Lufta në Iran, pse Italia u mohoi bombarduesve amerikanë përdorimin e bazës ajrore?

Disa ditë më parë Italia refuzoi një kërkesë nga ushtria amerikane që avionët të uleshin në Stacionin Ajror Detar Sigonella në ishullin e Siçilisë në Mesdhe, përpara se të vazhdonin drejt Lindjes së Mesme.

Vendimi erdhi pak para se Spanja të njoftonte se do të mbyllte hapësirën e saj ajrore për aeroplanët amerikanë që thuhet se janë përfshirë në sulmet ndaj Iranit, duke nxitur spekulime rreth një qëndrimi të koordinuar politik nga të dy vendet evropiane.

Në mediat sociale, disa përdorues kanë pretenduar se refuzimi pasqyronte një qëndrim politik nga kryeministrja Giorgia Meloni, duke sugjeruar se Italia po distancohej nga politika e SHBA-së ose po reagonte ndaj tensioneve më të gjera që përfshijnë NATO-n dhe Iranin.

Raportimi nga gazeta italiane Corriere della Sera tregon se Uashingtoni kërkoi autorizim për të përdorur Sigonellën pasi avioni ishte nisur tashmë nga SHBA-ja. Sipas rregulloreve italiane, kërkohet miratim paraprak që avionët ushtarakë të huaj të hyjnë në bazat kombëtare.

Kjo kërkesë është pjesë e procedurave administrative të paracaktuara, që do të thotë se kërkesat vlerësohen paraprakisht dhe rast pas rasti, sipas qeverisë italiane.

Në këtë rast, meqenëse kërkesa u paraqit pas ngritjes, ajo nuk i plotësonte kushtet e nevojshme dhe për këtë arsye u refuzua.

Çfarë thonë marrëveshjet?

Prania dhe përdorimi i forcave ushtarake amerikane në Itali rregullohet nga një sërë marrëveshjesh dypalëshe mbrojtëse që datojnë që nga viti 1954, të vendosura në vitet e para të aleancës së NATO-s dhe të përditësuara rregullisht që atëherë. Këto marrëveshje i lejojnë SHBA-së qasje në objekte të caktuara, përfshirë Sigonellën, por sipas kushteve të përcaktuara qartë.

Në praktikë, shumica e aktiviteteve rutinë bien nën atë që autoritetet italiane e përshkruajnë si “autorizime teknike”, që mbulojnë logjistikën, transportin dhe operacionet mbështetëse.

Këto shpesh quhen misione “jo-kinetike”, që do të thotë se nuk përfshijnë veprime të drejtpërdrejta ushtarake ose forcë fizike.

Më gjerësisht, duke iu drejtuar Senatit më 11 mars, Meloni e përshkroi qëndrimin e Italisë me terma të kujdesshëm, duke deklaruar: “Ne nuk jemi në luftë dhe nuk duam të hyjmë në një luftë”, dhe duke theksuar se çdo ndryshim në mënyrën se si përdoren bazat italiane do të duhet të kalojë nëpër kanalet e duhura politike.

Çfarë ka thënë qeveria?

Sipas një deklarate zyrtare të lëshuar nga qeveria italiane, refuzimi për të lejuar aeroplanët amerikanë të përdorin bazën duhet të kuptohet brenda një kuadri të përcaktuar ligjor dhe procedural dhe jo si një mesazh politik.

Në njoftimin për shtyp, Palazzo Chigi, rezidenca zyrtare e kryeministrit, tha se Italia “vepron në përputhje të plotë me marrëveshjet ndërkombëtare ekzistuese” dhe në përputhje me udhëzimet e politikave të përcaktuara nga qeveria në parlament.

Ai e përshkruan qëndrimin e qeverisë si “të qartë” dhe të miratuar nga parlamenti, pa asnjë ndryshim në politikë.

Gjithashtu nënvizon se si merren vendimet në praktikë. Çdo kërkesë për të përdorur baza ushtarake “shqyrtohet me kujdes, rast pas rasti”, duke ndjekur procedurat që “kanë qenë gjithmonë kështu në të kaluarën”.

Komentet vijnë mes tensioneve në rritje brenda NATO-s, pasi Donald Trump rifilloi kritikat ndaj aleancës dhe udhëheqësve të shteteve anëtare, duke raportuar se ngriti mundësinë e një tërheqjeje të SHBA-së dhe duke akuzuar aleatët evropianë për mbështetje të pamjaftueshme ushtarake.

Udhëheqësit evropianë, përfshirë Presidentin Francez Emmanuel Macron, kanë paralajmëruar se një retorikë e tillë mund të minojë unitetin dhe besueshmërinë strategjike, ndërsa kanë bërë thirrje për bashkëpunim të vazhdueshëm.

Në Londër, kryeministri Keir Starmer ka përsëritur rolin e NATO-s si një gur themeli i mbrojtjes kolektive, duke theksuar një ndarje transatlantike në zgjerim mbi prioritetet e sigurisë.