AI deshifron një papirus 2,000-vjeçar të mbijetuar nga shpërthimi i Vezuvit

1 Korrik 2026 | 18:21

Një rrotull i lashtë papirusi, që i mbijetoi shpërthimit shkatërrues të malit Vezuv në vitin 79 pas Krishtit, është deshifruar për herë të parë pa u hapur fizikisht, falë përdorimit të inteligjencës artificiale dhe teknologjisë së avancuar të skanimit.

Shkencëtarët përdorën skanime me rreze X me rezolucion të lartë dhe algoritme të inteligjencës artificiale për të rindërtuar virtualisht rrotullën dhe për të identifikuar gjurmët e bojës së lashtë, pa e dëmtuar dokumentin.

Teksti i zbuluar rezultoi të ishte një traktat filozofik mbi etikën, natyrën njerëzore dhe progresin moral. Studiuesit besojnë se ai i përket traditës stoike, pasi përmend Aristokreonin, nipin dhe dishepullin e filozofit stoik Krisipi, dhe daton në shekullin II para Krishtit.

Ky sukses është rezultat i projektit ndërkombëtar Sfida e Vezuvit, i cili që nga viti 2023 ka nxitur studiues dhe ekspertë të inteligjencës artificiale të zhvillojnë metoda për deshifrimin e dorëshkrimeve të karbonizuara. Më herët, një student 21-vjeçar arriti të identifikonte fjalën e parë nga një rrotull e pahapur, duke fituar një çmim prej 40 mijë dollarësh.

Sipas bashkëthemeluesit të projektit, Brent Seales, për herë të parë pas afro dy mijë vjetësh po bëhet e mundur jo vetëm leximi, por edhe kuptimi i këtyre teksteve të lashta.

Megjithatë, puna është larg përfundimit. Qindra rrotulla të tjera nga biblioteka e Herculaneumit mbeten ende të mbyllura, ndërsa studiuesit shpresojnë se inteligjenca artificiale do të ndihmojë në zbulimin e sekreteve të tyre në vitet e ardhshme.

Home Kryefaqja
Shiko në: YouTube
Lajme të Sugjeruara

BE ndan 20 milionë euro për të promovuar paqen në Kaukazin Jugor

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi të mërkurën në Baku një program prej 20 milionë eurosh për të mbështetur paqen në Kaukazin...
21:06 | 01/07/2026

Britania: 80 mijë dollarë gjobë ose dënim me burg për punëdhënësit që marrin punëtorë të paligjshëm

Punëdhënësit në Mbretërinë e Bashkuar që punësojnë punëtorë të paligjshëm si shoferë shpërndarjeje apo punëtorë ndërtimi do të përballen me gjoba të rënda ose dënime...
21:01 | 01/07/2026

Zelensky i përgjigjet Rusisë: Ukraina godet rafinerinë më të madhe dhe kryesore të naftës (VIDEO)

Forcat ukrainase kanë goditur rafinerinë kryesore të naftës në Ufa të Rusisë për herë të dytë brenda një jave, ka deklaruar presidenti i Ukrainës, Volodymyr...
20:52 | 01/07/2026