Pse Péter Magyar ngurron të bashkëpunojë me BE-në në çështjen e Ukrainës

Kryeministri i ri i Hungarisë i dha fund vetos së Budapestit mbi bisedimet e pranimit të Ukrainës në BE në qershor, por po i reziston përparimit të mëtejshëm, duke përmendur të drejtat e pakicave, drejtësinë në Ballkanin Perëndimor dhe presionet politike të brendshme. Ja pse ai po përpiqet të futet në lojë.

Kur kryeministri hungarez i sapobetuar, Péter Magyar, hoqi veton e kahershme të Hungarisë ndaj ofertës së Ukrainës për anëtarësim në BE në fillim të qershorit, shumë njerëz në Bruksel dhe Kiev morën frymë të lehtësuar.

Ky veprim sinjalizoi fundin e politikës shumëvjeçare të Viktor Orbán për bllokimin e pranimit të Ukrainës dhe u mirëprit si nga Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen ashtu edhe nga Presidenti i Këshillit António Costa, të dy mbështetës të vendosur të pranimit të Ukrainës.

Por magjari ka nxituar të zbutë pritjet në Bruksel. Në samitin e tij të parë të Këshillit Evropian në qershor, ai ua bëri të qartë kolegëve udhëheqës se kundërshtonte çdo përshpejtim të rrugës së Ukrainës drejt anëtarësimit.

Duke folur me gazetarët pas samitit të qershorit, Magyar tha se kishte kërkuar fshirjen e një pasazhi në përfundimet e përbashkëta që bënte thirrje për hapjen e të gjitha grupeve të mbetura negociuese me Ukrainën “sa më shpejt të jetë e mundur”.

Ky veprim sinjalizoi fundin e politikës shumëvjeçare të Viktor Orbán për bllokimin e pranimit të Ukrainës dhe u mirëprit si nga Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen ashtu edhe nga Presidenti i Këshillit António Costa, të dy mbështetës të vendosur të pranimit të Ukrainës.

Por magjari ka nxituar të zbutë pritjet në Bruksel. Në samitin e tij të parë të Këshillit Evropian në qershor, ai ua bëri të qartë kolegëve udhëheqës se kundërshtonte çdo përshpejtim të rrugës së Ukrainës drejt anëtarësimit.

Duke folur me gazetarët pas samitit të qershorit, Magyar tha se kishte kërkuar fshirjen e një pasazhi në përfundimet e përbashkëta që bënte thirrje për hapjen e të gjitha grupeve të mbetura negociuese me Ukrainën “sa më shpejt të jetë e mundur”.

“Ne hoqëm shumë gjëra nga teksti për të shmangur çdo sugjerim të qartë se, tani që grumbulli i parë është hapur, të gjithë të tjerët papritmas do të hapen gjithashtu,” tha ai. “Ne nuk mendojmë se kjo do të ishte një ide e mirë.”

Pse e miratoi Magjia hapjen e klasterit të parë?

Magjari e bëri kundërshtimin e tij ndaj anëtarësimit të përshpejtuar të Ukrainës një nga pikat qendrore të fushatës së tij zgjedhore, dhe ai e ka mbajtur këtë qëndrim që kur mori detyrën.

“Është fakt që ai nuk është një politikan pro-ukrainas dhe përfaqësuesit e qeverisë së re hungareze nuk po flasin në mënyrë transparente dhe të ndershme me publikun hungarez në lidhje me pranimin e Ukrainës në Bashkimin Evropian”, tha për Euronews Dániel Hegedus, Zëvendës Drejtor i Institutit për Politikën Evropiane.

Sipas Hegedűs, Hungaria e hoqi veton mbi grupin e parë kryesisht për të sinjalizuar qasjen e re konstruktive të qeverisë së tij ndaj BE-së.

“Kjo praktikisht po e rivendos Hungarinë si një partner të besueshëm dhe konstruktiv në skenën e BE-së. Dhe ishte një pritje shumë themelore nga partnerët e BE-së.”

Pak para heqjes së vetos, Hungaria arriti një marrëveshje politike me von der Leyen për lirimin e 16.4 miliardë eurove nga fondet e ngrira më parë të BE-së për Hungarinë. Të dyja palët theksuan se marrëveshja e fondeve nuk kishte lidhje me vendimin për Ukrainën.

Pse po i reziston Hungaria përparimit të mëtejshëm?

Javën e kaluar, Hungaria bllokoi një qëndrim të përbashkët të BE-së në nivel grupi pune në Bruksel për hapjen e pesë grupeve të mbetura negociuese.

“Grumbulli i parë sapo është hapur,” tha Magyar. “Vendimi sapo ka mbaruar.”

