SHBA dhe Irani pranë një marrëveshjeje të re bërthamore, Reuters zbulon prapaskenat

Shtetet e Bashkuara dhe Irani janë shumë pranë arritjes së një marrëveshjeje të re për programin bërthamor iranian, e cila, sipas burimeve diplomatike të cituara nga agjencia Reuters, do të ruajë në thelb strukturën e marrëveshjes ndërkombëtare të vitit 2015, e njohur si Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit (JCPOA). Tetë zyrtarë dhe diplomatë të përfshirë në bisedime thanë se propozimi aktual nuk përmban ndryshime rrënjësore krahasuar me marrëveshjen nga e cila SHBA u tërhoq në vitin 2018 gjatë presidencës së parë të Donald Trump.

Tre raunde negociatash u zhvilluan muajin e kaluar me ndërmjetësimin e Omanit, ndërsa një raund i katërt, i planifikuar të mbahej në Romë të shtunën, është shtyrë për një datë tjetër. Korniza aktuale e diskutimeve parashikon një marrëveshje me afat 25-vjeçar, forcim të mekanizmave të verifikimit dhe shtim të klauzolave mbikëqyrëse që ndalojnë, por nuk e çmontojnë plotësisht, infrastrukturën bërthamore të Iranit.

Sipas Reuters, marrëveshja e re do të parashikojë që Irani të kufizojë ndjeshëm nivelin dhe sasinë e pasurimit të uraniumit, të hollë ose të eksportojë deri në 60% të rezervave ekzistuese nën mbikëqyrjen e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA). Gjithashtu, Teherani do të pranojë të rikthejë kufirin e pasurimit në nivelin 3.67%, siç ishte përcaktuar në marrëveshjen e vitit 2015 dhe të sigurojë qasje më të gjerë të IAEA në objektet e tij bërthamore.

Në këmbim, Irani kërkon lehtësimin e konsiderueshëm të sanksioneve ekonomike dhe garanci të forta nga Shtetet e Bashkuara se një administratë e ardhshme nuk do të tërhiqet sërish nga marrëveshja, siç ndodhi në vitin 2018. Tre zyrtarë iranianë kanë konfirmuar se kjo është një nga kërkesat kryesore të Teheranit në këtë fazë të bisedimeve.

Në mënyrë alternative, Irani ka propozuar edhe mundësinë e shitjes së uraniumit të pasuruar në SHBA, si pjesë e një kompromisi të mundshëm.

Marrëveshja e re nuk përfshin çmontimin e të gjithë infrastrukturës bërthamore iraniane, një kërkesë që vazhdon të mbështetet nga Izraeli dhe disa zyrtarë amerikanë, por fokusohet në vendosjen e kufizimeve të përhershme dhe transparente që do të parandalonin rritjen e mëtejshme të kapaciteteve të pasurimit.

Nëse arrihet, marrëveshja mund të përfaqësojë një kthesë të rëndësishme në përpjekjet për stabilizimin e tensioneve në Lindjen e Mesme dhe për rivendosjen e një kuadri ndërkombëtar kontrolli mbi ambiciet bërthamore të Iranit.

LEXONI GJITHASHTU:

• Shtyhet raundi i ri i negociatave mes SHBA dhe Iranit për programin bërthamor 
• Irani akuzon Netanyahun se po tenton të pengojë bisedimet me SHBA-në