Sulmet ajrore indiane – si do të përgjigjet Pakistani? Katër pyetje kyçe

Në një operacion dramatik gjatë natës, India tha se nisi sulme me raketa dhe ajrore në nëntë vende në të gjithë Pakistanin dhe Kashmirin e administruar nga Pakistani, duke synuar ato që i quajti pozicione militante bazuar në “inteligjencë të besueshme”.

Sulmet, që zgjatën vetëm 25 minuta midis orës 01:05 dhe 01:30 sipas kohës indiane shkaktuan tronditje në të gjithë rajonin, me banorët që u zgjuan nga shpërthimet e fuqishme.

Pakistani tha se vetëm gjashtë lokacione u goditën dhe pretendoi se kishte rrëzuar pesë avionë luftarakë indianë dhe një dron – një pretendim që India nuk e ka konfirmuar.

Islamabadi tha se 26 persona u vranë dhe 46 të tjerë u plagosën në sulmet ajrore dhe granatimet indiane përgjatë Vijës së Kontrollit (LoC) – kufirit de facto midis Indisë dhe Pakistanit. Ndërkohë, ushtria e Indisë raportoi se 10 civilë u vranë nga granatimet pakistaneze në anën e saj të kufirit de facto.

Ky përshkallëzim i mprehtë vjen pas sulmit vdekjeprurës militant të muajit të kaluar ndaj turistëve në Pahalgam në Kashmirin e administruar nga India, duke i çuar tensionet midis rivalëve të armatosur me armë bërthamore në nivele të reja dhe të rrezikshme. India thotë se ka prova të qarta që lidhin terroristët me bazë në Pakistan dhe aktorët e jashtëm me sulmin – një pretendim që Pakistani e mohon kategorikisht. Islamabadi ka theksuar gjithashtu se India nuk ka ofruar asnjë provë për të mbështetur pretendimin e saj.

A shënon ky sulm një përshkallëzim të ri?

Në vitin 2016, pasi 19 ushtarë indianë u vranë në Uri India nisi “sulme kirurgjikale” në të gjithë Linjën e Kontrollit.

Në vitin 2019, bombardimi i Pulwama-s i cili la të vdekur 40 personel paraushtarak indian, shkaktoi sulme ajrore thellë në Balakot – veprimi i parë i tillë brenda Pakistanit që nga viti 1971 – duke shkaktuar bastisje hakmarrëse dhe një përleshje ajrore.

Ekspertët thonë se hakmarrja për sulmin në Pahalgam dallohet për fushëveprimin e saj më të gjerë, duke synuar njëkohësisht infrastrukturën e tre grupeve kryesore militante me bazë në Pakistan.

India thotë se goditi nëntë objektiva militante në të gjithë Pakistanin dhe Kashmirin e administruar nga Pakistani, duke goditur thellë në qendrat kryesore të Lashkar-e-Taiba (LeT), Jaish-e-Mohammed dhe Hizbul Muxhahideen.

Ndër objektivat më të afërta ishin dy kampe në Sialkot, vetëm 6-18 km larg kufirit, sipas një zëdhënësi indian.

Goditja më e thellë, thotë India, ishte një seli e Jaish-e-Mohammed në Bahawalpur, 100 km brenda Pakistanit. Një kamp i LeT në Muzaffarabad, 30 km nga LoC dhe kryeqyteti i Kashmirit të administruar nga Pakistani, ishte i lidhur me sulmet e fundit në Kashmirin e administruar nga India, tha zëdhënësi.

Pakistani thotë se gjashtë vende janë goditur, por mohon akuzat se ka pasur kampe terroristësh.

“Ajo që është mbresëlënëse këtë herë është zgjerimi i objektivave të Indisë përtej modeleve të kaluara. Më parë, sulme si Balakot u përqendruan në Kashmirin e administruar nga Pakistani përtej Vijës së Kontrollit – një kufi i militarizuar”, tha për BBC-në Srinath Raghavan, një historian me bazë në Delhi.

