Pse ngeci marrëveshja SHBA-Iran? ‘Dosja e Libanit’ dhe asetet e ngrira iraniane

Gjashtëdhjetë ditë armëpushim. Pastaj, ngatërresa e negociatave u bë edhe më e ndërlikuar për fatin e Libanit dhe lirimin e 24 miliardë dollarëve fonde të ngrira iraniane .

Bastisja e fundit izraelite në kryeqytetin libanez, së bashku me urdhrat e rinj të evakuimit për Tirin, e ndezën sërish tensionin, duke nxitur reagimin e Teheranit. Në vend të një “përgjigjeje vendimtare dhe të dhimbshme”, siç kishte kërcënuar Ebrahim Rezaei, zëdhënës i komitetit parlamentar iranian për punët e jashtme dhe sigurinë kombëtare, ajo që është zhvilluar deri më tani duket të jetë një përshkallëzim i përmbajtur: për momentin, ajo po synon Izraelin verior, jo Tel Avivin apo Jerusalemin.

Burime pranë qeverisë libaneze vënë në dukje se nëse Irani do të kishte vërtet një ndikim të aftë për ta detyruar Izraelin të tërhiqej nga Libani ose për t’i detyruar Shtetet e Bashkuara të ndryshonin qëndrimin e tyre, do ta kishte përdorur tashmë atë. Libani hyri në konflikt më 2 mars, kur Hezbollahu qëlloi me raketa Izraelin në hakmarrje për një sulm izraelit që vrau Udhëheqësin Suprem të Iranit.

Izraeli u përgjigj me një fushatë ajrore mbarëkombëtare dhe një pushtim tokësor në jug, i cili është intensifikuar në javët e fundit. Një armëpushim formal ka qenë në fuqi që nga 17 prilli, por armëpushimi është shkelur vazhdimisht nga të dyja palët. Dhe ndërsa Izraeli vazhdoi të sulmonte Libanin jugor gjatë gjithë fundjavës, bastisja e djeshme në Bejrut shënon sulmin e tretë ndaj kryeqytetit që kur armëpushimi hyri në fuqi. Një përshkallëzim i vërtetë.

Kryetari i Parlamentit libanez, Nabih Berri, udhëheqës i lëvizjes Amal dhe një figurë e afërt me Hezbollahun, këtë javë hodhi poshtë marrëveshjen e ndërmjetësuar nga SHBA-të, të shpallur pas bisedimeve midis qeverive izraelite dhe libaneze. Berri e quajti atë “një kurth” sepse nuk parashikon një tërheqje paralele të Izraelit nga territoret e pushtuara në jug të vendit. Ajo që peshon në negociata, përveç kërkesës së Hezbollahut për çarmatim, është mungesa e Partisë së Zotit në tryezën e negociatave. Udhëheqësi i saj, Naim Qassem, deklaroi të enjten se çarmatosja e grupit do të ishte ekuivalente me arritjen e “objektivave të armikut”.

Irani ka arritur, të paktën pjesërisht, të parandalojë Shtetet e Bashkuara nga negociatat nga një pozicion force falë bllokadës së Ngushticës së Hormuzit. Por kjo levë, ndërsa ka një efekt bumerang në ekonominë iraniane, nuk është transformuar në një instrument të vërtetë fitoreje diplomatike. Një marrëveshje e mundshme midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit varet nga miratimi i administratës Trump për të liruar 24 miliardë dollarë asete të ngrira iraniane , tha për CNN të premten Mohsen Rezaei, këshilltar ushtarak i Udhëheqësit Suprem, Ajatollah Mojtaba Khamenei. Vetë Rezaei e përmblodhi këtë ide: “Topi është në fushën e Trump”. Megjithatë, presidenti amerikan, në një intervistë dje në “Meet the Press” të NBC, përsëriti se negociatat për Libanin nuk janë të lidhura me ato me Teheranin dhe e kushtëzuan lirimin e 24 miliardë dollarëve nga arritja e një marrëveshjeje.

Megjithatë, Izraeli i sheh gjërat ndryshe: për shtetin hebre, lidhja e dy dosjeve është jashtë çdo diskutimi. Nga ana tjetër, për Teheranin, të dyja mbeten të pandashme. Në mes është Donald Trump, i zënë në një rrugë pa krye nga e cila, për momentin, nuk mund të shpëtojë./Corriere della Sera