Aleatët e NATO-s heshtin për demokracinë në Turqi, siguria mbizotëron ndaj kritikave për Erdoganin

Pesë vjet pas një krize të madhe diplomatike të shkaktuar nga një kërkesë e dhjetë ambasadorëve perëndimorë për lirimin e biznesmenit dhe aktivistit Osman Kavala, marrëdhëniet perëndimore me Turqinë kanë ndryshuar ndjeshëm.

Shtetet e Bashkuara dhe vendet evropiane tani po shmangin kritikat publike ndaj qeverisë së Rexhep Tajip Erdogan për çështjet e demokracisë, të drejtave të njeriut dhe sundimit të ligjit, duke i kushtuar më shumë rëndësi bashkëpunimit strategjik me Ankaranë për çështjet e sigurisë.

Ky ndryshim pritet të reflektohet në Samitin e NATO-s, i cili do të mbahet më 7 dhe 8 korrik në Ankara, ku udhëheqësit e 32 vendeve anëtare të Aleancës nuk pritet të kritikojnë publikisht shtypjen e fundit ndaj opozitës turke.

Rasti i Imamoglut nuk pritet të bëhet publik.

Diplomatët perëndimorë dhe turq që po përgatiteshin për samitin thanë se nuk u përmend publikisht presioni ligjor mbi Partinë Republikane Popullore apo burgosja e kryetarit të bashkisë së Stambollit dhe kandidatit presidencial të opozitës, Ekrem Imamoglu, rivalit kryesor politik të Erdoganit.

Ky qëndrim bie ndesh me atmosferën në vitin 2021, kur dhjetë ambasadorë nga vendet perëndimore, përfshirë Shtetet e Bashkuara, Francën, Gjermaninë dhe Kanadanë, kërkuan lirimin e Osman Kavalës, duke bërë që Erdogan të urdhëronte dëbimin e tyre përpara se kriza të qetësohej përfundimisht.

Ukraina ka ndryshuar prioritetet

Ndryshimi në qëndrimet perëndimore u bë veçanërisht i dukshëm pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, kur Evropa filloi ta shihte Turqinë si një faktor kritik në sigurinë e krahut juglindor të NATO-s.

Ankaraja ka ushtrinë e dytë më të madhe të Aleancës dhe është një nga eksportuesit më të rëndësishëm të dronëve të armatosur, gjë që ka rritur vlerën e saj gjeopolitike. Sipas ish-ambasadorit të SHBA-së në Ankara, David Satterfield , Perëndimi nuk duhet të braktisë mbrojtjen publike të institucioneve demokratike në Turqi.

“Është e rëndësishme që turqit të dëgjojnë se bashkësia ndërkombëtare ende po flet për demokracinë dhe institucionet e tyre”, tha.

Ankaraja i hedh poshtë kritikat

Qeveria turke i hedh poshtë akuzat për autoritarizëm, duke argumentuar se gjyqësori vepron në mënyrë të pavarur dhe se vendimet gjyqësore nuk diktohen nga përshtatshmëria politike. Osman Kavala është burgosur për gati nëntë vjet, duke u përballur me një dënim me burgim të përjetshëm për përpjekje për të përmbysur qeverinë, një akuzë që ai e mohon.

Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut ka vendosur se paraburgimi i tij nuk bazohet në prova të mjaftueshme dhe ka kërkuar lirimin e tij. Në të njëjtën kohë, sipas opozitës, qindra zyrtarë të zgjedhur dhe zyrtarë të CHP-së janë arrestuar ose ndjekur penalisht në dy vitet e fundit, ndërsa udhëheqja e partisë flet për një grusht shteti gjyqësor.

Kufizime për gazetarët para Samitit

Reuters thekson gjithashtu se, përpara Samitit të NATO-s, dhjetëra gazetarë nga mediat e pavarura turke nuk ishin akredituar për të mbuluar punimet e tij, ndërsa më shumë se 200 persona janë ndaluar për arsye sigurie. NATO deklaroi se menaxhimi i akreditimit është përgjegjësi e vendit pritës të samitit, ndërsa theksoi se e konsideron praninë fizike të gazetarëve në punimet e tij veçanërisht të rëndësishme.

Trump dhe marrëdhënia e “ngrohtë” me Erdoganin

Samiti i Ankarasë do të jetë vizita e parë e Presidentit të SHBA-së Donald Trump në Turqi që nga kthimi në Shtëpinë e Bardhë. Presidenti i SHBA-së pritet të zhvillojë një takim dypalësh me Rexhep Tajip Erdogan , të cilin ai e ka përshkruar vazhdimisht si një mik , në një kohë kur marrëdhëniet SHBA-Turqi janë në nivelin më të lartë prej vitesh.

Ankaraja kërkon që Samiti të nxjerrë në pah unitetin e Aleancës dhe të forcojë bashkëpunimin në industrinë e mbrojtjes, me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte që njoftoi marrëveshje me vlerë dhjetëra miliardë dollarë.

Analistët besojnë se qeveritë perëndimore tani kanë zgjedhur një qasje më pragmatike ndaj Turqisë, duke marrë parasysh se roli i saj strategjik për mbrojtjen evropiane tejkalon, të paktën për momentin, shqetësimet në lidhje me demokracinë dhe sundimin e ligjit.