“Destinacion” udhëton në Antigone dhe Varosh, lagjen e dytë më të hershme të Gjirokastrës

“Destinacioni” ynë i sotëm është në jug të vendit, në Antigone, një qytet që u ngrit nga dashuria për një femër, dhe që u shkrumbua plotësisht prej urrejtjes. Do të vizitojmë edhe lagjen Varosh në Gjirokastër, ku shtëpia e Familjes Cico mbush 200 vjeç.

Destinacioni i parë do të jetë Antigonea, një nga qytetet antike më të mëdha të territorit të Shqipërisë dhe vendbanimi më i rëndësishëm antik i Luginës së Drinosit.

Qyteti shtrihet në kodrën e Jermës. Poshtë, shtrihet lugina e Drinosit ku ka një sërë pasurish arkeologjike nga më intensivet në Shqipëri me shumë site turistike, Adrianopuli Justianolopoli, Lekli.

Engjell Serjani, ish-drejtor për 8 vjet i Parkut Antik të Antigonesë na tregon pjesë nga historia e këtij vendbanimi.

“Ka nisur të ndërtohet që në vitin 295 para Krishtit dhe siç dihet ka emrin e Antigonës, që është gruaja e parë e mbretit Pirro. Ai ka qenë një strateg i madh, por dhe ndërtues i madh. Mjafton të them që ka tre qytete në këtë territor, që kanë emra femrash dhe kjo tregon që në Ilirinë e vjetër femra respektohej”, thotë ish-drejtori i parkut antik të Antigonesë, Engjell Serjani.

Por ky qytet i ndërtuar nga dashuria e Pirros për gruan e tij të parë, Antigonën, u shkatërrua nga një zjarr i madh që e zhduku këtë qytet. Në vitin 167 konsulli romak Amelius Paulus i vuri zjarrin shumë qyteteve antike në Shqipëri. Mendohet se qyteti u dogj brenda natës dhe më mbrapa nuk kishte me jetë në këtë qytet.

Largohemi nga Antigonea për të vizituar Varoshin, lagjen e dytë më të hershme të Gjirokastrës, e cila kryesisht popullohej nga ortodoksët. E veçantë është shtëpia e Cicove, e cila mbush 200 vjeç e duket sikur asgjë s’ka ndryshuar prej atëherë.

Banesa ka dy oborre, me shumë kamare në mure që tregojnë pronësinë e tyre por dhe e dobishme si për të vendosur kandilin apo te sterra e ujit sapunin. Në oborrin e parë mbaheshin kafshët e punës ndërsa oborri i brendshëm ishte për përdorim familjar.

Inxhinieri Mihal Cico na bën një guidë në këtë shtëpi muze, e cila që nga ndërtimi më 1821 banohet prej familjes Cico.

“Këtë vit kjo shtëpi bën 200 vjet që është diçka e rrallë për ndërtesat në Gjirokastër apo në Shqipëri. E veçanta e kësaj shtëpie është se ruhet pothuajse ekzaktësisht si në kohën kur është ndërtuar, pra nuk ka ndryshime dhe është shtëpi banimi. Shtëpia është ndërtuar në 1821, në kohën e kulmit të lavdisë së Ali Pashës, i cili ishte sundimtari i kësaj zone”, – shprehet pronari i shtëpisë, inxhinieri Mihal Cico.

Më tej gjejmë shtëpinë muze të Ismail Kadaresë e cila është e mbyllur dhe Sokakun e të marrëve, përmendur aq shpesh në romanet e shkrimtarit të njohur. Teodor Bilushi, djalë i kësaj lagjeje na tregon detajet e Varoshit.

“Në këtë lagje nuk ka diversitete të theksuara për sa i përket etnive, përkatësisë fetare, kulturave, arkitekturës. Në këtë lagje kanë bashkëjetuar shqiptarët autoktonë ortodoksë dhe myslimanë, por edhe të huaj që kanë ardhur në qytet”, – tregon studiuesi Teodor Bilushi për “Destinacion” në Euronews Albania.

Përmes lagjes Varosh, një ndër më të vjetrat e Gjirokastrës në këtë Destinacion, sollëm veçse një copëz të qytetit të gurtë.