Protestuesit e Gjeneratës Z në Indi detyrojnë largimin e një ministri, por çfarë vjen më pas?

Gjatë 12 viteve të qeverisjes së Narendra Modit në Indi, vetëm një ministër i kabinetit kishte dhënë dorëheqjen më parë, dhe kjo për shkak të akuzave për sjellje të pahijshme seksuale.

Prandaj, dorëheqja e ministrit të Arsimit, Dharmendra Pradhan, të shtunën, pas më shumë se një jave protestash intensive në rrugë, u shndërrua në një moment përcaktues. Një moment që shumë të rinj e festuan si një fitore të rrallë të fuqisë së protestës, shkruan BBC.

Sipas fjalëve të 22-vjeçares Sakhi, një studente aktiviste në Delhi, “për herë të parë na u duk sikur mund t’i bënim gjërat të ndodhnin përmes protestave”.

Menjëherë pas dorëheqjes së Pradhan, rrjetet sociale u përqendruan te një video e vjetër e një ministri të lartë të qeverisë Modi, i cili mburrej se “dorëheqjet nuk ndodhin në qeverinë tonë”. Videoja u shpërnda gjerësisht, duke reflektuar besimin e lëvizjes rinore mbarëkombëtare që kishte kërkuar largimin e ministrit.

Sakhi thotë se janë rritur duke lexuar në librat shkollorë për rëndësinë e mospajtimit në një demokraci, “por unë nuk e pashë këtë përreth meje gjatë viteve të qeverisjes së Modit”.

Në Instagram, Sakhi publikoi foto dhe video të përplasjeve me policinë, ndalimeve të protestuesve, si dhe pamje që ironizonin oficerët e vendosur përballë demonstruesve. Shumë prej këtyre materialeve janë parë miliona herë.

Sipas saj, qeveria nuk arriti ta kuptonte vrullin e kësaj lëvizjeje, pasi nuk kishte lidhje me gjuhën dhe platformat ku po zhvilloheshin protestat.

“Qeveria ka kontroll mbi mediat kryesore, Facebook-un dhe WhatsApp-in. Por i mungoi Instagram-i”, thotë ajo.

Protestat e fundit për arsimin shpërthyen në maj, pasi provimi NEET, testi më i madh i pranimit në mjekësi në Indi, u anulua pas një rrjedhjeje të pyetjeve të provimit, duke detyruar gati dy milionë studentë ta ribënin atë. Më shumë se 20 studentë humbën jetën nga vetëvrasja, ndërsa familjet e tyre fajësuan skandalin.

Zemërimi u kanalizua nga partia satirike “Cockroach Janta Party” (CJP), një fushatë online e nisur pasi kryetari i Gjykatës së Lartë të Indisë i krahasoi të papunët me persona me “diploma të rreme” dhe i cilësoi në mënyrë figurative si “buburreca”.

Themeluesit e saj organizuan një protestë në Delhi, duke kërkuar dorëheqjen e Pradhan, reforma në sistemin arsimor dhe kompensim për familjet e viktimave.

Fillimisht, protesta tërhoqi pak vëmendje. Situata ndryshoi më 18 korrik, kur policia e Delhit largoi me forcë dhe dërgoi në spital edukatoren Sonam Wangchuk, e cila ishte në grevë urie.

Dy ditë më vonë, dhjetëra mijëra njerëz marshuan drejt parlamentit, duke shkaktuar ndërhyrjen e policisë. Pamjet e përdorimit të shkopinjve, gazit lotsjellës dhe armëve me fishekë u përhapën me shpejtësi në internet, duke nxitur zemërimin publik dhe duke shtuar protestat në vend që t’i ndalnin ato.

Pakënaqësia e të rinjve indianë dhe guximi për ta shprehur atë në rrugë u përhap edhe në pjesë të tjera të vendit.

Somaya Korde u ndalua në shtëpi pasi u bëri thirrje njerëzve në internet që t’i bashkoheshin një proteste më 20 korrik në Mumbai, por ajo vazhdoi të merrte pjesë në demonstrata të shumta edhe në ditët që pasuan.

Dorëheqja e Pradhan, thotë 26-vjeçarja, “nuk është fundi, por vetëm fillimi”.

“Për këtë brez, kjo është hera e parë që shumë prej nesh kanë dalë për të protestuar. Por ka çështje më të mëdha për të cilat duhet të flasim dhe ne do të flasim për to”, thotë ajo.

Korde, gruaja e parë në familjen e saj që u diplomua në drejtësi dhe një kandidate e kohëve të fundit në zgjedhjet lokale, vjen nga një komunitet i klasifikuar zyrtarisht si “i prapambetur” për shkak të disavantazhit të tij historik shoqëror dhe ekonomik.

