Bashkimi Evropian dhe vizioni digjital për Ballkanin Perëndimor: Mundësi dhe sfida

Në emisionin Berlin Talks, në Euronews Albania, u analizua vizioni digjital për Ballkanin Perëndimor.

Në një periudhë kur digitalizimi dhe konektiviteti janë në qendër të vëmendjes, Bashkimi Evropian është duke ndjekur një rrugëtim të vendosur drejt një ekonomie digjitale të fuqishme dhe të sigurtë. Në këtë kontekst, strategjia globale e portës së BE-së synon të investojë 300 miliardë Euro në periudhën 2021-2027 në zhvillimin e infrastrukturës madhore në mbarë botën për të fuqizuar digjitalizimin dhe kontektivitetin pra lidhjet inteligjente të pastra dhe të sigurta në energjinë dhe transportin digjital, në fusha si shëndetësia, arsimi dhe kërkimi shkencor.

Investimi i BE-së është pjesë e strategjisë së saj Global Gateway. Ky investim do të përdoret për të mbështetur projekte në fusha të ndryshme.

Fushat që mbështeten nga Global Gateway

• Vendosja e rrjeteve me brez të gjerë dhe 5G me shpejtësi të lartë
• Ndërtimi i qendrave të të dhënave dhe infrastrukturës kompjuterike
• Zhvillimi dhe vendosja e teknologjive të reja digjitale, të tilla si inteligjenca artificiale dhe siguria kibernetike
• Promovimi i aftësive dhe shkrim-leximit digjital

BE-ja po investon në digjitalizim dhe konektivitet për një sërë arsyesh:

1. Së pari, është thelbësore për rritjen ekonomike dhe konkurrencën në epokën digjitale.
2. Së dyti, është e nevojshme të sigurohet që të gjithë evropianët të kenë akses në mjetet dhe shërbimet digjitale që u nevojiten për të jetuar, punuar dhe mësuar.
3. Së treti, mund të ndihmojë në adresimin e sfidave globale, si ndryshimi i klimës dhe zhvillimi i qëndrueshëm.

Rrugët e zgjedhura për tia arritur qëllimit janë të shumëanshme. Aktualisht po ofrohen financime të drejtpërdrejta për projekte përmes një sërë programesh. GJithashtu po punohet me institucionet fianciare për ti dhënë impuls investimeve private. Paralelisht ofrohet asistencë teknike direkt nga BE-ja për ngritje kapacitetesh për partnerët.

Investimi i BE-së në digjitalizim dhe konektivitet pritet të ketë një ndikim të madh në ekonomi dhe shoqëri në vitet në vijim. Do të ndihmojë direkt në krijimin e vendeve të punës, nxitjen e rritjes dhe përmirësimin e cilësisë së jetës për të gjithë.

Ky mision ambicioz do të ketë një ndikim të thellë në të ardhmen e Bashkimit Evropian dhe të Ballkanit Perëndimor.

Rekomandimet

Tema e Digjitalizimit dhe konetivitetit do të jetë një nga 7 shtyllat e Think Tank që do të organizohet në Tirannë në mes të muajit te tetor me angazhimin e disa prej organizatave kyçe të ballkanit Perëndimor të organizuar nga Fondacioni Shoqëria e Hapur për Shqipërinë. Me analizën dhe konkluzionet e situatës së digjitalizimit dhe konektivitetit është angazhuar organizata jo fitimprurëse “Ëhy Not” me seli në Sarajevo, Bosnjë dhe Hercegovinë. Kjo organizatë promovon aktivizmin qytetar, llogaridhënien e qeverisë, dhe përdorimin e mediave digjitale për thellimin e demokracisë në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Disa prej rekomandimeve të kësaj organizate që do të prezantohen në Tiranë dhe pritet të ngjallin interes dhe diskutime janë si më poshtë:

Angazhimi për zbatimin e aktit të shërbimeve digjitale:

Është thelbësore që organet e BE-së të mbështesin vendet e Ballkanit Perëndimor për të zbatuar me sukses Aktin e Shërbimeve Digjitale. Kjo do të sigurojë që qytetarët e rajonit të kenë të njëjtin nivel sigurie dhe mbrojtjeje në internet si qytetarët e BE-së.

Vlerësimi i pjekurisë digjitale:

Vendet e Ballkanit Perëndimor duhet të vlerësojnë nivelin e tyre të përgatitjes digjitale për të zbatuar legjislacionin e BE-së. Ky vlerësim do të ndihmojë në përgatitjen dhe përmirësimin e infrastrukturës dhe kapaciteteve të tyre digjitale.

