Wally Funk, gruaja më e vjetër që shkoi në hapësirë vdes në moshën 87-vjeçare

Wally Funk, një pioniere e aviacionit, të cilës iu mohua mundësia për t’u bërë astronaute e NASA-s dhe gjysmë shekulli më vonë u bë gruaja më e vjetër që udhëtoi në hapësirë, ka vdekur në moshën 87 vjeç.

Funk vdiq të mërkurën në mbrëmje në apartamentin e saj në një qendër për të moshuar në Grapevine të Teksasit, tha të enjten këshilltarja e qytetit dhe shoqja e ngushtë e saj, Duff O’Dell. O’Dell, e cila e përshkroi veten si kujdestarja e Funk.

Funk ishte rrëzuar disa herë kohët e fundit dhe kishte një infeksion në këmbë.

“Kjo pati pasojat e veta”, tha O’Dell për Associated Press.

E lindur më 1 shkurt 1939, “Funk i kushtoi më shumë se shtatë dekada aviacionit, duke u bërë një nga pilotet femra më të suksesshme në botë dhe, në fund të fundit, duke përmbushur ëndrrën e saj të përjetshme për të udhëtuar në hapësirë.

Ajo mori licencën e fluturimit në Kolegjin Stephens në Misuri dhe vazhdoi të studionte edukim në Universitetin Shtetëror të Oklahomës, kryesisht sepse ai kishte një ekip aviacioni të njohur si Flying Aggies.

Funk u ofrua vullnetare për programin e NASA-s “Gratë në Hapësirë” në vitin 1961, një përpjekje e financuar privatisht për të testuar nëse pilotet më të mira femra të SHBA-së mund të bëheshin astronaute. 13 pilotet femra të cilat u bënë të njohura si Mercury 13 kaluan nëpër të njëjtat teste rigoroze fizike dhe psikologjike si korpusi i astronautëve të NASA-s i përbërë tërësisht nga meshkuj, ndërsa filloi epoka e hapësirës.

Funk u bë gruaja më e re që u diplomua nga programi dhe asaj iu tha se kishte bërë më mirë dhe e kishte përfunduar punën më shpejt se çdo djalë tjetër, tha ajo në një video promovuese për fluturimin e saj të mëvonshëm Blue Origin.

Ajo madje kaloi 10 orë e 35 minuta brenda një rezervuari privimi ndijor në një provë të Mercury 13, duke tejkaluar astronautin e famshëm John Glenn.

Por programi, i cili nuk u miratua nga NASA, u anulua pasi u ngritën dyshime nëse gratë duhet të merrnin pjesë. Glenn tha se përfshirja e grave në programin hapësinor mund të jetë e padëshirueshme.

Në vend të kësaj, shtatë burra “Mercury Seven” të cilët u testuan veçmas, u zgjodhën nga NASA për të qenë astronautët e saj të parë. Midis tyre ishin Alan Shepard, i cili u bë amerikani i parë në hapësirë ​​kur përfundoi një fluturim suborbital në vitin 1961, dhe Glenn, i cili u bë amerikani i parë që orbitoi Tokën në vitin 1962.

Funk bëri disa përpjekje të mëvonshme për t’u pranuar në korpusin e astronautëve të NASA-s, por iu tha se nuk mundte pasi nuk kishte një diplomë në inxhinieri. Agjencia nuk pranoi astronaute femra deri në vitin 1978, kur Funk ishte 39 vjeç.

E palëkundur, ajo vazhdoi të fluturonte. Ajo zotëronte një shkollë fluturimi në Taos, New Mexico, ku u rrit dhe dha mësim privatisht për aviacionin, dhe gjithashtu shërbeu si inspektorja e parë femër për Administratën Federale të Aviacionit, duke hetuar aksidentet, dhe më vonë për Bordin Kombëtar të Sigurisë së Transportit.

Ajo kishte përvojë të gjerë fluturimi, duke regjistruar mbi 19,600 orë fluturimi dhe duke u mësuar më shumë se 3,000 njerëzve se si të fluturonin avionë privatë dhe komercialë.

Edhe pse nuk pati kurrë mundësi të fluturonte për NASA-n, në vitin 2021, në moshën 82 vjeç, ajo më në fund pati mundësinë të shkonte në hapësirë ​​në bordin e raketës Blue Origin të themeluesit të Amazon, Jeff Bezos.

Në atë kohë, ajo ishte personi më i vjetër që u nis në hapësirë, megjithëse rekordi u thye më vonë nga aktori William Shatner dhe Ed Dwight, kandidati i parë amerikan për astronaut me ngjyrë, të cilët ishin të dy 90 vjeç kur shkuan në hapësirë ​​përkatësisht në 2021 dhe 2024. Funk mbetet gruaja më e vjetër që e ka bërë këtë.