Si mund ta prishë Parlamenti Europian marrëveshjen BE-Mercosur?

Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian po hyjnë në një fazë vendimtare në finalizimin e marrëveshjes tregtare BE-Mercosur, por pavarësisht pengesave dhe vështirësive që janë në gjendje të kapërcejnë, ekziston edhe një fushë tjetër rreziku.

Tre votime vendimtare që do të mbahen në Parlamentin Evropian mund ta prishin ose ta ndryshojnë ndjeshëm marrëveshjen me bllokun tregtar të vendeve të Amerikës së Jugut.

Marrëveshja u arrit një vit më parë, pasi ishte hartuar për më shumë se dy dekada, por për të hyrë në fuqi kërkon dritën jeshile si nga vendet e BE-së, ashtu edhe nga ligjvënësit evropianë.

Votimi i parë parlamentar është caktuar për seancën plenare të dhjetorit. Ai lidhet me një klauzolë mbrojtëse dypalëshe për produktet bujqësore, e cila është planifikuar t’i shtohet marrëveshjes.

Në tetor, Komisioni propozoi një numër masash mbrojtëse për të forcuar mbrojtjen e fermerëve të BE-së, të cilët mund të preken nga produktet më të lira të Amerikës së Jugut që hyjnë në tregun evropian.

“Klauzola e reciprocitetit” e propozuar do të lejonte tërheqjen e përkohshme të preferencave tarifore të dhëna për produktet që vijnë nga vendet e Mercosur, për të kompensuar efektet më negative.

Sipas një versioni të klauzolës të miratuar nga Komiteti i Parlamentit për Tregtinë Ndërkombëtare (INTA), masa mbrojtëse duhet të përfshijë gjithashtu “futjen e një detyrimi reciprociteti në lidhje me produktet dhe standardet e prodhimit”, që do të thotë se fermerët e Amerikës së Jugut që eksportojnë në BE do të duhet të respektojnë të njëjtat detyrime si ata evropianë.

“Respektimi i reciprocitetit ndihmon në sigurimin që fermerët tanë të mos përballen me dëmtime mjedisore, sanitare ose të mirëqenies së kafshëve.

Sa herë që një produkt nuk i përmbush standardet tona, ne duhet të aktivizojmë një klauzolë mbrojtëse të tregut”, tha për Euronews eurodeputeti belg Benoît Cassart, një nga mbështetësit e klauzolës.

“Kjo do të thotë që vendet e Mercosur duhet të krijojnë zinxhirë furnizimi që përputhen me standardet në fuqi në BE, për të fituar akses në tregun tonë”, shtoi ai.

Kjo kërkesë do të vihet në votim, së bashku me të gjithë paketën e masave mbrojtëse, të martën, më 16 dhjetor, në Parlamentin e Strasburgut.

Nëse miratohen, masat mbrojtëse do të duhet të bien dakord me shtetet anëtare të BE-së. Një procedurë e veçantë mund të përshpejtojë negociatat, duke i lejuar Ursula von der Leyen të udhëtojë drejt Brazilit për të nënshkruar marrëveshjen para fundit të vitit.

Megjithatë, masa është shumë e diskutueshme. Ajo do të sillte një ndryshim të rëndësishëm në kushtet e marrëveshjes, të cilat palët e Amerikës së Jugut mund t’i kundërshtojnë ende, dhe zbatueshmëria e saj praktike është gjithashtu shumë e diskutueshme.

“Nuk do të ishte e mundur sipas ligjit të OBT-së, do të ishte në kundërshtim me mbrojtjen e propozuar nga Komisioni dhe gjithashtu teknikisht e pazbatueshme”, tha një zyrtar i Parlamentit për Euronews.

Është ende e mundur që amendamentet nga një ose më shumë grupe politike të Parlamentit të kërkojnë heqjen e klauzolës së reciprocitetit, pasi vendimi i komitetit INTA për ta përfshirë atë u miratua me vetëm një votë diferencë.

Partia Popullore Evropiane, Socialistët dhe Demokratët dhe shumica e grupit Renew Europe votuan kundër saj në komision, që do të thotë se gjysma e Parlamentit është kundër.

