PROFIL/ Nga “Nobel-i” për paqen te negociatat sekrete, kush ishte Henry Kissinger

Ish-sekretari amerikan i shtetit, Henry Kissinger, ka ndërruar jetë në moshën 100-vjeçare.

Sipas mediave të huaja, ai ndërroi jetë në shtëpinë e tij në Connecticut të mërkurën, sipas një deklarate nga Kissinger Associates Inc.

Politikani veteran kishte ndikim të madh në politikën e jashtme amerikane nën presidentët Richard Nixon dhe Gerald Ford.

I lindur në Gjermani në vitin 1923, Kissinger u largua nga regjimi nazist me familjen e tij si adoleshent dhe u vendos në SHBA në vitin 1938.

Gjatë tetë viteve si këshilltar për sigurinë kombëtare dhe sekretar shteti, Dr Kissinger u përfshi në ngjarje të mëdha të politikës së jashtme, duke përfshirë shembullin e parë të “diplomacisë së anijes” që kërkon paqen në Lindjen e Mesme, negociatat sekrete me Kinën për të ‘shkrirë’ marrëdhëniet midis superfuqive në zhvillim dhe nxitjen e bisedimeve të paqes në Paris për t’i dhënë fund konfliktit të Vietnamit.

Në vitin 1973 ai u nderua me Çmimin Nobel për Paqen për përpjekjet e tij për të negociuar përfundimin e Luftës së Vietnamit.

Megjithatë, Dr Kissinger, së bashku me Presidentin Nixon, mbajtën gjithashtu peshën kryesore të kritikave nga aleatët e SHBA-së pas rënies së Saigonit nga forcat vietnameze të veriut në vitin 1975, pasi personeli i mbetur amerikan u largua nga ai që tani njihet si Ho Chi Minh City.

Ndikimi i tij mbi diplomacinë amerikane, i cili vazhdoi shumë kohë pasi ai la detyrën, nuk ka qenë pa polemika dhe disa aktivistë kërkuan që ai të ndiqej penalisht për krime lufte.

Ai mbeti aktiv në politikë, edhe pas ditëlindjes së tij të 100-të në maj, duke marrë pjesë në takime në Shtëpinë e Bardhë, duke botuar një libër mbi stilet e lidershipit dhe duke dëshmuar para një komisioni të Senatit për kërcënimin bërthamor të paraqitur nga Koreja e Veriut.

Në korrik 2023 ai bëri një vizitë të papritur në Pekin për të takuar presidentin kinez Xi Jinping.

Henry Kissinger ishte një burrë shteti për shekuj, një studiues dhe njeri i famshëm që dikur foli se si ishte në gjendje të “bënte gjëra” për një numër presidentësh.

Por ndërsa gjërat që bëri i dhanë atij emrin “kryediplomati” për disa, të tjerë zgjodhën si emër për të “kriminel lufte”.

Si arkitekti kryesor i presidentit Nixon për politikën e jashtme të SHBA-së, Kissinger ndërtoi një marrëdhënie me botën bazuar në interesin vetjak amerikan.

Mbështetësit përshëndesin “realpolitikën”, një pragmatizëm që mbështeti mënyrën se si administrata e Nixon ndërveproi me aleatët dhe kundërshtarët.

Angazhimi proaktiv i Kissinger-it me Kinën dhe mjeshtëria diplomatike në marrëdhëniet me Bashkimin Sovjetik, dialogu, pakësimi dhe kontrolli i armëve bërthamore, vlerësohet me riformimin e rrjedhës së Luftës së Ftohtë.

Diplomacia e tij e anijes gjatë luftës arabo-izraelite të vitit 1973 në fillim të viteve shtatëdhjetë ndihmoi në frenimin e konfliktit dhe në 1973, ai mori një çmim Nobel për Paqen për punën e tij në përfundimin e përfshirjes amerikane në Luftën e Vietnamit.

Gjatë jetës së tij të hershme, pasi u bë një qytetar amerikan i natyralizuar në 1943, Dr Kissinger iu bashkua Ushtrisë Amerikane në të njëjtin vit dhe iu dha një Yll Bronzi.

Ai do të vazhdonte të shërbente me kundër-inteligjencën amerikane në Gjermaninë e pushtuar.

Dr Kissinger fitoi diplomën e tij bachelor, master dhe doktoraturë në Universitetin e Harvardit, ku dha mësim për marrëdhëniet ndërkombëtare për gati 20 vjet përpara se Presidenti Nixon ta emëronte atë këshilltar për sigurinë kombëtare në vitin 1969.

Ai la gruan e tij prej gati 50 vitesh, Nancy Maginnes Kissinger, dy fëmijë nga martesa e tij e parë, David dhe Elizabeth, dhe pesë nipër e mbesa.

Sipas deklaratës nga Kissinger Associates: “Ai do të varroset në një shërbim privat familjar. Në një datë të mëvonshme, do të ketë një shërbim përkujtimor në qytetin e Nju Jorkut.”

Senatori dhe ish-kandidati për president Mitt Romney komentoi vdekjen e Dr Kissinger në X duke e përshkruar atë si një “njeri të madh” dhe duke thënë: “Me të vërtetë me fat është Amerika për jetën e tij të diplomacisë, mençurisë dhe dashurisë për lirinë”.

Ëinston Lord, ish-ambasador i SHBA-së në Kinë dhe asistent special i Dr Kissinger-it, tha: “Bota ka humbur një avokat të palodhur për paqen”.

“Amerika ka humbur një kampion të madh për interesat kombëtare. Unë kam humbur një mik dhe mentor të dashur”.

“Henry përzjeu ndjenjën evropiane të tragjedisë dhe ndjenjën e shpresës së emigrantit amerikan.”

Cindy McCain, gruaja e senatorit të ndjerë John McCain tha: “Henry Kissinger ka qenë i pranishëm në jetën e burrit tim të ndjerë.”

“Ndërsa John ishte një rob i tij dhe në vitet e mëvonshme si senator dhe burrë shteti.”

“Familjes McCain do t’i mungojë tmerrësisht zgjuarsia, sharmi dhe inteligjenca e tij.”

LEXONI GJITHASHTU:

• Lufta në Gaza/ Izraeli: Kemi hapur korridor humanitar për ata që duan të largohen
• Në moshën 100-vjeçare/Ndërron jetë ish-sekretari amerikan i Shtetit, Henry Kissinger