Studimi: Ushqimet ultra të përpunuara rrisin rrezikun për sëmundje serioze

Ushqimet ultra të përpunuara, si duhani, janë të projektuara për të rritur shpërblimin, për të nxitur konsumin kompulsiv dhe potencialisht për të krijuar varësi, dhe për këtë arsye duhet të rregullohen si të tilla, sugjeron një studim i ri.

Studiues nga universitetet e Harvardit, Duke dhe Michiganit krahasuan se si duhani dhe ushqimet ultra të përpunuara (UPF) ngjajnë me njëri-tjetrin në dizajn, marketing dhe shpërndarje në një punim të botuar në revistën Milbank Quarterly.

Ata argumentojnë se këto produkte duhen vlerësuar jo vetëm përmes një këndvështrimi ushqyes, por edhe si substanca që shkaktojnë varësi, të prodhuara industrialisht.

“Disa ushqime ultra të përpunuara kanë kaluar çdo kufi”, tha Ashley Gearhardt, një nga autoret e studimit dhe profesoreshë e psikologjisë në Universitetin e Miçiganit.

Sipas saj, produktet që përfshijnë pijet e gazuara, ëmbëlsirat dhe ushqimin e shpejtë janë të projektuara më pak si ushqim dhe më shumë si cigare, të optimizuara për dëshirë të fortë për të ngrënë, konsum të shpejtë dhe përdorim të përsëritur.

“Ky nivel dëmi kërkon veprime rregullatore që synojnë dizajnin dhe marketingun e industrisë, jo vullnetin individual”, shtoi Gearhardt.

Dietat e pasura me UPF po shtohen në mbarë botën dhe shoqërohen me një rrezik më të lartë të disa sëmundjeve që lidhen me dietën dhe rezultateve të tjera negative shëndetësore, paralajmëron Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH).

UPF-të shoqërohen me rreziqe për sëmundjet e zemrës, kancerin, sëmundjet metabolike, diabetin dhe obezitetin.

Shembuj të zakonshëm përfshijnë vaktet e gatshme për supermarket, picat e ngrira, drithërat e ëmbëlsuara për mëngjes, biskotat, salçiçet, akulloret, copëzat e pulës, shkopinjtë e peshkut dhe makaronat e menjëhershme.

Bazuar në analizën e tyre, studiuesit thanë se shumë UPF ndajnë më shumë karakteristika me cigaret sesa me frutat ose perimet e përpunuara minimalisht dhe për këtë arsye kërkojnë rregullore që pasqyron rreziqet e shëndetit publik që ato paraqesin.

Ata vënë re se duhani dhe UPF-të ndajnë një histori të përbashkët origjine: të dyja fillojnë si substanca natyrale me bazë bimore që demonstrojnë pak potencial varësie në format e tyre të papërpunuara, por më pas riprojektohen industrialisht për të rritur aksesin dhe për të maksimizuar fitimin.

Ashtu si me duhanin, ushqimet që nxisin epidemitë moderne të obezitetit, diabetit dhe sëmundjeve metabolike nuk janë në thelb të dëmshme në formën e tyre natyrore, argumentojnë studiuesit.

Njohja e rolit të industrisë, thonë ata, duhet ta zhvendosë bisedën nga fajësimi individual te llogaridhënia e korporatave.

Dietat ultra të përpunuara janë një shqetësim në rritje midis ekspertëve të shëndetit publik.

Në Shtetet e Bashkuara, më shumë se gjysma e kalorive ditore të një personi mesatar tani vijnë nga UPF-të, ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar, ato përbëjnë pothuajse dy të tretat e marrjes së kalorive të adoleshentëve.

Ngjashëm me duhanin, autorët bëjnë thirrje për etiketim të qartë të produkteve, duke paralajmëruar se pretendime të tilla si “me pak yndyrë” ose “me shumë proteina” shpesh maskojnë produkte shumë të përpunuara, duke i bërë ato më të shëndetshme nga ç’janë në të vërtetë.