Paralelisht, Komisioni Evropian uli ambiciet e veta: qëllimi i tij është tani të hapë dy grupe me Ukrainën në korrik, në vend të të pesë grupeve.

“Lëvizjet e mëtejshme nuk shihen si thelbësore nga palët e interesuara të qeverisë së re hungareze për të ruajtur të njëjtin imazh, dhe gjithashtu nuk ka asnjë përfitim të menjëhershëm politik që hungarezët mund të shpresojnë të arrijnë nga përmirësimi i marrëdhënieve dypalëshe me Presidentin Zelenskyy”, tha Hegedűs.

Magyari e paraqiti gjithashtu qëndrimin e tij si mbrojtje të kandidatëve të Ballkanit Perëndimor – Mali i Zi, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia – të cilët kanë kaluar vite, dhe në disa raste dekada, duke punuar drejt anëtarësimit në BE.

“Gjithashtu u dërgon mesazhin e gabuar vendeve të Ballkanit Perëndimor që kanë kaluar vite duke punuar drejt anëtarësimit në BE”, tha ai. “Disa madje kanë ndryshuar emrat e tyre; të tjerë kanë rishkruar pjesë të mëdha të kushtetutave të tyre.”

Marrëveshja për të drejtat e pakicave

Hapja e klasterit të parë pasoi një marrëveshje dypalëshe midis Hungarisë dhe Ukrainës mbi të drejtat arsimore dhe gjuhësore të pakicës hungareze në Ukrainë – një pikë tensioni midis Budapestit dhe Kievit për vite me radhë.

Parakushti i Hungarisë për heqjen e vetos ishte që të adresoheshin nevojat e komunitetit hungarez në rajonin e Transkarpatisë.

Partia e tij Tisza tani argumenton se çdo përparim i mëtejshëm në anëtarësim kërkon që Kievi të zbatojë marrëveshjen, detajet e së cilës nuk janë bërë publike në asnjërën kryeqytet.

“Nëse ata tani po argumentojnë se do të donin të shihnin zbatimin e marrëveshjes së minoriteteve përpara hapjes së këtyre grupeve, unë thjesht po pyes nëse ata ia kanë komunikuar këtë qëndrim palës ukrainase gjatë atyre negociatave dypalëshe”, tha Hegedűs. “Mendoj se është shumë e vështirë të argumentohet se qeveria hungareze po vepron me mirëbesim.”

Magjari kishte thënë më parë se ishte i përgatitur të takohej me Presidentin Zelenskyy në rajonin Transkarpatia të Ukrainës, sapo të arrihej marrëveshja. Ky takim nuk është zhvilluar ende.

Hegedűs gjithashtu hodhi poshtë argumentin e Hungarisë se pranimi i Ballkanit Perëndimor duhet të ketë përparësi ndaj Ukrainës, duke vënë në dukje se shumë kandidatë nga rajoni kanë ecur shpejt përmes hapjes së grupeve negociuese.

Politika e brendshme duket e madhe

Ndërsa Orbán humbi zgjedhjet e kësaj pranvere me një diferencë të madhe, një pjesë e madhe e shoqërisë hungareze mbetet skeptike në lidhje me aspiratat e Ukrainës për në BE – një realitet që do të thotë se Hungaria duhet të ecë me kujdes.

“Të dhënat e anketës nga viti i kaluar tregojnë qartë se shumica e shoqërisë hungareze kundërshton pranimin e Ukrainës në BE. Por këto qëndrime u formuan në një ekosistem mediatik ku propaganda anti-ukrainase e Orbán ishte pjesë e konsumit të përditshëm mediatik”, tha Hegedűs.

Magjari përshkruhet shpesh edhe si një figurë nacionaliste, pasi ka kaluar vite në partinë Fidesz të Orbán-it përpara se të shkëputej prej saj në vitin 2024. Kohët e fundit ai është kritikuar për një koment që sugjeronte se Hungaria ishte një nga vendet e pakta në botë që kufizohej me veten.

“Nëse do ta racionalizoja të gjithë këtë çështje, Magyar do të donte të shmangte kritikat nga Fidesz dhe partia e ekstremit të djathtë Mi Hazánk për qëndrime shumë të buta ndaj Ukrainës. Ne e dimë që ai nuk është realisht pro-ukrainas në qëndrimet e tij”, tha Hegedűs.

Testi i radhës, shtoi analisti, do të vijë në Këshillin e Çështjeve të Përgjithshme të BE-së, ku shtetet anëtare duhet të vendosin për hapjen e dy grupeve të tjera negociuese për Ukrainën dhe Moldavinë.