Vendet që po rekrutojnë gratë në ushtri, edhe pse Gjermania ende nuk e bën këtë

Gjermania po planifikon të rikthejë një formë të shërbimit ushtarak por vetëm burrat duhet të regjistrohen. Mes dezinformatave në lidhje me masën në internet, ja pse dhe sa i pazakontë është shërbimi ushtarak i ringjallur i Gjermanisë.

Një marrëveshje e arritur nga qeveria gjermane për të futur një model vullnetar të shërbimit ushtarak ka shkaktuar një debat brenda vendit në lidhje me rolin e grave në forcat e armatosura.

Sipas planit të ri, të miratuar pas muajsh debatesh , të gjithë burrat 18-vjeçarë do të konsiderohen të kualifikuar për shërbim ushtarak, do t’i nënshtrohen regjistrimit të detyrueshëm dhe kontrolleve mjekësore, si dhe do të duhet të plotësojnë një pyetësor në të cilin mund të sinjalizojnë interesin e tyre për t’u rekrutuar plotësisht.

Plani bazohet në mbledhjen e mjaftueshëm vullnetarësh për të shërbyer në ushtri, por nëse nuk arrin të mbledhë numër të mjaftueshëm, qeveria do të shqyrtojë mundësi të tjera, duke përfshirë një sistem që mund të zgjedhë njerëz rastësisht.

Ndërkohë që projekti në parim është neutral nga ana gjinore, vetëm të rinjtë meshkuj do të duhet të plotësojnë pyetësorin dhe të ndjekin ekzaminimet e detyrueshme mjekësore. Gratë janë ftuar të regjistrohen, por nuk do të jenë të detyruara ta bëjnë këtë.

Dallimi ka shkaktuar një valë debatesh dhe pretendimesh në mediat sociale, disa prej të cilave kanë zbehur vijën ndarëse midis kritikave dhe dezinformimit.

Pse gratë nuk janë të detyruara të shërbejnë në forcat e armatosura?

Një postim në internet nënkupton se gratë po përjashtohen qëllimisht nga forcat e armatosura gjermane, ose Bundeswehr; të tjerë se Gjermania po i detyron gratë të hyjnë në ushtri; dhe disa të tjerë e paraqesin këtë si një dështim të feminizmit që lëvizja nuk e ka shtyrë ta bëjë bashkimin me gratë një kërkesë.

Pse pra gratë, njësoj si burrat, nuk janë të detyruara të regjistrohen në forcat e armatosura të Gjermanisë?

Shkurt, kjo ndodh sepse kushtetuta gjermane nuk e lejon këtë – të paktën jo ende.

Neni 12a i Ligjit Themelor të Gjermanisë thotë se burrat mund të “detyrohen të kryejnë shërbim në forcat e armatosura, në Gardën Federale Kufitare ose në një organizatë të mbrojtjes civile që nga mosha tetëmbëdhjetë vjeç”. Gratë nuk përfshihen në këtë kërkesë.

Megjithatë, ata nuk përjashtohen nga anëtarësimi – thjesht nuk janë të detyruar ligjërisht ta bëjnë këtë.

Që nga viti 2001, grave u është lejuar të shërbejnë në poste ushtarake luftarake pas një vendimi të Gjykatës Evropiane të Drejtësisë që u dha grave akses të pakufizuar në karriera ushtarake. Aktualisht në Bundeswehr ka më shumë se 24,000 ushtare femra rreth 13% e personelit të saj ushtarak.

Ekspertët ligjorë , aktivistët dhe feministët kanë thënë se elementi i kushtetutës që përjashton gratë nga forcat e armatosura bie ndesh me Nenin 3(2), i cili garanton të drejta të barabarta për gratë dhe burrat. Po kështu, të tjerë kanë argumentuar se gratë janë në një disavantazh themelor ndaj burrave, gjë që shërbimi i detyrueshëm vetëm sa do ta përforconte. Kancelari gjerman Friedrich Merz ka sinjalizuar se është i hapur për të ndryshuar kushtetutën për të rekrutuar gratë, por rruga e tij është politikisht e mbushur me vështirësi.

Përshtatja e kushtetutës do të kërkonte një shumicë prej dy të tretash në Bundestag dhe, si rrjedhojë, vota nga e majta dhe e djathta ekstreme.

Partia e Majtë ka qenë prej kohësh kundër rekrutimit të detyrueshëm ushtarak, përfshirë gratë, dhe ndërsa partia e ekstremit të djathtë Alternativa për Gjermaninë (AfD) është në favor, nuk është e qartë se sa nga anëtarët e saj do ta zgjeronin këtë për të përfshirë gratë, si dhe burrat.

Si krahasohet Gjermania me pjesën tjetër të Evropës?

Ndërkohë që Gjermania ka zgjedhur një model ku vullnetarët janë të parët, disa nga fqinjët e saj kanë shkuar më tej dhe kanë futur rekrutimin universal ushtarak, si për burrat ashtu edhe për gratë.

Një numër gjithnjë e në rritje i vendeve evropiane kanë futur rekrutimin universal ushtarak vitet e fundit, veçanërisht në vendet nordike.

Norvegjia solli shërbimin e detyrueshëm ushtarak për gratë në vitin 2015, duke u bërë vendi i parë i NATO-s që e bëri këtë. Suedia ndoqi shembullin në vitin 2017 si pjesë e një lëvizjeje më të gjerë për të rivendosur rekrutimin ushtarak, pasi e pezulloi atë në vitin 2010.

Kohët e fundit, Danimarka përditësoi politikën e saj të rekrutimit ushtarak për të përfshirë gratë, në një sistem të tipit llotari që do të hyjë në fuqi në vitin 2026.

Në disa vende, është pak më e nuancuar: Holanda teknikisht ka ligj për rekrutimin e femrave në ushtri, i cili u miratua në vitin 2018 , por kjo ishte kryesisht simbolike sepse shërbimi i detyrueshëm ushtarak nuk është zbatuar në mënyrë aktive që nga viti 1997 .

Megjithatë, në përgjithësi, Gjermania nuk është një përjashtim në Evropë. Për vendet që kanë shërbim të detyrueshëm ushtarak, rekrutimi i femrave është vullnetar për shumicën.

Gratë në Austri, Qipro, Estoni, Finlandë, Greqi, Letoni, Lituani, Zvicër dhe Ukrainë nuk janë të detyruara të regjistrohen në ushtri, ndryshe nga burrat, por ato mund ta bëjnë këtë vullnetarisht për role të ndryshme në varësi të vendit.

E njëjta gjë vlen edhe për Bjellorusinë, Rusinë dhe Turqinë, dhe Kroacia do t’i bashkohet këtij grupi në fillim të vitit 2026.

Në vendet e tjera evropiane, as gratë dhe as burrat nuk janë të detyruar të shërbejnë në ushtri, por ata mund të shërbejnë vullnetarisht në kapacitete të ndryshme.

Gratë po lejohen gjithnjë e më shumë në role luftimi ose në vijën e parë të frontit në Evropë, përfshirë Francën, Poloninë, Spanjën dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Për shembull, në Mbretërinë e Bashkuar, të gjitha rolet në forcat e armatosura iu hapën grave në dhjetor 2018. Në Poloni, gratë teknikisht kanë qenë të pranueshme për të shërbyer në të gjitha pozicionet ushtarake që nga viti 1999.

Në Francë, gratë teknikisht mund të shërbejnë në pothuajse të gjitha degët e forcave të armatosura, megjithëse integrimi ka qenë gradual: grave iu lejua të hynin në nëndetëse të armatosura me armë bërthamore vetëm në vitin 2017.