Evropa fillon tërheqjen e saj të ngadaltë nga varësia ndaj SHBA-së

Qeveritë dhe korporatat evropiane po garojnë për të zvogëluar ekspozimin e tyre ndaj teknologjisë, pajisjeve ushtarake dhe burimeve energjetike amerikane, ndërsa marrëdhëniet transatlantike përkeqësohen. Për dekada të tëra, Bashkimi Evropian mbështetej te garancitë e NATO-s për sigurinë dhe teknologjia amerikane për të fuqizuar biznesin e tij. Megjithatë, kërcënimet e ish-presidentit Donald Trump për të marrë Groenlandën dhe komentet agresive ndaj Evropës nga administrata e tij i kanë dhënë një shtysë udhëheqësve evropianë për të kërkuar pavarësi më të madhe.

Kancelari gjerman Friedrich Merz deklaroi se: “Nëse duam të na marrin përsëri seriozisht, do të duhet të mësojmë gjuhën e politikës së pushtetit”.

Nga urdhrat që ndalojnë nëpunësit civilë të përdorin mjete videokonferencash me bazë në SHBA për të kryer marrëveshje me vende të tilla si India, deri te përpjekjet për diversifikimin e furnizuesve të energjisë, Evropa po merr masa për të zvogëluar varësinë e saj nga SHBA-të. Udhëheqësit e BE-së theksojnë se këto masa përbëjnë “zvogëlimin e rrezikut” dhe jo “shkëputje” të plotë nga partneri transatlantik.

Për dekada, marrëdhëniet e Evropës me SHBA-në ishin të fokusuara në mbështetjen ushtarake dhe teknologjike. Tani, përpjekjet evropiane për pavarësi po përfshijnë: softuer dhe platforma të komunikimit, furnizime energjetike alternative dhe kontroll mbi rezervat strategjike si ari dhe sistemet e pagesave.

Shtytja për diversifikim është duke bërë që Brukseli të arrijë marrëveshje tregtare me bllokun Mercosur, Indinë dhe Indonezinë. Komisioni Europian gjithashtu ripërtëri marrëveshjen me Meksikën dhe ka ringjallur negociatat e bllokuara me Australinë. Ndërkohë, disa vende po shqyrtojnë masa për të mbështetur prodhuesit dhe teknologjitë evropiane, duke përfshirë softuerin dhe platformat cloud, për të reduktuar varësinë nga SHBA-të.

Franca po ndalon zyrtarët publikë nga përdorimi i mjeteve të videokonferencave amerikane, duke kaluar në mjetin francez Visio të kompanisë Outscale. Gjermania po shqyrton alternativa për softuerin e analizës së të dhënave si Palantir, ndërsa Holandë ka një peticion me mbi 140,000 firma për të bllokuar përdorimin e mjeteve shtetërore amerikane për verifikimin e identitetit.

Në energji, BE-ja po diversifikon furnizuesit, duke përfshirë Kanada, Katar dhe Algjeri. Euro dixhitale pritet të reduktojë varësinë nga sistemet amerikane të pagesave si Mastercard dhe Visa. Gjermania ka ngritur shqetësime për 1,236 tonët e saj të rezervës së arit të mbajtur në SHBA, ndërsa disa vende po kërkojnë të privilegjojnë prodhimet evropiane në prokurimet publike.

Në fushën e mbrojtjes, BE-ja po forcon kapacitetet e saj për të mos qenë vetëm e varur nga NATO dhe SHBA-të, duke aktivizuar klauzolën e mbrojtjes së ndërsjellë të nenit 42.7 dhe duke zhvilluar struktura komanduese ushtarake brenda BE-së.

Ndërsa Evropa mbetet ende shumë e varur nga aftësitë ushtarake amerikane, sidomos në luftën kundër Rusisë për Ukrainën, politikanët evropianë po flasin hapur për nevojën e autonomisë dhe menaxhimit të rreziqeve. Legjislacioni i ardhshëm për shërbimet cloud dhe inteligjencën artificiale synon të vendosë standarde që sigurojnë kontroll dhe pronësi evropiane mbi teknologjitë kritike.

Në Zagreb, udhëheqësit konservatorë të BE-së nga Partia Popullore Evropiane ranë dakord për një plan që do të zbatojë parimin “Bleni produkte evropiane” dhe do të promovojë investime të përbashkëta në mbrojtje. Kjo nismë tregon se Evropa po merr në dorë fatin e saj dhe po kërkon të ruajë sovranitetin e saj ekonomik dhe strategjik.

Titulli i planit të PPE-së për vitin 2026: “Koha për pavarësi”.