Miliarda zogj më pak fluturojnë në qiellin e Amerikës së Veriut

Miliarda zogj më pak po fluturojnë në qiellin e Amerikës së Veriut sesa dekada më parë, dhe popullata e tyre po tkurret gjithnjë e më shpejt, ka zbuluar një studim i ri. Rënia është kryesisht për shkak të një kombinimi të bujqësisë intensive dhe temperaturave në rritje. Pothuajse gjysma e 261 specieve të studiuara treguan humbje mjaftueshëm të mëdha në numër për të qenë statistikisht të rëndësishme, dhe më shumë se gjysma e atyre që janë në rënie po shohin humbjet e tyre të përshpejtohen që nga viti 1987, sipas punimit të botuar në revistën Science.

Studimi është i pari që shqyrton më shumë sesa popullatën totale të shpendëve, duke analizuar tendencat në rënien e tyre, ku po tkurren më shumë dhe me çfarë lidhen këto rënie.

“Jo vetëm që po humbasim zogj, por po i humbasim ata gjithnjë e më shpejt nga viti në vit,” thotë bashkautorja e studimit, Marta Jarzyna, një ekologe në Universitetin Shtetëror të Ohajos. Ngushëllimi i vetëm është se zogjtë që po pakësohen më shpejt janë specie – të tilla si zogu evropian, sorra amerikane, gaforrja dhe harabeli shtëpiak – me popullata mjaftueshëm të mëdha saqë nuk janë ende në rrezik zhdukjeje, thotë autori kryesor i studimit, Francois Leroy, gjithashtu ekolog në Shtetin e Ohajos.

Shkencëtari i konservimit në Universitetin Cornell, Kenneth Rosenberg, i cili nuk ishte pjesë e studimit, thotë se speciet që po pakësohen më shpejt në hulumtimin e ri “shpesh konsiderohen dëmtues ose ‘zogj mbeturinash’, por nëse mjedisi ynë nuk mund të mbështesë popullata të shëndetshme të këtyre specieve ekstremisht gjeneraliste dhe jashtëzakonisht të adaptueshme që janë tolerante ndaj njerëzve, atëherë ky është një tregues shumë i fortë se mjedisi është gjithashtu toksik për njerëzit dhe të gjitha format e tjera të jetës.”

E njëjta specie zogjsh tregoi rënien më të madhe të popullatës në studimin e Rosenberg të vitit 2019, që zbuloi se Amerika e Veriut kishte 3 miliardë zogj më pak se në vitin 1970, por nuk shqyrtoi ndryshimet në shkallën e humbjes apo shkaqet. Studimi i ri zbuloi se vendet ku numri i shpendëve u përshpejtua më shumë ishin në Atlantikun e Mesëm, në Perëndimin e Mesëm dhe në Kaliforni. Gjeografia doli e rëndësishme kur Leroy dhe Jarzyna kërkuan arsyet pse kaq shumë lloje shpendësh po pakësohen gjithnjë e më shpejt.

Kur erdhi puna te rënia e popullsisë – jo te përshpejtimi – shkencëtarët vunë re humbje më të mëdha më në jug, si në Florida dhe Teksas. Analiza më e thellë i lidhte këto humbje statistikisht me temperaturat më të ngrohta nga ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu.

“Në rajonet ku temperaturat rriten më shumë, po shohim rënie më të forta të popullatave,” thotë Jarzyna. “Nga ana tjetër, përshpejtimi i këtyre rënieve kryesisht nxitet nga praktikat bujqësore.”

Shkencëtarët gjetën korrelacione midis shkallës së përshpejtuar të rënies dhe përdorimit të lartë të plehrave, përdorimit të pesticideve dhe sasisë së tokës bujqësore, thotë Leroy. Ai shton se nuk mund të thonë se asnjëra prej tyre shkakton përshpejtimin e humbjeve, por tregon se bujqësia në përgjithësi është një faktor.

Zogjtë janë thelbësorë për ekosistemet. “Ne i shohim zogjtë si pjalmues të mirë, i shohim duke shpërndarë fara, i shohim si kontroll të dëmtuesve; ata luajnë funksione vërtet të rëndësishme,” thotë Jarzyna. “Dhe nëse zhduken, edhe këto funksione zhduken. Nga perspektiva e funksionimit të ekosistemit, është vërtet e rëndësishme që zogjtë tanë të mos zhduken.”

Por shkatërrimi i habitatit është i përhapur.

“Në thelb çdo lloj habitati – pra speciet që shumohen në kullota, shkretëtira, këneta e kështu me radhë – janë në rënie, me përjashtim të pyjeve dhe të zogjve të pyllit,” thotë Jarzyna. “Prandaj, duhet t’i bëjmë vetes një pyetje: Si i mbrojmë këto grupe zogjsh?”