Ashtu si shumë të rinj indianë, ajo e shihte arsimin si rrugën e saj drejt një jete më të mirë, por thotë se skandali me provimin NEET i shkatërroi besimin në një sistem që premtonte se puna e palodhur do të shpërblehej.

“Shkollat dhe kolegjet po privatizohen, po ndodhin rrjedhje dokumentesh dhe edhe nëse përfundon arsimin, nuk ka vende të mjaftueshme pune. Në një demokraci, e gjithë kjo ngre pyetje për përgjegjshmërinë e qeverisë”, thotë ajo.

Zhgënjimi i saj pasqyron një problem më të gjerë.

India ka popullsinë më të madhe të të rinjve në botë, megjithatë papunësia te të rinjtë e moshës 15 deri në 29 vjeç u rrit në 16.2% në qershor, nga 13.8% një vit më parë, sipas të dhënave qeveritare.

Edhe të diplomuarit po përballen me vështirësi. Një studim i vitit 2026 nga Universiteti Azim Premji zbuloi se më pak se 7% e kërkuesve të punës siguruan një vend pune të përhershëm me pagë brenda një viti dhe më pak se 4% arritën të siguronin vende pune profesionale.

Protestat u kthyen në një pikë takimi për të rinjtë që të hiqnin dorë nga heshtja dhe të shprehnin zhgënjimin e tyre.

Mes tyre ishte edhe 18-vjeçari Harshvardhan Kadam, i cili nisi një punë me kohë të pjesshme si shitës laptopësh pasi mbaroi shkollën, për të ndihmuar nënën e tij pas vdekjes së babait vitin e kaluar.

Më 23 korrik, një video e filmuar prej tij gjatë një marshimi proteste në Mumbai u bë virale. Në pamjet e publikuara në Instagram, të cilat janë parë rreth 10 milionë herë, shfaqet një polic duke e kërcënuar se do ta akuzojë për një rast të falsifikuar droge, ndërsa e ndalon në një furgon policie. Polici është pezulluar më pas.

“Nuk doja që ai të pezullohej”, i tha Kadam BBC-së. “Doja vetëm të dokumentoja mënyrën se si po më trajtonte policia për pjesëmarrjen në një protestë paqësore”.

Duke reflektuar mbi dorëheqjen e Pradhan, ai thotë: “Ky është vetëm fillimi. Kjo tregon se herën tjetër qeveria do të frikësohet kur ne të ngremë zërin tonë”.

Swaraj Priyo, një skenarist 29-vjeçar nga Guwahati, thotë se vitet e protestave gjatë qeverisë Modi e kishin lënë të zhgënjyer nga mungesa e ndryshimit. Por kjo lëvizje, sipas tij, ka rikthyer shpresën.

“Kjo lëvizje ka sjellë përsëri hapësirë për pyetje dhe mospajtim dhe për të parë realitetin se gjithçka nuk ka mbaruar”, thotë ai.

Një ndjesi në rritje se qeveria Modi është në pozicion të vështirë është e dukshme. Në vendet ku zhvillohen protestat në të gjithë vendin janë shfaqur postera ku shkruhet: “Pradhan ishte vetëm një shembull. Tani është radha e Modit”.

Por krahas optimizmit ekziston edhe shqetësimi.

Varuni Poorva, një profesor 30-vjeçar nga Patna dhe aktivist studentor prej gati një dekade, thotë se dorëheqja e Pradhan tregon se qeveria Modi mund “të gjunjëzohet”.

Megjithatë, ajo i frikësohet një “gjuetie shtrigash” ndaj protestuesve, pavarësisht premtimeve të qeverisë se nuk do të ndërmarrë masa ndaj organizatorëve apo pjesëmarrësve në protesta.

Gjatë javës së fundit, ajo ka kërkuar lirimin me kusht për t’u mbrojtur nga një arrestim i mundshëm. Policia ka akuzuar më shumë se 100 protestues për vepra penale, përfshirë tentativë vrasjeje, dhe ka arrestuar mbi 40 prej tyre.

Organizata “Human Rights Watch” ka deklaruar se nën qeverisjen e Modit, autoritetet indiane “kanë ndjekur penalisht rregullisht aktivistë, gazetarë dhe protestues paqësorë mbi ligje të sajuara kundër terrorizmit dhe gjuhës së urrejtjes”.

Pavarësisht frikës për një goditje ndaj protestave, Poorva beson se lëvizja u ka dhënë të rinjve një besim të ri.

Me zhgënjimet e tyre më të thella ende të pazgjidhura, ajo thotë se do të jetë e vështirë për qeverinë që të rikthehet te “normaliteti i mëparshëm”.

Në një vend proteste në Delhi, një grafit përmbledh atmosferën:

“Nuk kemi punë. Nëse e fshini këtë, do të kthehemi nesër”.