Si po rriten çmimet e naftës dhe energjisë në Evropë prej luftës në Iran

Lufta në Iran ka shkaktuar një rritje të ndjeshme të çmimeve të naftës së papërpunuar Brent dhe një efekt domino në çmimet e karburantit dhe energjisë në Evropë. Në disa vende, si Spanja, çmimet e karburantit kanë kaluar rritjen 34%, ndërsa faturat e energjisë elektrike dhe gazit kanë ndikuar drejtpërdrejt në buxhetet familjare. Ky efekt ka lindur pasi konflikti ndërpreu rreth 20% të furnizimeve globale me naftë që kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, duke çuar çmimin e Brent-it nga 60 në mbi 100 euro për fuçi brenda pak ditësh.

Qeveritë evropiane kanë nisur të ndërmarrin masa të ndryshme për të zbutur ndikimin tek qytetarët. Në Spanjë, Këshilli i Ministrave miratoi një paketë 5 miliardë euro me ulje taksash për karburantet, energjinë elektrike, gazin natyror dhe butanin, duke premtuar ulje deri në 30 cent për litër për karburantin dhe deri në 13% për faturat e energjisë elektrike. Transportuesit, fermerët dhe peshkatarët do të marrin zbritje shtesë për karburantin profesional. Po ashtu, Spanja liroi 11.5 milionë fuçi naftë nga rezervat strategjike si pjesë e planit të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.

Gjermania ka zgjedhur të rregullojë çmimet e stacioneve të karburantit, duke lejuar rritjen e çmimit vetëm një herë në ditë, ndërsa ka refuzuar rifillimin e blerjeve të gazit rus. Italia po shqyrton përdorimin e të ardhurave shtesë nga TVSH-ja për të kompensuar konsumatorët dhe për të sanksionuar kompanitë që abuzojnë me krizën. Portugalia uli taksën e karburantit për 3.55 centë për litër, ndërsa Hungaria vendosi çmime maksimale për benzinën dhe naftën për automjetet me targa hungareze.

Në nivel evropian, komisioneri i energjisë Dan Jorgensen njoftoi se BE-ja po shqyrton masat emergjente të përkohshme në rast të një “krize të rëndë çmimesh”, duke theksuar se ato duhet të jenë të synuara dhe të kufizuara në kohë, pa penguar kalimin në energji të pastër. Financial Times raportoi se shtetet anëtare janë udhëzuar të ulin objektivin për mbushjen e impianteve të gazit në 80% të kapacitetit, për të siguruar stabilitet në treg.

Siç duket, masat kombëtare ndryshojnë nga një mbështetje minimale në Francë deri te paketat masive financiare si në Spanjë. Kohëzgjatja e krizës së çmimeve do të varet drejtpërdrejt nga zhvillimet e luftës dhe bllokada e Ngushticës së Hormuzit.