Nga saunat me bretkosa te banjot me ilaçe, shkencëtarët luftojnë një murtajë globale amfibësh

Në Australinë juglindore, bretkosat zile të gjelbra dhe të arta po përballen me një rrezik të madh: një kërpudhë vdekjeprurëse e quajtur Batrachochytrium dendrobatidis, që shkakton sëmundjen chytridiomycosis. Kjo infeksion prek lëkurën e tyre, e cila është jetësore për frymëmarrjen dhe thithjen e ujit, dhe ka shkaktuar rënie dramatike të popullatave gjatë dekadave të fundit.

Për të ndihmuar bretkosat, Anthony Waddle, biolog në Universitetin Macquarie në Sydney, krijoi “sauna” të vogla për bretkosa: struktura të ngrohta që i ndihmojnë ato të largojnë kërpudhat kur temperatura e trupit arrin rreth 30°C. Studimet tregojnë se bretkosat që përdorin sauna kanë 23 herë më shumë gjasa të mbijetojnë një ri-infeksion. Kjo metodë e thjeshtë dhe e lirë mund të aplikohet gjerësisht për të ruajtur popullatat e kërcënuara.

Në Kaliforninë Veriore, shkencëtarët po testojnë banjo antifungale për bretkosat Cascades, duke përdorur itrakonazol të holluar për të zvogëluar infeksionet. Trajtimi rrit ndjeshëm mbijetesën e tadpoleve dhe u lejon atyre të arrijnë moshën madhore, duke ndihmuar rivendosjen e popullatave. Megjithatë, kjo është një zgjidhje afatshkurtër dhe funksionon më mirë kur kombinohet me zhvendosje dhe trajtime të tjera.

Ekspertët theksojnë se chytridi është bërë një problem global, duke shkaktuar zhdukje të rreth 90 specieve dhe duke rrezikuar mbi 500 të tjera. Për të ngadalësuar përhapjen e tij, studiuesit nënvizojnë nevojën për ruajtjen e habitatit, kontrollin e tregtisë së kafshëve të egra dhe kufizimin e stresit mjedisor.

Shkencëtarët po eksplorojnë gjithashtu strategji më radikale, si redaktimi gjenetik për të dhënë bretkosave rezistencë natyrore ndaj kërpudhave, por këto metoda janë ende në faza fillestare dhe duhet të përdoren me kujdes.

Bretkosat nuk janë vetëm viktima: ato janë pjesë e rëndësishme e ekosistemeve, duke kontrolluar insektet dhe duke mbështetur zinxhirin ushqimor. Ruajtja e tyre ka pasoja të gjera për biodiversitetin dhe mjekësinë, pasi lëkura e tyre prodhon komponime natyrale me veti antibakteriale dhe antivirale.

Shkencëtarët dhe konservatorët, nga Australia në Kaliforni, punojnë për të siguruar që popullatat të mbijetojnë mjaftueshëm gjatë që të zhvillojnë rezistencë natyrale. Siç theksojnë ata, shpëtimi i amfibëve kërkon përpjekje globale, ndërveprim dhe inovacion: nga sauna të thjeshta deri tek trajtime laboratorike dhe zgjidhje gjenetike./CNN