Legjislacioni dhe rregulloret:

Në këtë rrugëtim drejt digjitalizimit, është e rëndësishme që vendet e Ballkanit Perëndimor të hartojnë dhe të zbatojnë rregullore dhe politika për përdorimin e inteligjencës artificiale, mbrojtjen e të dhënave personale dhe zhvillimin e sipërmarrjes digjitale.

 Infrastruktura e përmirësuar:

Investimet në infrastrukturën digjitale janë të domosdoshme. Ndryshimet në infrastrukturë do të përfshijnë përmirësimin e aksesit të internetit, zhvillimin e rrjeteve të shpejta dhe të sigurta, dhe nxitjen e përdorimit të teknologjive të reja, si 5G.

Përgatitja e fuqisë punëtore digjitale:

Zhvillimi i fuqisë punëtore të specializuar në teknologji dhe digjitalizim është thelbësor. Programet e arsimit dhe trajnimit duhet të jenë të përshtatshme për të përgatitur të rinjtë dhe punonjësit për tregun e punës digjital.

Sfidat drejt digjitalizimit

Këto rekomandime tregojnë se Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor janë të lidhur me një vizion të përbashkët për të përfituar nga digjitalizimi dhe për të ndërtuar një të ardhme të ndritur digjitale. Bashkë me investimet në infrastrukturë dhe zhvillimin e kapaciteteve digjitale, kjo rrugë është e pasur me mundësi dhe përparime të mëdha për të dyja palët.

Por, për të arritur synimet digjitale, duhet të adresohen disa sfida kryesore.

Së pari, është nevoja për një vullnetit politik për të ndërmarrë veprime të vendosura në drejtim të transformimit digjital. Në disa vende, prioritetet tjera politike janë dominuese dhe nuk ka qenë mjaftueshëm në fokus zhvillimi digjital.

Së dyti, ekspertiza në fushën digjitale është e kufizuar. Për të përmbushur sfidat dhe për të zbatuar ligjin e BE-së dhe politikat digjitale, duhen njerëz me njohuri të thella teknike. Megjithatë, në shumicën e vendeve të Ballkanit Perëndimor, këta ekspertë janë të pakët.

Për të përballuar këto sfida, është e rëndësishme që vendet e Ballkanit Perëndimor të bashkëpunojnë, të investojnë në infrastrukturën digjitale, të zbatojnë ligjin dhe politikat e nevojshme, të promovojnë edukimin dhe zhvillimin e ekspertizës digjitale, dhe të bashkëpunojnë ngushtë me BE-në në këtë rrugëtim drejt një të ardhme të ndritur digjitale.

Në fund të fundit, transformimi digjital është një sfidë dhe një mundësi për Ballkanin Perëndimor, dhe me bashkëpunim dhe përkushtim të vazhdueshëm, rajoni mund të përparojë drejt një ekonomie digjitale dhe anëtarësimit të BE-së. Kjo është një rrugë që kërkon përpjekje të përbashkëta dhe vullnet të përbashkët për të arritur synimet digjitale.

Ndikimi në Ballkanin perëndimor

Investimi i BE-së në digjitalizim dhe lidhje pritet të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në Ballkanin Perëndimor në një sërë mënyrash të shtjelluara më poshtë:

Rritja e ekonomike dhe konkurrueshmëria, pasi digjitalizimi do të ndikojë duke përmirësuar efikasitetin e biznesve në Ballkanin Perëndimor që të arrijnë edhe klientë të rinj në tregjet globale duke ndikuar direkt në rritje ekonomike dhe krijimin e vendeve të punës.

Gjithashtu synohet përmirësimi qasjes në shërbime publike si kujdesi shëndetësor, arsimi dhe mirëqenia sociale. Për shembull, pacientët tani mund të kenë akses direkt te të dhënat mjekësore në internet dhe të rezervojnë takime nga distanca. Studentët mund të mësojnë online dhe të marrin provime virtuale. Dhe qytetarët mund të kenë akses në shërbimet qeveritare në internet pa pasur nevojë të udhëtojnë në një zyrë qeveritare. Prova të këtyre zhvillimeve kanë nisur të ndihen në këto vende.

