Lideri Suprem thotë se uraniumi i pasuruar duhet të qëndrojë në Iran

Udhëheqësi Suprem i Iranit ka lëshuar një direktivë që uraniumi i vendit, i cili është pothuajse i përshtatshëm për armë, nuk duhet të dërgohet jashtë vendit, thanë dy burime të larta iraniane, duke forcuar qëndrimin e Teheranit ndaj njërës prej kërkesave kryesore të SHBA-së në bisedimet e paqes .

Urdhri i Ajatollah Mojtaba Khamenei mund ta frustrojë më tej Presidentin e SHBA-së Donald Trump dhe të ndërlikojë bisedimet për t’i dhënë fund luftës SHBA-Izrael kundër Iranit .

Trump u zotua të enjten se Shtetet e Bashkuara nuk do të lejojnë që Irani të ketë rezervat e tij të uraniumit të pasuruar në nivel të lartë.

“Do ta marrim. Nuk kemi nevojë për të, nuk e duam. Ndoshta do ta shkatërrojmë pasi ta marrim, por nuk do t’i lejojmë ata ta kenë”, u tha Trump gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë.

Zyrtarët izraelitë i kanë thënë Reuters se Trump e ka siguruar Izraelin se rezervat e uraniumit të pasuruar në nivel të lartë që ka Irani, të nevojshme për të ndërtuar një armë atomike, do të dërgohen jashtë Iranit dhe se çdo marrëveshje paqeje duhet të përfshijë një klauzolë për këtë.

Izraeli, Shtetet e Bashkuara dhe shtete të tjera perëndimore e kanë akuzuar prej kohësh Iranin se synon të ketë armë bërthamore, duke përmendur edhe lëvizjen e tij për të pasuruar uraniumin në 60%, shumë më lart se sa nevojitet për përdorime civile dhe më afër 90% të nevojshëm për një armë. Irani mohon se kërkon armë bërthamore.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka thënë se nuk do ta konsiderojë luftën të përfunduar derisa uraniumi i pasuruar të hiqet nga Irani, Teherani të ndërpresë mbështetjen e tij për milicitë e ndërmjetme dhe të eliminohen aftësitë e tij të raketave balistike.

“Direktiva e Udhëheqësit Suprem dhe konsensusi brenda establishmentit është që rezervat e uraniumit të pasuruar nuk duhet të largohen nga vendi”, tha një nga dy burimet iraniane, i cili foli në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së çështjes.

Zyrtarët e lartë të Iranit, thanë burimet, besojnë se dërgimi i materialit jashtë vendit do ta bënte vendin më të prekshëm ndaj sulmeve të ardhshme nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli. Khamenei ka fjalën e fundit për çështjet më të rëndësishme shtetërore.

Kur u pyet për koment për këtë histori, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Olivia Wales, tha: “Presidenti Trump ka qenë i qartë në lidhje me vijat e kuqe të Shteteve të Bashkuara dhe do të bëjë vetëm një marrëveshje që e vendos popullin amerikan në vend të parë.”

DYSHIM I THELLË NDËRMJET ZYRTARËVE TË LARTË IRANIANË

Një armëpushim i paqëndrueshëm është në fuqi në luftën që filloi me sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit më 28 shkurt, pas të cilave Irani qëlloi shtetet e Gjirit që strehonin baza ushtarake amerikane dhe shpërthyen luftime midis Izraelit dhe Hezbollahut të mbështetur nga Irani në Liban.

Por nuk ka pasur ndonjë përparim të madh në përpjekjet për paqe, me bllokadën amerikane të porteve iraniane dhe kontrollin e Teheranit mbi Ngushticën e Hormuzit, një rrugë jetësore globale e furnizimit me naftë, duke i komplikuar negociatat e ndërmjetësuara nga Pakistani.

Dy burimet e larta iraniane thanë se në Iran kishte dyshime të thella se pauza e armiqësive ishte një mashtrim taktik nga Uashingtoni për të krijuar një ndjenjë sigurie përpara se të rifillonte sulmet ajrore.

Negociatori kryesor i paqes i Iranit, Mohammad Baqer Qalibaf, tha të mërkurën se “lëvizjet e dukshme dhe të fshehura nga armiku” treguan se amerikanët po përgatitnin sulme të reja.

Trump tha të mërkurën se SHBA-të ishin gati të vazhdonin me sulme të mëtejshme ndaj Teheranit nëse Irani nuk binte dakord për një marrëveshje paqeje, por sugjeroi që Uashingtoni mund të priste disa ditë për të “marrë përgjigjet e duhura”.

Të dyja palët kanë filluar të ngushtojnë disa hendeqe, thanë burimet, por mbeten përçarje më të thella mbi programin bërthamor të Teheranit – duke përfshirë fatin e rezervave të uraniumit të pasuruar dhe kërkesën e Teheranit për njohjen e të drejtës së tij për pasurim.

Irani e forcon qëndrimin ndaj rezervave të uraniumit të pasuruar

Zyrtarët iranianë kanë thënë vazhdimisht se përparësia e Teheranit është të sigurojë një fund të përhershëm të luftës dhe garanci të besueshme se SHBA-të dhe Izraeli nuk do të nisin sulme të mëtejshme.

Vetëm pasi të jenë dhënë garanci të tilla, thanë ata, Irani do të jetë i përgatitur të angazhohet në negociata të hollësishme mbi programin e tij bërthamor.

Besohet gjerësisht se Izraeli ka një arsenal atomik, por kurrë nuk e ka konfirmuar ose mohuar se ka armë bërthamore, duke mbajtur një të ashtuquajtur politikë paqartësie mbi këtë çështje për dekada të tëra.

Përpara luftës, Irani sinjalizoi gatishmëri për të transportuar gjysmën e rezervave të tij të uraniumit, i cili është pasuruar në 60%, një nivel shumë më i lartë se ai që nevojitet për përdorime civile.

Por burimet thanë se qëndrimi ndryshoi pas kërcënimeve të përsëritura nga Trump për të sulmuar Iranin.

Zyrtarët izraelitë i kanë thënë Reuters se është ende e paqartë nëse Trump do të vendosë të sulmojë dhe nëse ai do t’i japë Izraelit dritën jeshile për të rifilluar operacionet. Teherani është zotuar për një përgjigje shkatërruese nëse sulmohet.

Megjithatë, burimi tha se kishte “formula të realizueshme” për të zgjidhur çështjen.

“Ekzistojnë zgjidhje si hollimi i rezervave nën mbikëqyrjen e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike”, tha një nga burimet iraniane.

IAEA vlerëson se Irani kishte 440.9 kg uranium të pasuruar në 60% kur Izraeli dhe SHBA-të sulmuan objektet bërthamore iraniane në qershor 2025. Sa nga kjo sasi ka mbijetuar është e paqartë.

Shefi i IAEA-së, Rafael Grossi, tha në mars se ajo që kishte mbetur nga ai stok ishte “kryesisht” i ruajtur në një kompleks tunelesh në centralin bërthamor Isfahan të Iranit dhe se agjencia e tij besonte se pak më shumë se 200 kg prej tij ndodheshin atje. IAEA gjithashtu beson se një pjesë e tij ndodhet në kompleksin e gjerë bërthamor në Natanz, ku Irani kishte dy uzina pasurimi.

Irani thotë se një sasi uraniumi të pasuruar në nivel të lartë është e nevojshme për qëllime mjekësore dhe për një reaktor kërkimor në Teheran, i cili funksionon me sasi relativisht të vogla uraniumi të pasuruar deri në rreth 20%.