Destinacion udhëton në Kavajën e bashkëjetesës fetare

Në destinacionin e radhës shkojmë në Kavajë ku veç kolonadës së mrekullueshme të Xhamisë në qendër, sahatit, kishës së Shën Premtes, Kalasë së Balshtovës dhe muzeut etnografik, do të zbulojmë historitë e këtij qyteti si dhe do të gëzojmë bashkë me Grupin e Burrave, një pjesë të repertorit të tyre.

Kavaja është qytet në Shqipërinë e Mesme dhe lehtësisht i arritshëm për këdo. Fillesat e këtij qyteti sipas disa studiuesve datojnë diku nga mesi i shekullit XVI, ndërsa për një grup tjetër bazuar në disa fragmente arkitekturore të gjetura dhe mbishkrimeve mbi to, del se zanafilla e këtij vendbanimi duhet të jetë në shekullin e IV´-II para erës sonë.

Studiuesi Muharrem Shqarri na tregon të tjera detaje rreth historisë së këtij qyteti.

“Qyteti i Kavajës është një nga qytetet më të vjetra në Shqipërinë e mesme dhe daton që nga viti 1461. Kavaja njihet si pjesë e vilajetit të Pavlokurtikut, ku fillimisht njiheshin 25 familje dhe pas 140 vit u rrit në numër tetë herë më shumë. Banorët e qytetit të Kavajës të të dy feve kanë pasur një harmoni të mrekullueshme,” – tregon studiuesi Shqarri.

Janë të shumtë figurat që kanë dalë nga ky qytet, ndërsa nisim me Kolë Xhumarin babain e abetares, ish-presidentin Moisiu, aktorin e njohur Aleksandër Mojsiu, patrioti Bajram Xhani, Haxhi Isuf Kazazi, Sheh Hamid Kraja, Qazim Merhori e shumë të tjerë.

Një veçori tjetër e këtij qyteti është kulla e sahatit, e cila ka formë katërkëndore dhe është ndërtuar në shekullin e XIX me gurë të mëdhenj shtufi në të cilat janë hapur vrima që u mbushën me material plumbi për ti rezistuar goditjeve sizmike. Dhe sot 203 vjet pas ndërtimit, kulla e sahatit qëndron madhërishëm në qendër.

 Poshtë sahatit ndodhet xhamia Kubelie portikët e së cilës janë autentikët e xhamisë së parë të ndërtuar aty. Altin Shehu teologu që ka mbaruar universitetin për gjuhë arabe në Kajro dhe e njeh mirë historinë e Xhamive të qytetit na tregon më shumë për të.

“Përpara se të flasim për historikun e xhamisë kryesore të qytetit duhet të theksojmë se bazat e urbanzimit të qytetit të Kavajës janë të hershme. Urbanizimi i qytetit lidhet me ndërtimin e xhamisë, medreseve dhe të pazarit,” – thotë teologu Shehu.

Simbol i bashkëjetesës fetare është dhe kisha e Shën Premtes, që ndodhet pesë minuta nga qendra e Kavajës në fshatin Çetë, fiks mbi pallatin e Kulturës. Kisha është ndërtuar në një kodër të bukur nga ku duket plazhi i Kavajës e sipas të dhënave mendohet të jetë ngritur në shekullin e XIII bazuar në arkitekturën gotiko-romake.

Në Kavajë takojmë grupin e famshëm muzikor që njihet si Grupi i Burrave të Kavajës. Grupi u krijua në vitin 1984 me iniciativë të punëtorëve të Fabrikës së Letrës dhe me tekstet e Nazmi Rolit dhe kompozitorit Rexhep Hasimi. Pas takimit me grupin e burrave vizitojmë kalanë e Bashtovës.

Për herë të parë Kalaja e Bashtovës haset në një hartë të përpiluar në vitin 1521 nga Piri Reis si pjesë përbërëse e një manuali që i shërbente detarëve për nevoja praktike dhe emërtimi i saj ishte Pastova. Kjo kala e bukur ruhet ende në gjendje shumë të mire ndërsa mendohet që ajo ka qenë me dy kate një prej të cilëve mendohet të jetë zhytur nën tokë.

E me vizitën në kalanë fushore të Bashtovës ju mund të mbyllni një intinerar interesant që mund ta realizoni brenda ditës në qytetin e Kavajës.