Digjitalizimi mund të ndihmojë në reduktimin e pabarazisë sociale në Ballkanin Perëndimor duke i dhënë të gjithëve akses në mjetet dhe shërbimet digjitale që u nevojiten për të pasur sukses. Për shembull, studentët nga familjet me të ardhura të ulëta mund të aksesojnë burimet arsimore online dhe njerëzit me aftësi të kufizuara mund të përdorin teknologjitë digjitale për tu ndjerë më të barabartë në shoqëri.

Kjo jo vetëm në aspektin e individit apo të familjes por edhe më gjerë pasi digjitalizimi ndikon direkt në forcimin e integrimit rajonal në duke e bërë më të lehtë për bizneset dhe njerëzit të lidhen përtej kufijve. Për shembull, BE-ja ka mbështetur zhvillimin e një zone rajonale pa roaming në Ballkanin Perëndimor, e cila e ka bërë më të lirë dhe më të lehtë për njerëzit që të bëjnë telefonata dhe të dërgojnë mesazhe me tekst përtej kufijve.

Këtu janë disa shembuj specifikë të projekteve të digjitalizimit dhe lidhjes të financuara nga BE në Ballkanin Perëndimor:

PROJEKTET E DIGJITALIZIMIT NË BALLKANIN PERËNDIMOR

• Vendosja e një rrjeti me brez të gjerë me shpejtësi të lartë në Shqipëri.
• Program trajnimi për aftësitë digjitale për të rinjtë në Bosnje dhe Hercegovinë.
• Zhvillimi i një portali qeveritar digjital në Kosovë.
• Zhvillimi e një qendre rajonale të sigurisë kibernetike në Mal të Zi.
• Zhvillimi i një qendre rajonale të inovacionit në Maqedoninë e Veriut.

Këto projekte janë vetëm disa shembuj të investimit të BE-së në digjitalizim dhe lidhje në Ballkanin Perëndimor. BE-ja është e përkushtuar të ndihmojë Ballkanin Perëndimor që të zhvillojë infrastrukturën dhe aftësitë digjitale që u nevojiten për të pasur sukses në epokën digjitale.

Për të gjithë ata që duan të mësojnë më shumë rreth këtyre investimeve burimet zyrtare të informacionit janë si më poshtë:

1. European Commission Website: Ekziston një faqe e posaçme që përfshin informacion rreth investimeve të BE-së në digitalizim dhe konektivitet në Ballkanin Perëndimor. Kjo faqe ofron një pasqyrë të hollësishme mbi programet dhe projektet që BE-ja po mbështet, si dhe ndikimin e pritur të këtyre investimeve.
2. Western Balkans Investment Framework (WBIF) Website: Burimi i informacionit në faqen e ËBIF tregon se BE-ja ka bërë investime të konsiderueshme në digitalizim dhe konektivitet në rajonin e Ballkanit Perëndimor.
3. Regional Cooperation Council (RCC) Website: Në uebsajtin e Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal, mund të gjeni një faqe të veçantë që trajton digitalizimin dhe konektivitetin në Ballkanin Perëndimor.

Tirana Civil Society and Think Tank Forum

Civil Society & Think Tank Forum 2023 është një iniciativë e rëndësishme që synon të krijojë një platformë për dialog mes përfaqësuesve të shoqërisë civile, autoriteteve publike, përfaqësuesve të BE-së, donatorëve dhe të tjera të interesuara nga Ballkani Perëndimor dhe shtetet anëtare të BE-së.

Forumi do të adresojë shtatë tema kyçe, përfshirë energjinë, aksesin në tregun e vetëm europian, digjitalizimin dhe konektivitetin, klimën dhe agjendën e gjelbër, mobilizimin dhe migracionin, sigurinë dhe geopolitikën, dhe politikën e zgjerimit. Ky përqendrim tematik do të ndihmojë në analizën e thellë dhe zhvillimin e rekomandimeve specifike për secilën prej tyre.

Donatorët dhe organizatat ndërkombëtare që janë të angazhuar në Procesin e Berlin-it janë gjithashtu pjesë e këtij forumi. Ata pritet të sigurojnë një kontribut të rëndësishëm në debatet dhe rekomandimet për zhvillimin e rajonit. Konkluzionet dhe rekomandimet e Civil Society & Think Tank Forum 2023 do të shfaqen në datat 14-15 tetor 2023 në Tiranë, Shqipëri.  Rezultatet dhe rekomandimet e Forumit do të ndikojnë në zhvillimet e ardhshme dhe politikat në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe do të ndihmojnë në përmirësimin e bashkëpunimit rajonal dhe procesit të anëtarësimit në BE.