Katër vite luftë, si ka ndryshuar kontrolli territorial i Rusisë në Ukrainë?

Në orët e para të 24 shkurtit 2022, Presidenti rus Vladimir Putin u shfaq në televizionin shtetëror rus për të njoftuar një “ operacion të posaçëm ushtarak ” kundër Ukrainës.

Një pushtim në shkallë të plotë i Ukrainës erdhi disa ditë pasi presidenti rus njohu rajonet separatiste të Donetskut dhe Luhanskut si shtete të pavarura.

“E konsideroj të nevojshme të marr një vendim që duhej të ishte marrë shumë kohë më parë, të njoh menjëherë pavarësinë dhe sovranitetin e Republikës Popullore të Donetskut dhe Republikës Popullore të Luhanskut”, tha Putin më 21 shkurt 2022.

Rusia nisi operacionin e saj ushtarak përgjatë akseve të shumta, nga veriu drejt kryeqytetit, Kiev, nga lindja përgjatë rajonit lindor të Donbasit dhe nga jugu jashtë Gadishullit të Krimesë, të cilin Moska e aneksoi në vitin 2014. Në përparimin e saj më të largët në mars të vitit 2022, forcat e Moskës pushtuan afërsisht 27 përqind të territorit ukrainas. Megjithatë, ky momentum i hershëm rezultoi i paqëndrueshëm.

Në gjysmën e dytë të vitit 2022, Ukraina ndërmori kundërsulme të gjera që shkatërruan pozicionet ruse në rajonin e Kharkiv dhe detyruan një tërheqje nga qyteti i Khersonit. Deri në fund të nëntorit, Instituti për Studimin e Luftës, një grup ekspertësh në Uashington, vlerësoi se Ukraina kishte rimarrë afërsisht 74,000 km katrorë, duke e zvogëluar kontrollin rus në rreth 19 përqind të vendit.

Nga viti 2023, konflikti u shndërrua në një konflikt të përqendruar në rajonin e pasur me minerale të Donbasit. Forcat ruse morën Soledarin dhe Bakhmutin pas muajsh luftimesh brutale, dhe, në vitin 2024, Avdiivkën, fitore që u siguruan me kosto të jashtëzakonshme njerëzore dhe materiale. Po atë vit, Ukraina ndërmori një inkursion të papritur në rajonin Kursk të Rusisë, duke nënvizuar se vija e frontit në perëndim të Rusisë nuk ishte e pakalueshme.

Deri në vitin 2025, pavarësisht humbjeve të rënda të raportuara, Rusia kishte fituar vetëm 0.8 përqind të territorit të Ukrainës, sipas komandantit të përgjithshëm ukrainas Oleksandr Syrskii. Këto përparime ndodhën kryesisht në Donetsk, veçanërisht në qytetin e Pokrovskut, i cili pa vetëm 70 metra përparime ruse në ditë në vitin 2025, sipas agjencisë së lajmeve Reuters. Pokrovsku u pushtua më në fund nga Rusia në fillim të dhjetorit .

Sipas të Dhënave të Vendndodhjes dhe Ngjarjeve të Konfliktit të Armatosur (ACLED), një monitorues i pavarur i konfliktit, pushtimi i Pokrovskut hapi rrugën për operacione në Dnipropetrovsk, duke rezultuar në një trefishim të dhunës në rajon krahasuar me një vit më parë.

Forcat e Moskës i përqendruan luftimet rreth qendrës logjistike të Kostiantynivkës, në të cilën hynë në dhjetor, në një përpjekje për të fituar kontrollin e Kramatorskut dhe Slovianskut, qytetet e fundit të mëdha nën kontrollin ukrainas në Donetsk. Në dhjetor, ISW vlerësoi se përparimet ruse kishin marrë jo më shumë se 5 përqind të Kostiantynivkës.

Në veri, Ukraina arriti të ndalojë fushatën njëvjeçare të Rusisë për Kupianskun në rajonin e Kharkivit me një kundërsulm të papritur në dhjetor.