“Këtë herë, India ka goditur Punjabin e Pakistanit, përtej Kufirit Ndërkombëtar, duke synuar infrastrukturën, selitë dhe vendet e njohura terroriste në Bahawalpur dhe Muridke të lidhura me Lashkar-e-Taiba. Ata kanë goditur gjithashtu asetet e Jaish-e-Mohammed dhe Hizbul Mujahideen. Kjo sugjeron një përgjigje më të gjerë dhe më të shtrirë gjeografikisht, duke sinjalizuar se grupe të shumta janë tani në shënjestrën e Indisë – dhe duke dërguar një mesazh më të gjerë”, thotë ai.

Kufiri Ndërkombëtar Indi-Pakistan është kufiri i njohur zyrtarisht që ndan të dy vendet, duke u shtrirë nga Gujarat në Jammu.

Ajay Bisaria, një ish-komisioner i lartë indian në Pakistan, i tha BBC-së se ajo që bëri India ishte një “përgjigje që synonte të krijonte parandalim, duke synuar qendrat e njohura terroriste, por të shoqëruara nga një mesazh i fortë deeskalimi”.

“Këto sulme ishin më të sakta, të synuara dhe më të dukshme se në të kaluarën. Prandaj, [ato] janë më pak të mohueshme nga Pakistani”, thotë Bisaria.

“Qeveria indiane mendon se parandalimi i vendosur në vitin 2019 është dobësuar dhe duhet të rivendoset”, thotë Prof Raghavan.

“Kjo duket se pasqyron doktrinën e Izraelit se parandalimi kërkon sulme periodike dhe të përsëritura. Por nëse supozojmë se vetëm kundërsulmi do ta pengojë terrorizmin, rrezikojmë t’i japim Pakistanit çdo nxitje për t’u hakmarrë – dhe kjo mund të dalë shpejt jashtë kontrollit.”

A mund të shndërrohet kjo në një konflikt më të gjerë?

Shumica e ekspertëve pajtohen se një hakmarrje nga Pakistani është e pashmangshme – dhe diplomacia do të hyjë në lojë.

“Përgjigja e Pakistanit me siguri do të vijë. Sfida do të jetë menaxhimi i nivelit tjetër të përshkallëzimit. Këtu do të ketë rëndësi diplomacia e krizave”, thotë Bisaria.

“Pakistani do të marrë këshilla për të ushtruar përmbajtje. Por çelësi do të jetë diplomacia pas përgjigjes pakistaneze për të siguruar që të dyja vendet të mos ngjiten me shpejtësi në shkallën e përshkallëzimit”.

Ekspertë me bazë në Pakistan si Ejaz Hussain, një analist politik dhe ushtarak me bazë në Lahore, thonë se sulmet indiane që synonin vende të tilla si Muridke dhe Bahawalpur ishin “kryesisht të pritura duke pasur parasysh tensionet mbizotëruese”.

Dr. Hussain beson se sulmet hakmarrëse janë të mundshme.

“Duke pasur parasysh retorikën mediatike të ushtrisë pakistaneze dhe vendosmërinë e deklaruar për të larë hesapet, veprime hakmarrëse, ndoshta në formën e sulmeve përtej kufirit, duken të mundshme në ditët në vijim”, i tha ai BBC-së.

Por Dr. Hussain shqetësohet se sulmet nga të dyja palët mund të “përshkallëzohen në një luftë të kufizuar konvencionale”.

Christopher Clary i Universitetit në Albany në SHBA beson se duke pasur parasysh shkallën e sulmeve të Indisë, “dëmet e dukshme në vendet kyçe” dhe viktimat e raportuara, Pakistani ka shumë të ngjarë të hakmerret.

“Duke pasur parasysh objektivat e deklaruara të Indisë ndaj grupeve dhe objekteve të lidhura me terrorizmin dhe militantizmin në Indi, mendoj se ka të ngjarë – por aspak e sigurt – që Pakistani do të kufizohet në sulme ndaj objektivave ushtarake indiane”, tha për BBC-në Clary, i cili studion politikën e Azisë Jugore.

Pavarësisht tensioneve në rritje, disa ekspertë ende shpresojnë për ulje të tensioneve.

“Ekziston një shans i mirë që ne t’i shpëtojmë kësaj krize vetëm me një raund sulmesh reciproke dhe një periudhë të shtimit të të shtënave përgjatë Vijës së Kontrollit”, thotë Clary.

