Kush janë tre “baronët” që ngritën kartelet meksikane dhe marrëveshja me Escobarin

Pak njerëz e dinë nëse Miguel Ángel Félix Gallardo ishte në gjendje të kuptonte lajmin e ekzekutimit të Nemesio Oseguera Cervantes nga forcat speciale të ushtrisë meksikane të hënën e kaluar. Pas më shumë se tridhjetë vjetësh burg, në moshën 80-vjeçare, Gallardo jeton nën arrest shtëpiak, i lidhur me oksigjen dhe në karrige me rrota, me humbje të dëgjimit, të shikimit dhe të shqisës së nuhatjes. Ai ishte “shefi i shefave” që, së bashku me dy trafikantë të tjerë, Rafael Caro Quintero dhe Ernesto Fonseca Carrillo, hodhën themelet e kartelëve që kontrolluan trafikun e drogës në Meksikë për më shumë se gjysmë shekulli.

Në Bellavista të Culiacan, Sinaloa, filloi rruga e Gallardo-s drejt dominimit. Pas shkollës së mesme ai studioi administrim biznesi dhe u bë agjent i Policisë Federale Gjyqësore, më pas truproja e guvernatorit të Sinaloas. Kjo njohje e ndihmoi të ndërtonte lidhjet politike që do t’i shërbenin më vonë për trafikun e drogës. Njohja me Quintero dhe Carrillo ishte vendimtare, dhe bashkë ata fluturuan në Kolumbi për të negociuar me Pablo Escobar, duke kuptuar se tregtia e kokainës ofronte fitime shumë më të mëdha sesa marijuanës.

Karteli i Guadalajarës lindi në vitet 1980. Në vitin 1980, agjentja e DEA-s Kiki Camarena filloi hetimet për plantacionet e marijuanës në Jalisco dhe Chihuahua. Plantacioni i parë i madh, me 2,000 akra, u zbulua nga informatori i saj “Miguel Sánchez”, dhe 4,000 ton marijuanë u dogjën nga autoritetet. Dy vjet më vonë, Camarena gjeti plantacionin e Allende, që mbulonte 20,000 hektarë dhe prodhonte marijuanë me vlerë 8 miliardë dollarë në vit.

Zemërimi i bosëve ishte i madh. Më 7 shkurt 1985, Kiki Camarena u rrëmbye nga sicarios të Quintero-s dhe u torturua për mbi 30 orë në një shtëpi të izoluar në Guadalajara. Trupi i tij u gjet më 5 mars 1985, pothuajse i panjohur nga torturat. Vdekja e agjentit amerikane tronditi SHBA-në, dhe DEA nuk e la pa ndëshkuar përgjegjësit.

Rafa Quintero iku në Kosta Rika dhe u arrestua të njëjtin vit. Pas shumë vitesh arrati, ai u arrestua përsëri më 15 korrik 2022 nga komandot speciale të Marinës Meksikane dhe u ekstradua në SHBA më 27 shkurt 2025 për vrasjen e Camarena-s. Gallardo u arrestua më 1989 dhe kaloi pjesën më të madhe të dënimit në burg, derisa probleme shëndetësore e vendosën në arrest shtëpiak.

Historia e tre “baronëve” tregon lindjen e kartelëve meksikane, marrëveshjet me Escobarin, plantacionet gjigante dhe pasojat e dhunshme të trafikut të drogës, duke përfshirë vrasjen e agjentëve, torturat dhe korrupsionin e lartë në shtet. Tregimi tregon gjithashtu sesa larg mund të shkojë një kartel droge për të mbrojtur interesat e tij dhe si pasojat e këtyre veprimeve kanë ndikuar në jetën e mijëra njerëzve.