potencialin e një operacioni ushtarak amerikan në Iran.

Në përgjigje të komenteve të Trump, prokurori i Teheranit, Ali Salehi, as nuk konfirmoi dhe as nuk mohoi qëllimin për të ekzekutuar kaq shumë njerëz. “Përgjigjja jonë është e vendosur, parandaluese dhe e shpejtë”, tha ai për median shtetërore iraniane.

“Aktualisht, një numër i madh çështjesh kanë rezultuar në padi dhe janë referuar në gjykata”, tha ai.