Skandal në SpaceX, kozmonauti rus largohet pas akuzave për fotografim të ndaluar

Moska ka zëvendësuar një kozmonaut të caktuar në një mision të ardhshëm të SpaceX, pasi dyshohet se ai ka bërë foto të materialeve të ndaluara në qendrën e trajnimit të kompanisë në Kaliforni, sipas mediave ruse.

Oleg Artemyev u tërhoq nga misioni Crew-12 në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor pas akuzave se ai shkeli rregulloret e SHBA-së duke fotografuar motorët e SpaceX dhe dokumentacion tjetër të ndjeshëm, raportoi portali hetimor The Insider.

Georgy Trishkin, një analist i industrisë hapësinore, i tha The Insider se burimet konfirmuan se një hetim ndëragjencor ishte nisur për incidentin.

Shkeljet e dyshuara ndodhën gjatë stërvitjes në objektin e SpaceX në Hawthorne, ku Artemyev thuhet se përdori telefonin e tij celular për të fotografuar materiale të ndjeshme dhe u përpoq t’i largonte ato nga vendi, sipas raportit të konfirmuar veçmas nga një kanal Telegram i industrisë hapësinore ruse. “Është e vështirë të imagjinohet një kozmonaut me përvojë që të bëjë një gabim kaq të rëndë pa dashje”, tha Trishkin për The Insider. Agjencia hapësinore ruse Roscosmos njoftoi të martën se Artemyev, 54 vjeç, do të zëvendësohet nga Andrey Fedyaev, i cili fluturoi në misionin Crew-6 të SpaceX në vitin 2023. Roscosmos tha se ndryshimi u bë “në lidhje me transferimin e Oleg Artemyev në një punë tjetër”, pa folur për hetimin e raportuar.

Artemyev ka përfunduar tre fluturime hapësinore dhe ka kaluar 560 ditë në orbitë. Ai ka shërbyer si deputet në Dumën e Qytetit të Moskës që nga viti 2019.

Fedyaev, 43 vjeç, kaloi 186 ditë në stacionin hapësinor gjatë misionit Crew-6, i cili u nis në mars 2023 dhe u kthye në shtator 2023.

Misioni Crew-12 është planifikuar të niset jo më herët se 15 shkurti 2026 në anijen kozmike Crew Dragon të SpaceX, në kuadër të Programit të Ekuipazhit Tregtar të NASA-s. NASA dhe SpaceX nuk kanë komentuar ende mbi largimin e Artemyev nga misioni apo akuzat.

Incidenti vjen në një kohë kur bashkëpunimi hapësinor mbetet një nga fushat e pakta ku Rusia dhe Perëndimi mbajnë marrëdhënie pune, pavarësisht pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Moska në shkurt të vitit 2022.

NASA dhe Roscosmos ranë dakord në korrik të zgjasin operacionet e Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor deri në vitin 2028, me plane për të adresuar çështjen e daljes së stacionit nga orbita deri në vitin 2030.

Programi hapësinor i Rusisë është përballur me kritika për mbështetjen e drejtpërdrejtë të luftës së përgjithshme të Rusisë në Ukrainë.

Ish-shefi i Roscosmos, Dmitry Rogozin, kërcënoi vazhdimisht se do ta tërhiqte Rusinë nga programi ISS në fillim të vitit 2022, duke paralajmëruar se sanksionet e SHBA-së mund të shkaktonin rrëzimin e stacionit në territorin e SHBA-së ose Evropës.

Në shkurt të vitit 2022, ai sugjeroi se, pa bashkëpunimin rus, ISS mund të binte në një “deorbitë të pakontrolluar” dhe ngriti pikëpyetje se “kush do ta shpëtojë ISS-në” nga një skenar i tillë.

Zyrtarët e NASA-s në atë kohë i minimizuan kërcënimet e Rogozinit, me administratorin Bill Nelson që e kritikoi atë për retorikën e tij, ndërsa vlerësoi profesionalizmin e punonjësve të tjerë rusë të programit hapësinor. Rogozin, një politikan nacionalist dhe ish-ambasador në NATO, i njohur për pjesëmarrjen në tubime të ekstremit të djathtë, u shkarkua nga posti i tij në korrik 2022 dhe u zëvendësua nga Yuri Borisov.

Më pas ai e shpalli veten udhëheqës të njësisë vullnetare “Ujqërit e Carit”, e cila thuhet se ishte ngarkuar me testimin e armëve për trupat ruse në Ukrainë.

Kjo, së bashku me prirjen e tij për të ndarë publikisht imazhe të vetes me veshje të shtrenjta ushtarake, i solli kritika nga komandanti i ndjerë mercenar i Wagner-it, Yevgeny Prigozhin, i cili i quajti ato marifete “të marrëdhënieve me publikun”. Në dhjetor 2022, Rogozin u plagos pasi u godit nga shrapnel i një municioni preciz ndërsa po hante në një restorant në Donetskun e pushtuar nga Rusia.

Ndërkohë, në qershor 2023, Roscosmos nisi një fushatë rekrutimi për Batalionin Uran, një milici vullnetare që lufton në Ukrainë.

Në vitin 2024, kreu i agjencisë hapësinore Borisov tha se mbi 1,000 punonjës të industrisë hapësinore kishin qenë të përfshirë në luftë, me sistemet satelitore të agjencisë që u siguronin trupave ruse inteligjencë në kohë reale.

Ish-zëvendësministri i mbrojtjes, Borisov, u shkarkua nga Presidenti rus Vladimir Putin në shkurt dhe u zëvendësua nga zëvendësministri i Transportit, Dmitry Bakanov.

Agjencia Evropiane e Hapësirës pezulloi bashkëpunimin me Roscosmos në misionin e roverit ExoMars në mars të vitit 2022, dhe kompania britanike e satelitëve OneWeb kaloi te ofrues alternativë të lëshimit pasi ndërpreu lidhjet me agjencinë ruse.