Polonia dhe Ukraina, përplasja në aleancën anti-Putin?

Polonia dhe Ukraina kanë qenë prej kohësh aleatët më të ngushtë. Mbështetja politike dhe ushtarake nga Polonia kontribuoi shumë në mbrojtjen me sukses të Ukrainës në fillim të agresionit rus, i cili filloi në shkurt 2022. Por mosmarrëveshja disamujore mbi të kaluarën tani po i shtyn dy vendet fqinje në një krizë gjithnjë e më të thellë.

Të premten në mbrëmje (19 qershor 2026), Presidenti polak Karol Nawrocki njoftoi në platformën X se po i hiqte Presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky Urdhrin e Shqiponjës së Bardhë, dekorata më e lartë shtetërore e Republikës së Polonisë. Me këtë, ai përmbushi kërcënimin që bëri disa javë më parë gjatë mosmarrëveshjes për emërtimin e një njësie ushtarake ukrainase “Heronjtë e UPA-së”.

Në Kiev, ky vendim shkaktoi reagime të ashpra. “Ne menduam se Urdhri i Shqiponjës së Bardhë i dedikohej kombit ukrainas dhe ushtrisë sonë. Kjo është ajo që u tha atëherë. Sot ia ktheva urdhrin zotit President të Polonisë”, shkroi Zelensky të shtunën (20 qershor 2026) në rrjetet e tij sociale.

Ai falënderoi Poloninë për mbështetjen dhe solidaritetin e saj deri më tani dhe shtoi se nuk do të ketë më mosmarrëveshje. Ai rikujtoi që Katerina II, Musolini dhe Gerhard Schröder janë ende përfitues të dekoratës dhe publikoi foto pa koment që e tregojnë atë duke ia dërguar dekoratën përsëri Nawrockit nëpërmjet një shërbimi privat postar.

Më vonë, në një intervistë me televizionin ukrainas 1+1, ai akuzoi kolegun e tij polak se i bëri të gjitha këto për arsye parazgjedhore. “Presidenti Karol Nawrocki po lufton për pozicionin e partisë së tij në garë me Kryeministrin (Donald Tusk). Kjo është pikërisht ajo që bëri Orbán. Kjo është rruga e gabuar. Mendoj se do të përfundojë keq.”

Gjatë fundjavës, pothuajse e gjithë elita politike ukrainase reagoi unanimisht. Tre nga katër ish-presidentët ukrainas që janë ende gjallë i kthyen dekoratat e tyre polake – Leonid Kuçma, Viktor Jushçenko dhe Petro Poroshenko. Viktor Janukoviç, pro-rus, iku në Rusi në vitin 2014. Kreu i Zyrës së Presidentit të Ukrainës, Kirilo Budanov, dhe Ministri i Punëve të Jashtme, Andriy Sibiga, i kthyen po ashtu dekoratat polake. “Nawrocki është bërë shkatërruesi i arritjeve pozitive që kemi bërë në vitet e fundit. Nuk është rastësi që ai merr duartrokitje nga Moska”, tha kreu i diplomacisë ukrainase.

“Asnjë president i një vendi tjetër nuk do të na diktojë historinë tonë”, tha Sibiga dhe njoftoi një “përgjigje reciproke”, pa dhënë detaje.

Ky është konflikti më i vështirë midis Varshavës dhe Kievit që nga fillimi i luftës ruse kundër Ukrainës. Arsyeja ishte vendimi i Zelenskyt në fund të muajit të kaluar (26 maj 2026), i cili lejoi një njësi speciale të forcave të armatosura ukrainase, me kërkesë të saj, të mbante titullin nderi “Heronjtë e UPA-së”.

Ky ishte një homazh i qartë për luftëtarët e Ushtrisë Kryengritëse Ukrainase (UPA), e cila ofroi rezistencë të armatosur ndaj regjimit sovjetik në Ukrainë deri në vitet 1950. Sot, kjo rezistencë zë një vend qendror në kulturën ukrainase të kujtesës dhe është një nga elementët e saj kryesorë.

Por në Poloni, UPA shihet krejt ndryshe. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, në luftën për një Ukrainë të pavarur, trupat e UPA-së kryen masakra të shumta kundër popullsisë polake në Volhynia, në Ukrainën perëndimore, që nga viti 1943. Vlerësohet se ata vranë rreth 100,000 civilë. Në hakmarrjet e mëvonshme nga partizanët polakë, u vranë deri në 20,000 ukrainas. Në vitin 2016, parlamenti polak i shpalli krimet e UPA-së gjenocid./DW/