Rama për “Jerusalem Post”: Antisemitizmi kërcënon të gjithë njerëzimin

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, mori pjesë në konferencën ndërkombëtare kundër antisemitizmit “Generation Truth” në Jerusalem, të organizuar nga Ministria për Çështjet e Diasporës dhe Luftën kundër Antisemitizmit e Izraelit, në kuadër të Ditës Ndërkombëtare të Kujtesës së Holokaustit. Në këtë ngjarje, që mbahet për herë të dytë radhazi, u diskutua rritja globale e antisemitizmit dhe sfidat morale që paraqet.

Gjatë fjalës së tij në konferencë, Rama citonte traditën hebraike: “Talmudi mëson se ai që shpëton një jetë, është sikur ka shpëtuar tërë botën.” Kryeministri shqiptar nënvizoi se antisemitizmi nuk është thjesht urrejtje ndaj hebrenjve, por sulm ndaj strukturës morale të njerëzimit.

Në një intervistë të mëvonshme për The Jerusalem Post, Rama shtoi: “Bëhet fjalë për njerëzimin. Historia tregon se fillon me hebrenjtë, por nuk përfundon me ta.” Ai theksoi rëndësinë e kuptimit historik dhe politik për të ndërtuar marrëdhënie të shëndetshme midis shteteve dhe komuniteteve.

Rama rrëfeu gjithashtu lidhjen personale me Jerusalem dhe Izraelin, që ka filluar gjatë fëmijërisë në Shqipërinë komuniste, një vend i izoluar ku propaganda shtetërore e paraqiste Izraelin si armik, ndërsa ai vetë mësoi për qytetin përmes Bibëlës së gjyshes dhe nënës së tij. Pas rënies së regjimit komunist, Rama filloi të mësonte më shumë rreth historisë së Jerusalemit dhe më vonë vizitoi Izraelin, ku dashuria për qytetin u forcua.

Rama gjithashtu riktheu vëmendjen tek historia e Shqipërisë gjatë Luftës së Dytë Botërore, duke përmendur kodin e nderit shqiptar, Besa, dhe mbrojtjen e hebrenjve nga nazistët. “Kur Shqipëria u bë vendi i vetëm në Europë që nuk dorëzoi asnjë hebre gjatë Luftës së Dytë Botërore, popullsia hebreje u rrit gjatë luftës,” tha Rama, duke shtuar se mbi 3,700 emra hebrenjsh të shpëtuar janë raportuar te Yad Vashem. Ai kujtoi se nazistët kishin kërkuar lista të hebrenjve dhe të arit, por përgjigja shqiptare ishte e qartë: “Ju mund të merrni arin e tyre, por nuk mund të merrni hebrenjtë tanë. Ari ishte i tyre për ta marrë, hebrenjtë tanë ishin për t’i mbrojtur. Kjo nuk është legjendë, është fakt i regjistruar.”

Kryeministri shqiptar paralajmëroi se antisemitizmi po shfaqet sërish hapur dhe shpesh fshihet pas kritikave politike, shqetësimeve kulturore apo madje superioritetit moral të rreme. “Urrejtja nuk fillon me dhunë, fillon me gjuhën, me indiferencën, me justifikimet,” tha Rama. Ai përdori metaforën e një ndërtese: tolerimi i antisemitizmit hap një vrimë në strukturën që mban shoqëritë stabile.

Rama komentoi gjithashtu për ngjarjet e 7 tetorit dhe luftën dyvjeçare që pasoi, duke theksuar se “terrorizmi nuk është perspektivë, është krim kundër njerëzimit. Masakra e 7 tetorit nuk ishte rezistencë, ishte vrasje masive.” Ai pranoi vuajtjet e palestinezëve në Gaza si reale, por vuri në dukje se mbivlerësimi i perceptimeve morale në Perëndim ka ngatërruar shpesh të vërtetën me opinionin. “Ne jetojmë në kohë të vështira të së vërtetës, sepse tani opinionet trajtohen si fakte, dhe faktet trajtohen si opinion. Është çmenduri të zbehen linjat morale apo të legjitimohet terrori në emër të proporcionalitetit,” tha ai.

Gjatë intervistës, Rama theksoi se marrëdhënia e Shqipërisë me Izraelin nuk është thjesht ceremoniale. Ai theksoi sigurinë që ndjejnë turistët hebrenj në Shqipëri dhe bashkëpunimin në ekonomi, kulturë, bujqësi, cyber dhe turizëm. “Nuk pati asnjë shenjë antisemitizmi ndaj një numri të gjerë turistësh hebrenj që vizituan Shqipërinë,” tha Rama, duke krahasuar me disa vende fqinje ku ai tha se turistët hebrenj kanë hasur vështirësi.

Vizita e Ramës në Izrael kishte edhe momente më të lehta. Kryetari i Knesset-it, Amir Ohana, i dhuroi Ramës një palë këpucë të personalizuara me flamurin shqiptar si simbol mirënjohjeje. Rama pati takime për të zgjeruar marrëdhëniet e Dhomës së Tregtisë Shqipëri-Izrael dhe mbajti një konferencë për media me Kryeministrin Benjamin Netanyahu. Ai gjithashtu mori një ovacion nga ligjvënësit e Knesset-it kur u ngjit në podium.

Rama përmbylli intervistën me një mesazh të qartë: “Mendoj se është normale të jesh mik me Izraelin, por është një nder të konsiderohesh mik i afërt i Izraelit. Shpresoj të kemi shumë gjëra të mira së bashku.” Për Ramën, përgjegjësia morale dhe dashuria për njerëzimin janë thelbi i çdo marrëdhënieje ndërkombëtare dhe i qëndrueshmërisë së shoqërive.