Analiza| A do mund Le Pen ta formojë qeverinë në Francë, publikohen sondazhet

Qytetarët francezë do t’i drejtohen kutive të votimit më 30 qershor në raundin e parë të zgjedhjeve ku do të votojnë për anëtarët e Asamblesë Kombëtare. Raundi i dytë pritet të mbahet më 7 korrik.

Zgjedhjet parlamentare në Francë, po konsiderohen gjerësisht zi zgjedhjet më të rëndëishme të dekadave të fundit në Evropë, pasi është hera e parë që nga Lufta e Dytë Botërore që një forcë e ekstremit të djathtë mund të marrë pushtetin në një vend të rëndësishëm të BE-së dhe NATO-s.

Në anën financiare, tregtarët nëpër tregjet financiare globale kanë frikë se këto tensione politike do të trondisin ekonominë e shtatë më të madhe në botë dhe do të rrezikojnë një periudhë tjetër destabiliteti në zemër të eurozonës.

Janë zgjedhje parlamentare, që do të thotë se Macron duhet të mbetet president deri në vitin 2027. Thënë kjo, ai ka të ngjarë të punojë me një qeveri dhe kryeministër të ri që mund të jetë armiqësor ndaj tij, duke u bërë një subjekt bllokimi.

Jordan Bardella është kandidati kryesor për të marrë postin e kryeministrit nëse Tubimi Kombëtar fiton zgjedhjet.

Kryeredaktori Digjital i Euronews Albania, Franc Mërkuri, bëri dhe një pasqyrim të sondazheve dhe mënyrës si funksionojnë zgjedhjet për Asamblenë Kombëtare në Francë.

Si zgjidhet Asambleja Kombëtare?

Anëtarët e parlamentit francez nuk zgjidhen në bazë të përfaqësimit proporcional, por në vend të kësaj përmes një votimi të ndërlikuar me dy raunde në 577 zona.

Në çdo zonë zgjedhore, nëse asnjë kandidat nuk fiton 50 për qind të votave në raundin e parë, dy kandidatët kryesorë kalojnë në raundin e dytë, ashtu si çdo kandidat tjetër i cili mori mbështetjen e të paktën 12.5 për qind të votuesve të regjistruar. Kandidati me më shumë vota në raundin e dytë fiton vendin e deputetit.

Në vitin 2022, kur pjesëmarrja ishte afër 50 për qind, partitë duhej të merrnin afërsisht një të katërtën e votave të hedhura për të arritur shifrën magjike prej 12.5 për qind të votuesve të regjistruar. Pjesëmarrja e votuesve pritet të jetë më e lartë në këto zgjedhje të kontrolluara shumë, gjë që do ta bëjë më të lehtë për kandidatët kalimin në votimin e dytë. Kjo do të thotë se ndoshta do të shohim më shumë gara tre-palëshe se zakonisht në raundin e 7 korrikut.

Koalicionet dhe sondazhet:

Për të rritur numrin e saj, e djathta ekstreme ka arritur një marrëveshje me Éric Ciotti, kreun e qendrës së djathtë të Republikanëve, për të mbështetur disa konservatorë me mendje të njëjtë, në mënyrë që ata të mos konkurrojnë kundër njëri-tjetrit në zona të veçanta elektorale.

Kjo lidhje mes qendrës së djathtë/djathtas ekstreme është një fitore e madhe ideologjike për këtë të fundit, por gjithashtu ka shkaktuar një reagim masiv midis konservatorëve të tjerë të cilët janë të tmerruar që partia e presidentëve si Charles de Gaulle dhe Jacques Chirac po bën marrëveshje me të djathtën ekstreme. Vetëm 62 kandidatë mbështeten nga aleanca Tubimi Kombëtar-Republikanët; Peshat e rënda të qendrës së djathtë tani po përpiqen të largojnë Ciottin.

Në sondazhe, mbështetja për Tubimin Kombëtar është rreth 33 për qind ndërsa mbështetja për grupin e vogël të Les Républicains aleate të Ciottit është rreth 4 për qind. Rreth 3 përqind e ngjashme mbështesin partinë Ripushtimi, e cila është gjithashtu në të djathtën ekstreme, por lideri i së cilës është armiqësor me Le Pen.

Një pyetje tjetër është se sa përpjekje do të investojë Le Pen në bisedimet e koalicionit, duke pasur parasysh dëshirën e saj për të mbajtur të paprekur kapitalin e saj politik përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027. Nëse partia e saj drejton një qeveri që ka një udhëtim me gunga në detyrë, kjo mund të zvogëlojë shanset e saj për të kapur çmimin e madh.

Ansambli, koalicioni që mbështet presidentin francez, përfshin partinë e tij të Rilindjes, centristen Modem dhe partinë e qendrës së djathtë Horizons.

Ndërsa Ansambli aktualisht kontrollon 250 vende në parlament, ai përballet me humbje shkatërruese në zgjedhje. Një sondazh i fundit i IFOP parashikoi se Rilindja do të fitonte 18 përqind të votave në raundin e parë të votimit; pyetja kryesore është nëse kandidatët e qendrës do të marrin vota të mjaftueshme për t’u kualifikuar në raundin e dytë në shumë zona zgjedhore. Nëse pjesëmarrja është e lartë, pragu mund të jetë më afër 20 përqind e votave të hedhura, që është mbi atë që Ansambli pritet të sigurojë në mbarë vendin.

Kjo do të thotë se raundi i parë mund të shohë që shumë nga kandidatët e Macron të bien në pengesën e parë.

Parashikimet aktuale kanë që deputetët e Ansamblit të bien në më pak se 100 vende në asamblenë prej 577 anëtarësh, të shtrënguar si nga e majta ashtu edhe nga e djathta ekstreme.

Për herë të parë, koalicioni i Macron nuk po konkurron si një parti e vetme. Horizons, partia e udhëhequr nga ish-kryeministri Édouard Philippe (i cili ka ambicie presidenciale), po ecën e vetme, por mund t’i bashkohet një koalicioni pas zgjedhjeve.

Pas një marrëveshjeje të arritur javën e kaluar, e majta ekstreme Kryengritja (LFI) e Jean Luc Melonchon, Partia Socialiste e Raphaël Glucksmann, Partia Komuniste dhe të Gjelbërit po konkurrojnë me kandidatë të vetëm në 546 zona në të gjithë Francën. Aleanca, e quajtur Fronti i Ri Popullor. Këtë herë, megjithatë, socialistët janë një partner shumë më i fuqishëm pas fushatës së suksesshme të kandidatit të mbështetur nga socialistët Raphaël Glucksmann në zgjedhjet evropiane.

Fronti i Ri Popullor është padyshim që po godet akord me votuesit; parashikimet aktuale kanë që aleanca të fitojë 190-235 vende. Kjo është ende një distancë nga 289 vendet e nevojshme për një shumicë, dhe e majta do të duhet të formojë një koalicion nëse synon të paraqesë një kryeministër që do të fitonte miratimin parlamentar.

Por llogaritjet e tilla nuk do të dështojnë nëse i moderuari Glucksmann dhe radikali Mélenchon – në mosmarrëveshje si personalisht ashtu edhe politikisht për tema kryesore si Ukraina dhe Gaza – të jenë në gjendje të lënë mënjanë dallimet e tyre.

Me Glucksmann që tha se nuk do ta pranojë kurrë Mélenchon si kryeministër, kjo mund të jetë diçka e vështirë për të ndodhur.