Programi i ”100 fshatrave” në Elbasan, në Gjinar dhe Shushicë mungojnë shërbimet më jetike

Programi i integruar për zhvillimin rural, i njohur ndryshe si programi i 100 fshatrave, ndonëse duhet t`i kishte dhënë efektet nga 2018 deri në vitin 2020, sipas banorëve dhe bizneseve në fshatrat Shushicë dhe Gjinar në Elbasan, nuk ka dhënë rezultat. Banorët vuajnë mungesën e infrastrukturës dhe shërbimeve më jetike.    

Me një ndër vendimet e ditëve të para të vitit 2018 qeveria shpalli programin e integruar për zhvillimin rural, njohur ndryshe si programi i 100 fshatrave. Tre objektivat e programit i cili do të zbatohej nga viti 2018 deri në 2020-ën ishin përmirësimi i infrastrukturës publike, zhvillimi ekonomik i zonave si dhe zhvillimi i kapitalit social dhe njerëzor përmes rritjes së punësimit të 100 fshatrave të përzgjedhur nga e gjithë Shqipëria. 

Pjesë e listës së 100 fshatrave  që do të përfitonin nga ky program ishin dhe fshatrat Gjinar e Shushicë në Elbasan.

Shushica ndodhet 9 km në jug-lindje të Elbasanit. Në hyrje të fshatit ndodhet pika turistike e Byshekut, që njihet për rrapet shumëvjeçar dhe burimet e shumta me ujë të freskët.

Edhe pse natyra është treguar bujare, ajo që të bie në sy është mungesa e investimeve për ta shndërruar atë në një pikë tërheqëse për turistët.

Për shkak të problemeve me ujin e pijshëm, fshatarët detyrohen kush në këmbë e kush me kafshë të vijnë në Byshek për të mbushur ujë.

Pak kilometra më tej ndodhet qendra e fshatit. Banorët thonë se për fshatin prej vitesh nuk ka ndryshuar asgjë. Ata shprehen të shqetësuar për mungesën e shërbimeve më të domosdoshme si ujë apo koshat e mbeturinave.

“Asgjë s`kanë bërë fare, vetëm po hedhin ca makina dhe, që po riparojnë këto rrugët. Po dolët atje matanë shihet, si dhe i kuq. Pse s`vjen bashkia këtu tani të sjelli ca kosha. Unë i marr me thes këtu i çoj te stalla ime se i djeg. Ja ktheje nga fuçia kosh quhet ajo? Për ujë problem, s`ka, jemi dhe biznes,” – thotë një banor i zonës.

“Këtu nuk është bërë asnjë lloj investimi. Ne në radhë të parë kemi problem me ujin e pijëshëm. Mirë që kemi dhe virusin, po do na hyj ndonjë virus nga ujërat e zeza. U bllokuan kanalet e qendrës, i kam nxjerrë unë tani. Ti shko në pikën turistike të Byshekut, një katrahurë,” – tregon një tjetër banor.

“Është shkatërruar është bërë për turp e faqja e zezë. Më keq është,” – shprehet një tjetër.

Disa kilometra më larg  ndodhet Gjinari. I vendosur në zemër të krahinës së Shpatit ky fshat ka rreth 1,100 banorë, ku 50% e popullsisë së zonës merret me bujqësi.

Rruga që të çon për në fshat është pjesërisht e dëmtuar. Kur arrin në qendër të tij,  pamjet e rrënimit të shfaqen ngado.

Investimet e vetme në këtë zonë janë ato të privatëve, të cilën kanë ndërtuar disa restorante e bujtina.

Mandalina është rikthyer bashkë me familjen e saj nga emigracioni për të investuar në Gjinar, ku kanë ndërtuar këtë biznes familjar. Ajo thotë se mungesa e infrastrukturës, po i dëmton. Kur e pyet nëse kanë përfituar nga programi 100 fshatrat thotë:

“Nga shteti akoma jo, shpresojmë që shteti të na ndihmoj. Të paktën rrugën, rruga është ajo që na vret shumë, kur vijnë klientët na thonë po ajo rruga është copë-copë, ose ajo rruga s`është rregulluar. Të gjitha këto janë vetëm puna jonë, asnjë gjë tjetër,” – thotë sipërmarrësja.

Në biznesin e tyre ajo që të tërheq është dhe ky muze i vogël etnografik, për të cilin thotë se e ka mbështetur Bashkimi Europian.   

“Këtë muzeun e kemi ndërtuar ne, e kemi rregulluar ne, thjesht Bashkimi Europian erdhi e pa, e pëlqeu dhe e financoi. Çfarë financoi konkretisht? Punën tonë, këto gjërat që kishim blerë, për të gjitha këto na dha lekë. 4500 euro,” – shton Mandalina.

Turistët edhe pse jo të shumtë në numër, tregojnë arsyen pse e zgjedhin këtë destinacion.  

“Është qetësia, pastërtia, ajri i pastër, plus komoditeti që të ofrojnë bujtinat,” – shprehet një turist.   

Për banorët më të vjetër të Gjinarit përveç investimeve private, asgjë tjetër nuk ka ndryshuar.

“Edhe në vitin 60 apo 70 , ky kështu ka qenë, biles kanë qenë kabinat, kurse tani kush ka bërë ndonjë gjë privatisht, ka bërë,” – tregon një banor i vjetër i zonës.

“Kur dëgjuam për projektin e 100 fshatrave u kënaqëm faktikisht që do bëhet ndonjë investim, mirëpo tani ndonjë gjë nuk ka ardhur që të rregullohet. Shife qendrën njëherë ti. Kjo qendra këtu, thyhen këmbët kur ecën nëpër gropa,” – shtoi një tjetër.

“Asnjë gjë fare s`ka pasur Gjinari deri tani. Problemi është rruga në rradhë të parë, ujë nuk ka investime nuk ka, kazanët e plehrave, vjen makina e plehrave vetëm dy herë në muaj,” – tha një banor.            

Euronews Albania kërkoj informacion zyrtar pranë bashkisë Elbasan në lidhje me investimet e kryera në Gjinar dhe Shushicë, në kuadër të programit 100 fshatrat ku mësoi se deri tani në lidhje me këtë program:

“Është hartuar  një projekt ide zhvillimi nga një universitet privat në konsultim me komunitetin e fshatrave. Është në proces tenderimi “Sistemimi i rrugës së kishës “Shën Thanasi“, Shelcan, Shushicë. Për vitin 2021 është planifikuar nga bashkia të hartohet dhe zbatohet projekti “Sistemimi i qendrës së fshatit  Gjinar”  me fondet e saj.”