Samit për paqen, Trump bën bashkë në Uashington liderët e Armenisë dhe Azerbajxhanit

Pas thuajse katër dekadash tensione dhe luftë, Baku dhe Jerevani janë më afër se kurrë një zgjidhjeje paqësore.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, do të presë në Uashington këtë të enjte dhe të premten udhëheqësit e Armenisë dhe Azerbajxhanit në një samit dyditor.

Ky takim ka si synim avancimin e një marrëveshjeje paqeje mes dy vendeve.

Ky samit konsiderohet si një zhvillim i rëndësishëm në përpjekjet për t’i dhënë fund dekadave të konfliktit në rajon, si dhe për të zvogëluar ndikimin e Rusisë në këtë zonë strategjike.

Takimi në Shtëpinë e Bardhë vjen pas bisedimeve paraprake të mbajtura më 10 Korrik në Abu Dhabi, mes Presidentit të Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, dhe Kryeministrit të Armenisë, Nikol Pashinyan.

Fakti që samiti zhvillohet në Shtëpinë e Bardhë, pa praninë e Moskës, përbën një sinjal të qartë për Kremlinin: dy nga partnerët e dikurshëm të Rusisë tani po kërkojnë zgjidhje të pavarura dhe mbështetje nga Perëndimi.

Koha e samitit nuk është e rastësishme, ai përkon me afatin e fundit të vendosur nga Trump për armëpushim të gjerë, duke e bërë pjesëmarrjen e dy liderëve edhe më simbolike.

Çështja kritike në axhendën e bisedimeve të paqes është Korridori i Zangezurit, një rrugë transporti prej 43 kilometrash që kalon nëpër Provincën Syunik të Armenisë, e propozuar dhe e projektuar për të lidhur kontinentin e Azerbajxhanit me enklavën e tij që kufizohet me aleatin e Bakusë, Turqinë.

Për Azerbajxhanin, kjo nismë përfaqëson një fitore diplomatike pas konfliktit dhe një hap drejt forcimit të rolit të tij si nyje e transportit dhe logjistikës në rajon.

Armenia, nga ana tjetër, e sheh këtë projekt si një mundësi për të diversifikuar ekonominë e saj të dëmtuar, për t’u integruar më tej në rrjetet tregtare rajonale dhe për të tërhequr investime të huaja, por Jerevani mbetet i rezervuar për shkak të shqetësimeve mbi sovranitetin dhe kontrollin e territorit të tij.

Qeveria armene këmbëngul që çdo korridor i tillë të mbetet nën juridiksionin e plotë të Armenisë.

Përfshirja amerikane në këtë proces paqësie është mirëpritur nga Perëndimi, por ka shkaktuar reagime të ashpra në Moskë dhe Teheran.

Shtetet e Bashkuara kanë shprehur gatishmërinë për të ndihmuar në menaxhimin e korridorit dhe për ta kthyer atë në një pikë kyçe të tregtisë ndërkontinentale.

Ndërkohë, Rusia dhe Irani e shohin këtë zhvillim si një kërcënim të drejtpërdrejtë ndaj ndikimit të tyre në Kaukazin Jugor dhe në rrugët strategjike të tregtisë veri-jug.

Për Moskën, kjo mund të përfaqësojë humbjen e një zone të ndikimit në hapësirën ish-sovjetike, ndërsa për Teheranin, reduktimin e aksesit tokësor në veri përmes territorit armen.

LEXONI GJITHASHTU:

• Marrëveshja historike Armeni-Azerbajxhan, “mundësi reale” për paqe
• Armenia njofton njohjen e shtetit të Palestinës