Fituesit dhe humbësit e luftës së Iranit, vendet që e paguajnë ‘shtrenjtë’ konfliktin

Konfliktet në Lindjen e Mesme po rikthejnë një realitet të njohur: edhe pse luftërat sjellin humbje të mëdha njerëzore dhe ekonomike, disa vende arrijnë të përfitojnë nga pasojat e tyre në tregjet globale.

Sipas një analize të BBC, përshkallëzimi i tensioneve në Lindja e Mesme dhe në Iran ka filluar të prodhojë efekte të dukshme në ekonominë botërore, me pasoja që pritet të zgjasin në kohë.

Rritja e çmimeve të energjisë ka krijuar mundësi të reja për vendet prodhuese të naftës dhe gazit, në një kohë kur ekonomia globale mbetet ende shumë e varur nga këto burime.

Ndër përfituesit kryesorë përmendet Norvegji, e cila ka rritur prodhimin dhe ka zëvendësuar pjesërisht furnizimet që mungojnë në treg, sidomos pas zhvillimeve që pasuan pushtimin e Ukrainës nga Rusia në 2022.

Gjithashtu, Kanada po përpiqet të forcojë pozicionin e saj si furnizues i qëndrueshëm energjie, duke përfituar nga kërkesa në rritje.

Megjithatë, sipas raportit, përfituesi më i madh i kësaj krize mbetet Rusi. Lehtësimi i sanksioneve dhe rritja e eksporteve, veçanërisht drejt Indi, kanë sjellë të ardhura shtesë miliardëshe për Moskën, duke e forcuar pozicionin e saj në tregun global të energjisë.

Nga ana tjetër, kriza ka krijuar edhe humbës të shumtë. Edhe pse kompanitë energjetike amerikane si ExxonMobil përfitojnë nga çmimet e larta, ekonomia e Shtetet e Bashkuara mbetet e ndjeshme për shkak të konsumit të lartë të naftës dhe gazit.

Në të njëjtën kohë, Evropa dhe Mbretëria e Bashkuar përballen me rritje të kostove të energjisë dhe presione inflacioniste, të cilat rrezikojnë të ngadalësojnë rritjen ekonomike.

Situata paraqitet sfiduese edhe për Azinë.

Vende si Koreja e Jugut, Indi dhe Kinë janë të varura nga furnizimet energjetike të Lindjes së Mesme dhe përballen me pasiguri në rritje.

Koreja e Jugut ka paralajmëruar për ndikime në industrinë e saj të çipave, ndërsa India po kërkon alternativa furnizimi, kryesisht nga Rusia.

Kina, ndërkohë, duket disi më e mbrojtur falë rezervave të saj strategjike.

Në këtë panoramë të ndërlikuar, ekspertët theksojnë se ndërsa disa ekonomi mund të përfitojnë përkohësisht, pasojat afatgjata të krizës rrezikojnë të prekin stabilitetin global dhe të thellojnë pasiguritë në tregjet ndërkombëtare./BBC