Megjithatë, rreziku i përshkallëzimit të mëtejshëm mbetet i lartë, duke e bërë këtë krizën “më të rrezikshme” Indi-Pakistan që nga viti 2002 – dhe madje edhe më të rrezikshme se përplasjet e viteve 2016 dhe 2019, shton ai.

A është hakmarrja pakistaneze tani e pashmangshme?

Ekspertët në Pakistan vërejnë se, pavarësisht mungesës së histerisë së luftës që çoi në sulmin e Indisë, situata mund të ndryshojë shpejt.

“Kemi një shoqëri politike thellësisht të përçarë, me udhëheqësin më të popullarizuar të vendit pas hekurave. Burgosja e Imran Khan shkaktoi një reagim të fortë publik anti-ushtarak”, thotë Umer Farooq, një analist me bazë në Islamabad dhe ish-korrespondent i Jane’s Defence Weekly.

“Sot, publiku pakistanez është shumë më pak i etur për të mbështetur ushtrinë krahasuar me vitin 2016 ose 2019 – vala e zakonshme e histerisë së luftës mungon dukshëm. Por nëse opinioni publik ndryshon në Punjabin qendror, ku ndjenjat anti-indiane janë më të përhapura, mund të shohim rritje të presionit civil mbi ushtrinë për të ndërmarrë veprime. Dhe ushtria do të rifitojë popullaritet për shkak të këtij konflikti”.

Dr. Hussain shpreh një mendim të ngjashëm.

“Unë besoj se ngërçi aktual me Indinë paraqet një mundësi për ushtrinë pakistaneze për të rifituar mbështetjen publike, veçanërisht nga klasat e mesme urbane të cilat së fundmi e kanë kritikuar atë për ndërhyrje të perceptuara politike”, thotë ai.

“Qëndrimi aktiv mbrojtës i ushtrisë tashmë po amplifikohet përmes mediave kryesore dhe atyre sociale, me disa media që pretendojnë se gjashtë ose shtatë avionë indianë u rrëzuan.

“Edhe pse këto pretendime meritojnë verifikim të pavarur, ato shërbejnë për të forcuar imazhin e ushtrisë midis segmenteve të publikut që konvencionalisht mblidhen rreth narrativave të mbrojtjes kombëtare në kohë kërcënimi të jashtëm”.

A mund të tërhiqen India dhe Pakistani nga pragu i greminës?

India po ecën përsëri në një vijë të hollë midis përshkallëzimit dhe përmbajtjes.

Menjëherë pas sulmit në Pahalgam, India u hakmor shpejt duke mbyllur pikën kryesore kufitare, duke pezulluar një traktat për ndarjen e ujit, duke dëbuar diplomatët dhe duke ndaluar shumicën e vizave për shtetasit pakistanezë. Trupat nga të dyja palët kanë shkëmbyer zjarr me armë të vogla dhe India ndaloi të gjithë avionët pakistanezë të hynin në hapësirën e saj ajrore, duke pasqyruar veprimin e mëparshëm të Pakistanit. Në përgjigje, Pakistani pezulloi një traktat paqeje të vitit 1972 dhe ndërmori masat e veta hakmarrëse.

Kjo pasqyron veprimet e Indisë pas sulmit të Pulwama në vitin 2019, kur ajo ia revokoi me shpejtësi statusin e kombit më të favorizuar Pakistanit, vendosi tarifa të rënda dhe pezulloi lidhjet kryesore tregtare dhe të transportit.

Kriza u përshkallëzua kur India nisi sulme ajrore në Balakot, të ndjekura nga sulme ajrore hakmarrëse pakistaneze dhe kapja e pilotit indian Abhinandan Varthaman, duke rritur më tej tensionet. Megjithatë, kanalet diplomatike përfundimisht çuan në një ulje të tensioneve, pasi Pakistani liroi pilotin.

LEXONI GJITHASHTU:

• Rritet numri i viktimave në sulmet indiane ndaj Pakistanit: Të paktën 26 të vrarë
• India nis sulm me raketa kundër Pakistanit