Sipas një zyrtari tjetër të Parlamentit, votimi pritet të jetë shumë i ngushtë. Megjithatë, ndërsa klauzola e reciprocitetit mund të miratohet, ligjvënësit e dinë se ajo nuk do të pranohet nga shtetet anëtare të BE-së, të përfaqësuara në Këshill.

Në fakt, kjo mund të jetë pikërisht arsyeja pse ajo mund të miratohet.

“Është shumë e komplikuar për eurodeputetët që përfaqësojnë zonat rurale”, tha zyrtari, duke shpjeguar se ligjvënësit e kuptojnë se refuzimi i saj “do të shihej si një provokim nga fermerët”.

“Ata mund të bëhen shënjestra në zonat e tyre zgjedhore. Kështu që disa do të votojnë pro, duke e ditur se ajo mund të rrëzohet më vonë gjatë negociatave me Këshillin.”

Votimi do të ndiqet me shumë interes nga ministrat e BE-së të mbledhur në Bruksel.

“Nëse prodhuesve tanë u imponohen rregulla mbi përdorimin e produkteve për mbrojtjen e të korrave dhe antibiotikëve, me qëllim mbrojtjen e mjedisit dhe të drejtave të punës, nuk mund të lejojmë që produkte që janë plotësisht në kundërshtim me këto standarde të hyjnë në treg”, tha të premten në Bruksel ministri italian i Bujqësisë, Francesco Lollobrigida.

Qëndrimi i Italisë mbi marrëveshjen, i cili ende nuk është deklaruar nga qeveria, është thelbësor. Euronews mëson se Belgjika planifikon të abstenojë në votimin përfundimtar, që do të thotë se mbështetja e Italisë është e nevojshme për të arritur shumicën e kualifikuar të kërkuar për miratim.

Edhe nëse marrëveshja miratohet përfundimisht në kohë për udhëtimin e planifikuar të von der Leyen dhe Costa-s përtej Atlantikut, marrëveshja BE-Mercosur do të mbetet në një situatë të pasigurt për njëfarë kohe.

Teksti që udhëheqësit e BE-së dhe Mercosur do të nënshkruajnë është, në fakt, një “marrëveshje e përkohshme”, e cila do të duhet të ratifikohet nga Parlamenti Evropian. Ky proces mund të pengohet nga dy votime të tjera parlamentare, të cilat do të mbahen gjatë muajve të parë të vitit 2026.

Së pari, Parlamenti do të shqyrtojë një kundërshtim ndaj marrëveshjes në Gjykatën e Drejtësisë së BE-së, pas një kërkese të nënshkruar nga 145 ligjvënës nga grupet politike të majta.

Ata argumentojnë se Komisioni shkeli rregullat duke e ndarë marrëveshjen në dy pjesë, një veprim që u pa gjerësisht si një manovër taktike për të anashkaluar miratimin e parlamenteve kombëtare të shteteve anëtare.

“Ne do të kërkojmë një mendim ligjor nga GJED-ja mbi përputhshmërinë e marrëveshjes me traktatet e BE-së”, tha për Euronews eurodeputetja e të Gjelbërve/EFA, Saskia Bricmont, një nga mbështetëset e sfidës.

Votimi pritet të mbahet në shkurt ose mars, sipas burimeve të Euronews, por grupet më të mëdha të Parlamentit pritet të votojnë kundër tij.

Megjithatë, votimi për ratifikimin përfundimtar të marrëveshjes ka gjasa të jetë shumë më i ngushtë. Tetorin e kaluar, 269 eurodeputetë hodhën poshtë një paragraf që vlerësonte përfundimin e marrëveshjes Mercosur, i cili ishte përfshirë në një rezolutë jo-legjislative, ndërsa 259 votuan pro.

Për miratimin e marrëveshjes kërkohet shumica e ligjvënësve. Por, sipas disa burimeve parlamentare, shumë eurodeputetë mund të shkëputen nga radhët e grupeve të tyre politike dhe të votojnë në përputhje me qëndrimet e qeverive të tyre kombëtare.