Bisedimet bërthamore pa përparim, Trump shqyrton një sulm të ri të madh ndaj Iranit

Presidenti Donald Trump po shqyrton një sulm të ri të madh ndaj Iranit, pasi diskutimet paraprake mes Uashingtonit dhe Teheranit për kufizimin e programit bërthamor të vendit dhe prodhimit të raketave balistike nuk kanë shënuar përparim, sipas personave të njohur me çështjen.

Kërcënimet e fundit të Trump u pritën me indinjatë nga Teherani, i cili u zotua për një përgjigje të menjëhershme ndaj çdo veprimi ushtarak të SHBA-së. Një këshilltar i lartë i udhëheqësit suprem, Ajatollah Ali Khamenei, kërcënoi se Izraeli do të shënjestrohej nëse një sulm do të vazhdonte.

Ky zhvillim përfaqëson një rifokus të shpejtë të objektivave të shpallura publikisht nga administrata amerikane për Iranin dhe vjen vetëm disa javë pasi Trump kishte konsideruar seriozisht veprimin ushtarak, të cilin e kishte përshkruar si ndihmë të mundshme për protestat mbarëkombëtare në Iran. Protestuesit u përballën me shtypje të dhunshme nga forcat e sigurisë, që çoi në qindra viktima.

Të mërkurën, Trump postoi në Truth Social duke kërkuar që Irani të ulet në tryezën e bisedimeve për të negociuar “një marrëveshje të drejtë dhe të barabartë – pa armë bërthamore”. Ai paralajmëroi se sulmi i ardhshëm i SHBA-së ndaj vendit “do të jetë shumë më i keq” se ai i verës së kaluar, kur ushtria amerikane goditi tre centrale bërthamore iraniane.

Opsionet që po shqyrtohen përfshijnë sulme ajrore amerikane që do të synonin udhëheqësit iranianë dhe zyrtarë të sigurisë të dyshuar si përgjegjës për vrasjet, si edhe sulme ndaj centraleve bërthamore dhe institucioneve qeveritare, thanë burimet. Trump nuk ka marrë ende një vendim përfundimtar, por besohet se ai mendon se opsionet ushtarake janë zgjeruar që nga fillimi i këtij muaji, pasi një grup sulmues amerikan është vendosur në rajon.

Grupi i Sulmit i Aeroplanmbajtëses USS Abraham Lincoln hyri të hënën në Oqeanin Indian dhe po lëviz më pranë Iranit, duke krijuar mundësinë për të mbështetur një operacion të mundshëm, si në sulme, ashtu edhe në mbrojtjen e aleatëve rajonalë nga hakmarrja iraniane.

SHBA-të dhe Irani kishin shkëmbyer mesazhe në fillim të këtij muaji, përfshirë përmes diplomatëve omanë dhe kontakteve mes të dërguarit të Trump, Steve Witkoff, dhe ministrit të Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, lidhur me një takim të mundshëm për të shmangur një sulm amerikan, thanë burimet.

U diskutua shkurtimisht për një takim ballë për ballë, por ai nuk u realizua. Nuk ka pasur negociata serioze të drejtpërdrejta mes SHBA-së dhe Iranit, ndërsa Trump ka shtuar kërcënimet për veprime ushtarake ditët e fundit. Nuk është e qartë pse Trump e ka zhvendosur sërish fokusin te programi bërthamor i Iranit, të cilin verën e kaluar e kishte cilësuar si “të zhdukur” pas sulmeve amerikane.

Sipas burimeve, Irani po përpiqet të rindërtojë centralet bërthamore edhe më thellë nën tokë dhe ka refuzuar presionin amerikan për ndalimin e pasurimit të uraniumit. Regjimi iranian ka kufizuar gjithashtu inspektimet e mbikëqyrësit bërthamor të OKB-së.

SHBA-të kanë vendosur parakushte për çdo takim të mundshëm, përfshirë ndalimin e përhershëm të pasurimit të uraniumit, kufizime të reja për programin e raketave balistike dhe ndërprerjen e mbështetjes për grupet aleate në rajon. Pika kryesore e mosmarrëveshjes mbetet kërkesa që Irani të kufizojë rrezen e veprimit të raketave balistike, një shqetësim i madh për Izraelin.

Administrata amerikane ka zhvendosur sisteme shtesë të mbrojtjes ajrore në rajon, përfshirë bateri Patriot, dhe po planifikon vendosjen e sistemeve THAAD. Ndërkohë, Forcat Ajrore Amerikane do të zhvillojnë një stërvitje disaditore në Lindjen e Mesme.

Diplomati më i lartë i Iranit, Abbas Araghchi, paralajmëroi se forcat e armatosura iraniane janë të përgatitura për t’iu përgjigjur “menjëherë dhe fuqishëm” çdo agresioni. Një këshilltar i Khameneit paralajmëroi se çdo sulm do të konsiderohej si fillimi i luftës, duke përmendur Tel Avivin si objektiv të mundshëm.

Sipas vlerësimeve të inteligjencës amerikane, Irani ndodhet në një pozicion historikisht të dobët pas sulmeve të vitit të kaluar dhe protestave të fundit, megjithatë nuk ka garanci se një ndryshim i udhëheqjes do të sillte rrëzimin e regjimit.

Trump ka lënë të kuptohet se dëshiron një goditje të shpejtë dhe vendimtare, që do ta detyronte Teheranin të pranonte kushtet amerikane, por zyrtarët pranojnë se një operacion i tillë do të ishte shumë më kompleks dhe i rrezikshëm se ndërhyrje të mëparshme.

Aleatët kryesorë të SHBA-së në rajon, përfshirë Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, kanë përjashtuar përdorimin e territorit dhe hapësirës së tyre ajrore për një operacion ushtarak amerikan, mes shqetësimeve për përshkallëzim të konfliktit.