Çfarë është HELIOS, lazeri amerikan që u përdor për të rrëzuar dronët nga Irani

Ndërsa lufta e Iranit ka hyrë tashmë në javën e tretë, shpenzimet po bëhen të mëdha për Shtetet e Bashkuara. Të premten, një zyrtar i administratës Trump tha se konflikti deri më tani kishte kushtuar 12 miliardë dollarë (10.4 miliardë euro), ose pak më pak se 1 miliard dollarë në ditë.

Irani ka reaguar ndaj ndërhyrjes SHBA-Izrael duke nisur fushatën e tij të bombardimeve kundër fqinjëve rajonalë, duke përdorur dronë të lirë si Shahed 136, të projektuar dhe prodhuar në Teheran, që kushtojnë 20,000–50,000 dollarë secili (17,400–43,500 euro).

Ndërkohë, SHBA-të i kanë qëlluar ata me raketa interceptuese Patriot, të cilat kushtojnë 3 deri në 4 milionë dollarë (2.6–3.5 milionë euro), dhe interceptorë THAAD, të cilët kushtojnë 10 milionë dollarë (8.7 milionë euro).

Edhe pse buxheti ushtarak i Uashingtonit prej 900 miliardë dollarësh (783.8 miliardë euro) e tejkalon atë të Iranit, me shpenzimet e mbrojtjes në vitin 2025 prej afërsisht 23 miliardë dollarësh (21 miliardë euro), kjo nuk është qartë një mënyrë me kosto efektive për SHBA-në për të zhvilluar luftë. Megjithatë, SHBA-të tani po vendosin teknologji që do ta kthejnë situatën në favor të tyre duke e ulur koston e rrëzimit të një droni nga disa milionë në vetëm disa centë: armë lazer.

Javën e kaluar, u raportua se një anije e Marinës Amerikane, USS Preble, një destrojer i klasit Arleigh Burke, rrëzoi disa dronë iranianë duke përdorur një armë të re lazer të njohur si HELIOS.

“HELIOS, i njohur edhe si Lazeri me Energji të Lartë me Verbim Optik të Integruar dhe Mbikëqyrje, është një armë lazeri me energji të lartë prej 60 kilovatësh e projektuar për të kapur dronë luftarakë, avionë dhe raketa. Helios është gjithashtu emri grek për perëndinë e diellit”, tha zyrtari i Marinës amerikane.

I projektuar nga gjigandi amerikan i mbrojtjes Lockheed Martin, sistemi i armëve tani po integrohet në anijet detare dhe mjetet amfibe si një mbrojtje kundër sulmeve me dronë dhe raketa.

Deri më tani, USS Preble është anija e vetme e pajisur me sistemin dhe aktualisht është e vendosur në brigjet e Iranit.

“Kontraktori amerikan i mbrojtjes fitoi kontratën për të zhvilluar armën në janar 2018, me zhvillimin që vazhdoi deri relativisht vonë, duke përfshirë një provë të suksesshme në shkurt 2026. HELIOS mund të godasë objektiva me një intensitet të ulët energjie për të ‘verbuar’, që do të thotë të ngatërrojë sistemin e udhëzimit dhe ta detyrojë mjetin ose raketën të rrëzohet, ose një intensitet të lartë energjie për ta ‘vrarë’ objektivin duke e mbinxehur atë”, thotë zyrtari i Lockheed Martin.

Lockheed Martin gjithashtu pretendon se sistemi është lehtësisht i shkallëzueshëm, me arkitekturën aktuale që tashmë është e aftë të arrijë 120 kilovat. Kompania e përshkruan atë si “më shumë sesa një lazer, HELIOS është një sistem i integruar armësh.”

Siç sugjeron edhe emri, HELIOS mund të përdoret gjithashtu për mbikëqyrje dhe zbulim falë imazherisë termike, shikimit të natës dhe shikimit me definicion ultra të lartë, të cilat i mundësojnë asaj të identifikojë, gjurmojë dhe vlerësojë objektivat deri në 8 kilometra larg.

HELIOS ka dobësi: efektiviteti i tij është i kufizuar nga shiu, tymi, pluhuri, retë, mjegulla dhe ndërhyrje të tjera atmosferike të cilat shpërndajnë rrezen. Arma gjithashtu kërkon një sasi të konsiderueshme energjie për të qëlluar dhe ka një rreze veprimi të kufizuar.