Merz në Ankara: Evropa duhet të forcojë partneritetin strategjik me Turqinë

Evropa duhet të krijojë një partneritet më të thellë strategjik me Turqinë në përgjigje të sfidave globale në zhvillim, deklaroi të enjten kancelari gjerman Friedrich Merz gjatë vizitës së tij të parë zyrtare në Ankara.

Turqia, theksoi ai, ka luajtur një rol të rëndësishëm ndërmjetësues në konfliktet në Ukrainë dhe Gaza.

Merz foli përkrah presidentit turk Rexhep Tajip Erdogan, vetëm disa ditë pasi Turqia dhe Mbretëria e Bashkuar finalizuan një marrëveshje shumë miliardë eurosh për shitjen e 20 avionëve luftarakë Eurofighter Typhoon.

Gjermania, që është pjesë e konsorciumit që prodhon avionët, kishte kundërshtuar prej kohësh eksportin e tyre në Turqi, por kohët e fundit hoqi dorë nga ky bllokim.

Vizita e Merzit erdhi gjithashtu në një kohë kur po raportohet për mbështetjen gjermane ndaj pjesëmarrjes së Turqisë në Veprimin e Sigurisë për Evropën (SAFE) – një program prej 150 miliardë eurosh për forcimin e kapaciteteve ushtarake të kontinentit. Kjo iniciativë u lejon vendeve joanëtare të BE-së, përfshirë Turqinë, të marrin pjesë në projekte të përbashkëta mbrojtjeje.

Megjithatë, Greqia e kundërshton hapur përfshirjen e Ankarasë në SAFE, duke argumentuar se Turqia duhet më parë të heqë dorë nga kërcënimet për luftë që lidhen me mosmarrëveshjet për kufirin detar mes dy anëtarëve të NATO-s.

Edhe pse Merz nuk e përmendi drejtpërdrejt SAFE-n, ai nënvizoi rëndësinë e bashkëpunimit me Turqinë.

“Gjermania dhe Turqia duhet ta shfrytëzojnë më mirë potencialin e madh të marrëdhënieve tona në muajt dhe vitet e ardhshme,” tha ai.
“Po hyjmë në një fazë të re gjeopolitike të shënuar nga politika e fuqive të mëdha. Një përfundim qendror për mua është se si gjermanë dhe evropianë duhet të zgjerojmë partneritetet tona strategjike — dhe nuk ka rrugë tjetër përveç një partneriteti të mirë e të thelluar me Turqinë.”

Ndarje për të drejtat e njeriut dhe Gazën

Gjatë konferencës së përbashkët për shtyp, dolën në pah dallimet mbi të drejtat e njeriut dhe situatën në Gaza.

Organizata Human Rights Watch i kishte kërkuar Merzit të ngrinte zërin kundër shtypjes së opozitës në Turqi, përfshirë arrestimin e kryetarit të bashkisë së Stambollit, Ekrem İmamoğlu, një figurë kyçe e opozitës dhe rival i mundshëm i Erdoganit.

İmamoğlu është mbajtur në paraburgim që nga marsi nën akuza për korrupsion, të cilat ai i mohon, ndërsa këtë javë autoritetet turke ngritën ndaj tij edhe akuza të reja për spiunazh të dyshuar.

Merz shmangu përmendjen e drejtpërdrejtë të emrit të İmamoğlu-t, por tha:

“Në Turqi janë marrë vendime që ende nuk i plotësojnë kërkesat në lidhje me sundimin e ligjit dhe demokracinë, ashtu siç i kuptojmë ne nga pikëpamja evropiane.”

Erdogan reagoi duke mbrojtur sistemin gjyqësor të vendit:

“Pavarësisht se çfarë pozicioni mban, nëse shkel ligjin, autoritetet gjyqësore në një shtet të qeverisur nga sundimi i ligjit janë të detyruara të ndërmarrin çdo veprim të nevojshëm,” tha ai.

Lidhur me konfliktin në Gaza, Merz tha se Gjermania ka qëndruar historikisht pranë Izraelit që prej themelimit të tij pas Holokaustit dhe se kjo mbështetje do të vazhdojë gjithmonë.
Megjithatë, ai shtoi se kjo “nuk do të thotë që ne pranojmë çdo vendim të qeverisë izraelite pa kritika”.

Merz, i cili kohët e fundit ka kritikuar disa veprime të Izraelit në Gaza, tha:

“Izraeli përdori të drejtën e tij për vetëmbrojtje dhe do të kishte shmangur viktima të panumërta nëse Hamasi do t’i kishte liruar pengjet më herët dhe do të kishte dorëzuar armët. Atëherë kjo luftë do të kishte mbaruar menjëherë.”

Nga ana e tij, Erdogan – një kritik i zëshëm i Izraelit – e akuzoi përsëri shtetin hebre për përdorimin e “urisë dhe gjenocidit” si armë lufte. Ai theksoi se Hamasi nuk zotëron armë bërthamore, ndërsa Izraeli po, dhe akuzoi Gjermaninë për injorimin e çekuilibrit në konflikt.

“Si Gjermani, nuk e shihni këtë?” pyeti ai retorikisht.