Dëshmitë nga Irani: Autoritetet kërkojnë para për kthimin e trupave të protestuesve të vrarë

Familjarët e protestuesve të vrarë në në Iran i kanë thënë BBC-së se autoritetet po u kërkojnë shuma të mëdha parash për të kthyer trupat për varrim.

Burime të shumta i kanë thënë BBC Persian se trupat po mbahen në morgje dhe spitale, dhe forcat e sigurisë nuk do t’i lirojnë nëse të afërmit nuk dorëzojnë para.

Të paktën 2,435 persona janë vrarë gjatë më shumë se dy javësh protestash në të gjithë vendin.

Një familje në qytetin verior të Rashtit i tha BBC-së se forcat e sigurisë kërkuan 700 milionë tomanë (5,000 dollarë; 3,700 paund) për të liruar trupin e të dashurit të tyre. Ata thanë se po mbahej në morgun e Spitalit Poursina, së bashku me të paktën 70 protestues të tjerë të vdekur.

Në Teheran, familja e një punëtori sezonal kurd në ndërtim shkoi për të marrë trupin e tij, vetëm për t’u thënë se duhet të paguanin një miliard tomanë (7,000 dollarë; 5,200 £) për ta marrë. Familja tha se nuk mund ta përballonte tarifën dhe u detyruan të largoheshin pa trupin e djalit të tyre. Një punëtor ndërtimi në Iran zakonisht fiton më pak se 100 dollarë në muaj.

Në disa raste, stafi i spitalit i ka telefonuar të afërmve të të vdekurve për t’i paralajmëruar që të vijnë dhe të marrin trupat përpara se forcat e sigurisë të mund të kërkonin pagesa.

BBC Persian ka marrë informacion për një grua, e cila nuk identifikohet për sigurinë e saj, e cila nuk e dinte që burri i saj ishte vrarë deri sa mori një telefonatë më 9 janar nga stafi i spitalit. Ata i thanë se duhej të vinte shpejt për ta marrë trupin para se të mbërrinin forcat e sigurisë dhe kërkuan pagesë për lirimin e tij.

Gruaja më pas i çoi dy fëmijët e saj në spital për të gjetur trupin e burrit të saj. Ajo e futi në pjesën e pasme të një kamioni dhe udhëtoi për shtatë orë deri në qytetin e tyre të lindjes për ta varrosur. «U ula në pjesën e pasme të kamionetës, duke qarë mbi trupin e tij për shtatë orë, ndërsa fëmijët e mi ishin ulur në sediljen e përparme», tha ajo për të afërmit e saj në Londër.

BBC Persian ka marrë gjithashtu raportime se zyrtarët në morgun Behesht-e Zahra të Teheranit u thonë familjeve se nëse pretendojnë se fëmija i tyre ishte anëtar i forcës paraushtarake Basij dhe u vra nga protestuesit, trupi do të lirohet pa pagesë. Anëtari i familjes i tha BBC-së: “Na u kërkua të merrnim pjesë në një tubim pro-qeveritar dhe ta portretizonim trupin si atë të një martiri. Ne nuk ramë dakord.”

Në një rast tjetër në Teheran, disa familje hynë me forcë në morg për të marrë trupat nga frika se do t’i merrnin autoritetet. “Disa familje, nga frika se autoritetet mund t’i mbanin trupat ose t’i varrosnin pa dijeninë e tyre, hapën derën e morgut dhe i nxorën trupat nga ambulancat”, tha burimi për BBC-në. Familjet i ruajtën trupat për disa orë në oborrin e spitalit për të parandaluar marrjen e tyre derisa të gjenin ambulanca private për transport.

Një ndërprerje e internetit dhe e komunikimit ka bërë të vështirë marrjen e një pamjeje të plotë të situatës në terren. Grupet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut nuk kanë qasje të drejtpërdrejtë dhe, së bashku me organizata të tjera lajmesh, BBC-së nuk i lejohet nga qeveria iraniane të raportojë në vend.

Demonstratat filluan në kryeqytet, Teheran, më 29 dhjetor, pas një rënieje të ndjeshme të vlerës së monedhës iraniane kundrejt dollarit. Kur protestat u përhapën në dhjetëra qytete të tjera, ato u kthyen kundër sundimtarëve klerikë dhe forcat e sigurisë nisën një shtypje të dhunshme. Protestat u përshkallëzuan ndjeshëm dhe u përballën me forcë vdekjeprurëse nga autoritetet.

Sipas Agjencisë së Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA), të paktën 2,435 protestues janë vrarë që nga fillimi i trazirave, përfshirë 13 fëmijë dhe 153 persona të lidhur me forcat e sigurisë ose qeverinë. Raportohet gjithashtu se janë arrestuar 18,470 protestues të tjerë. Arrestimet vazhdojnë në të gjithë vendin, me njësitë e sigurisë dhe Gardës Revolucionare që ndalojnë aktivistë, avokatë dhe qytetarë të zakonshëm.