Marco Rubio nis fushatën për shpërbërjen e Gjykatës Ndërkombëtare Penale

Sekretari i shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, nisi të hënën një fushatë për të shpërbërë Gjykatën Ndërkombëtare Penale (GJNP), duke pretenduar se tribunali global po ndërhynte në operacionet ushtarake dhe të zbatimit të ligjit të SHBA-së duke rrezikuar sovranitetin amerikan.

Rubio përmendi imazhe të agjentëve të patrullave kufitare amerikane dhe udhëheqësve të zgjedhur që “nxirren zvarrë para një gjykate ndërkombëtare” dhe gjykohen nga gjyqtarë nga e gjithë bota në një artikull të gjatë të botuar në Wall Street Journal të hënën.

“Nëse qëndrojmë duarkryq, të gjithë ata do të jenë në mëshirën e gjyqtarëve të huaj, mijëra kilometra larg – duke u përballur me rrezikun e vazhdueshëm të ndjekjes penale dhe madje edhe burgosjes për të ashtuquajturin ‘krim’ të mbrojtjes së vendit të tyre”, paralajmëroi Rubio në një video shoqëruese të postuar në X.

Plani i departamentit të shtetit për të “shpërbërë” GJPN-në do të përfshijë presionin ndaj kombeve të tjera që ta braktisin gjykatën, sipas CNN. “Kombet që refuzojnë të hedhin poshtë autoritetin e rremë të GJPN-së, ndërsa mbështeten në ndihmën e SHBA-së, ka të ngjarë të vihen nën shqyrtim të shtuar”, i tha një zyrtar medias, duke shtuar se dënimet e mundshme mund të përfshijnë sanksione, ndalime udhëtimi dhe revokime vizash.

Por tre ekspertë ligjorë ndërkombëtarë i përshkruan komentet e Rubios si një keqinterpretim të kompetencave të gjykatës.

“Gjykata Penale Ndërkombëtare nuk po pretendon juridiksion mbi sjelljen në Shtetet e Bashkuara”, tha Kenneth Roth, ish-drejtor ekzekutiv i Human Rights Watch. “Rubio po e maskon kërkesën e tij për pandëshkueshmëri për krimet e luftës amerikane nën etiketën e sovranitetit kombëtar, gjë që injoron të drejtën sovrane të kombeve të tjera për të thirrur GjPN-në për krimet e kryera në territorin e tyre.”

Gjykata ndërkombëtare, me seli në Hagë, mund të hetojë vetëm krimet e kryera në shtetet që janë palë në statutin e Romës traktatin e vitit 2002 që themeloi GJPN-në. Shtetet e Bashkuara nuk e kanë ratifikuar traktatin, dhe as gjykata nuk ka hapur hetime për krimet e kryera në tokën amerikane.

“Trump dëshiron të jetë në gjendje të kryejë krime lufte në territorin e vendeve që kanë pranuar juridiksionin e gjykatës – për këtë bëhet fjalë”, tha Roth.

Ndonjëherë, administrata Trump ka festuar konceptin e juridiksionit të GJND-së – duke mirëpritur një hetim mbi krimet e luftës ruse të kryera në Ukrainë, e cila është nënshkruese e statutit të Romës.

Zyra e prokurorit të GJPN-së, e udhëhequr nga Karim Khan, hapi një hetim mbi sjelljen e Izraelit në Palestinë, i cili ka dhënë pëlqimin për hetimet e tij atje. Gjykata ka lëshuar urdhër-arreste për Benjamin Netanyahun, kryeministrin izraelit, dhe Yoav Gallant, ministrin e mbrojtjes, në lidhje me hetimin e saj për krime lufte.

Gjashtë javë në mandatin e tij të dytë, Donald Trump lëshoi ​​një urdhër ekzekutiv duke shpallur një “emergjencë kombëtare” bazuar në atë që ai e quajti “veprime të paligjshme dhe të pabaza të GJPN-së që synojnë Amerikën dhe aleatin tonë të ngushtë Izraelin”, dhe vendosi një sërë sanksionesh ndaj zyrtarëve të gjykatës, përfshirë kryeprokurorin e saj, Karim Khan, si dhe dy zëvendësit e tij dhe gjashtë gjyqtarë për hetimet e tyre mbi sjelljen e Izraelit në Palestinë dhe aktivitetin e anëtarëve të shërbimit amerikan në Afganistan.

Regjimi i sanksioneve të administratës Trump u zgjerua gjatë gjithë vitit 2025 duke vendosur sanksione ndaj Francesca Albanese, raportueses speciale të OKB-së për të drejtat e njeriut në territoret e pushtuara palestineze, dhe tre grupeve palestineze të të drejtave të njeriut të cilat janë përfshirë në mbledhjen e provave për krime të mundshme lufte izraelite.

Nuk është e qartë se si premtimi i fundit i Rubios për të “shpërbërë” GJPN-në mund të ndikojë në operacionet e gjykatës në të ardhmen.

“Me sa duket, do të fillojmë të dëgjojmë nga homologët e huaj që janë nën presion për të ndërmarrë veprime kundër GJPN-së”, tha një ish-zyrtar i lartë i sanksioneve të qeverisë amerikane, i cili foli me kusht anonimiteti për të diskutuar çështje politikisht të ndjeshme. «Kur sanksionet funksionojnë mirë, i përdorni sanksionet për të përforcuar atë që keni arritur përmes diplomacisë».

Flitet se administrata Trump mund të sanksionojë gjykatën në tërësi, tha ish-zyrtari. “Kjo të jep përshtypjen se kjo është një fushatë parandaluese kundër çdo veprimi që GJPN-ja mund të jetë duke marrë në konsideratë në lidhje me Venezuelën ose diku tjetër jashtë vendit.”

Nëse merret kjo masë, amerikanëve nuk do t’u lejohet të punojnë me GJPN-në dhe stafi, kompanitë ose bankat amerikane mund të rrezikojnë penalitete financiare ose burgim për kryerjen e biznesit me gjykatën.

“Sulmi i Rubios jo vetëm që nënvizon hipokrizinë e SHBA-së, por minon aksesin në drejtësi në të gjithë globin, nga Ukraina në Sudan dhe mund të përbëjë pengim të drejtësisë, një krim sipas statutit të Romës në vetvete”, tha Raed Jarrar, drejtor i avokimit të Dawn në një deklaratë të hënën. “Nuk është GJPN-ja ajo që Rubio po e çmonton tullë pas tulle – por rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla që lindi nga hiri i Luftës së Dytë Botërore”.