A është e mundur një “marrëveshje e madhe” midis SHBA-së dhe Iranit?

Negociatorët kryesorë nga Irani dhe Shtetet e Bashkuara janë planifikuar të takohen në Zvicër këtë të premte për të nënshkruar një marrëveshje që do t’i jepte fund zyrtarisht luftës dhe do të niste 60 ditë bisedime teknike.

“Memorandumi është shumë i përgjithshëm dhe nuk mbush as dy faqe,” tha për CNN të hënën zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance.

Ai trajton rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, heqjen e bllokadës detare amerikane ndaj Iranit dhe çështjet e aseteve të ngrira të Iranit dhe një fondi të mundshëm rindërtimi.

Por shumë gjëra mbeten të panjohura rreth marrëveshjes: mekanizmat e renditjes, verifikimit dhe zbatimit, dhe në mënyrë kritike nëse të dyja palët mund t’i mbajnë larg prishësit e marrëveshjes në Iran, Izrael dhe SHBA aq gjatë sa të lejojnë që kjo hapje e vogël diplomatike të nxisë negociata serioze.

Por pyetja më e madhe: a është kjo një luftë e shtyrë, apo është ky fillimi i diçkaje vërtet të ndryshme?

Në deklaratat e Vance dhe disa zyrtarëve iranianë, duket se ka një përpjekje për ta paraqitur marrëveshjen e re si fillimin e një sërë hapash dhe lëshimesh të bazuara në performancë.

Çdo hap i verifikuar nga njëra palë sjell hapa shtesë nga pala tjetër. Kjo logjikë, nëse zbatohet në mënyrë të vazhdueshme, mund ta çojë bisedën përtej programit bërthamor të Iranit.

Ky do të ishte një ndryshim i rëndësishëm. Qasja më e fundit amerikane ndaj Iranit është përqendruar kryesisht në përmbajtjen e programit të tij bërthamor, pa adresuar seriozisht fushat e tjera të mosmarrëveshjeve.

Një kuadër vërtet gjithëpërfshirës, ​​një që adreson arkitekturën rajonale të sigurisë, lehtësimin e qëndrueshëm të sanksioneve të lidhura me sjelljen e verifikuar dhe një formë të garancisë së ndërsjellë të parandalimit, fillon të duket si një “marrëveshje e madhe”. Kjo nuk është marrë kurrë seriozisht në konsideratë nga Uashingtoni.

Pasi SHBA-të pushtuan Irakun në vitin 2003, Irani iu drejtua në heshtje SHBA-së me një propozim për bisedime gjithëpërfshirëse mbi pothuajse të gjitha mosmarrëveshjet e tyre, duke përfshirë programin e saj bërthamor, mbështetjen për militantët, njohjen e Izraelit dhe bashkëpunimin ekonomik. Sipas The Washington Post, propozimi u hodh poshtë nga zyrtarët e administratës Bush, të cilët besonin se regjimi iranian ishte i dobët dhe potencialisht po shkonte drejt rënies./ CNN