Pesë dekada lufte për të shpëtuar laboratorin e vetëm të mbetur të Teslës

Lufta dekadashe për të ruajtur laboratorin e vetëm të mbetur të Teslës në Shtetet e Bashkuara vazhdon edhe sot, dhe filloi në vitin 1976, kur një grup i vogël entuziastësh vendas nga Shoreham, siç quhej dikur Wordencliffe, donin të gjenin një hapësirë ​​të re për muzeun e shkencës së shkollës.

Ka qenë një udhëtim i gjatë dhe i vështirë nga përpjekja për të shpëtuar muzeun e shkollës te iniciativa globale për të shpëtuar laboratorin e Teslës dhe tani hapi i parë i dukshëm i investimit për të ndërtuar një qendër vizitorësh, tha një nga anëtaret e atij grupi, dhe tani bordi i Qendrës Shkencore Tesla Wardencliffe, Jane Alcorn.

Alcorn shton se gjysmë shekulli më parë, në kërkim të një hapësire të re për muzeun e shkencës, ajo dëgjoi për herë të parë se kompleksi i braktisur i Teslës ekziston ende , dhe ndërtimi i të cilit bazohej në idetë më revolucionare rreth sistemit global të komunikimit pa tel dhe transmetimit të energjisë filloi në vitin 1901.

“Në fillim, ishim disa veta dhe na duhej një hapësirë ​​e re për muzeun e shkencës, sepse shkolla nuk mund të na e jepte më. E dija vendin ku ndodhej laboratori. Një fqinj i vjetër më tregoi për një shkencëtar që punonte këtu dhe më tha se çfarë njeriu i mrekullueshëm dhe shpikësi i jashtëzakonshëm ishte “, tha Alcorn.

Ajo theksoi se ai gjithmonë thoshte se bota duhet të dijë për atë njeri të jashtëzakonshëm.

Pastaj, shton ajo, mendoi për herë të parë se duhet të përpiqeshin të zhvendoseshin në laborator , sepse nuk ka vend më të mirë për një muze sesa laboratori i Teslës.

Siç thotë ai, ata menduan dhe shpresuan që pronari, Agfa Corporation, mund t’u jepte pronën që nuk u nevojitej më.

“Shpresonim që ata do të merrnin në konsideratë një donacion, por nuk e morën, kështu që vazhdova t’i telefonoja – përsëri e përsëri “, tha ajo.

“I kalova dekadat e para duke u mësuar njerëzve rreth Teslës dhe rëndësisë së ruajtjes së kompleksit të saj të fundit të madh. Kur u bë e qartë se do të shitej, kontaktova ‘botën’ në internet. Autori i ‘The Oatmeal’, Matt Inman, na u përgjigj. Ai tha: ‘Do t’ju ndihmoj të mbledhni para. Nuk mund ta garantoj, por të paktën mund të përpiqemi'”, tha ajo.

Falë botës, brenda gjashtë javësh, u mblodhën 1.4 milion dollarë nga 104 vende.

“Ishte e mrekullueshme. Më shumë se 33,000 njerëz na mbështetën dhe bota i kushtoi vëmendje Wardencliffe për herë të parë”, tha ajo.

Edhe pse përpjekjet zgjatën për dekada, thotë ai, vetëm vitet e fundit ka filluar restaurimi fizik i ndërtesave.

“Ne donim të tregonim progresin, kështu që disa vite më parë rinovuam oxhakun dhe kupolën e laboratorit. Njerëzit mund të blinin tulla dhe të gdhendnin mesazhe në to. Ne mblodhëm 500,000 dollarë”, tha ajo, duke shtuar se e njëjta shumë u sigurua nga Fondi Gardiner , i cili mundësoi restaurimin e plotë të pjesëve të dukshme të ndërtesës.

Duke filluar nga shtatori, ndërtesa e viteve 1930, e cila nuk është pjesë e trashëgimisë së Teslës, do të shndërrohet në një qendër vizitorësh.

“Pjesa e brendshme po rimodelohet në një klasë mësimi, hapësirë ​​ekspozitash, sallë mbledhjesh dhe zyra. Ky është një hap i madh për ne. Do të kemi gjithashtu ture dhe aktivitete historike të zgjeruara sipas standardeve Smithsonian. Qendra do të quhet ‘Eugene Sayan’ sipas donatorit të parë që ndihmoi në hapjen e saj, gjë që është një hap kyç në planin për ta shndërruar vendin në një qendër globale shkencore”, tha ajo.

Alcorn kujton se themelet e kullës, e cila ishte 57 metra e lartë, ruhen ende sot dhe se ndërtimi i saj mbetet unik: mure të dyfishta prej druri, themele masive gnejsi që Tesla i zgjodhi personalisht, si dhe një seksion që shkonte thellë nën nivelin e ujërave nëntokësore.

” Tesla besonte se pjesa nëntokësore ishte ndoshta më e rëndësishme se ajo mbi tokë – çelësi i rezonancës së Tokës . Ne e dimë se ajo u ndriçua të paktën një herë në vitin 1903 – kështu që njerëzit në Connecticut panë shkëndija. Unë besoj se ajo u aktivizua më shumë se një herë, por jo në kushte të dukshme”, tha ajo.

Fatkeqësisht, projekti i tij ishte jetëshkurtër dhe u braktis në vitin 1906 për shkak të shkurtimeve të fondeve JP Morgan kuptoi se shpikja e Teslës do të konkurronte me linjat e transmetimit që ai zotëronte.

Lidhur me arsyen pse projekti dështoi, Alcorn thotë se kostot po rriteshin dhe financimi nuk po vinte .

“Investitorët, para së gjithash JP Morgan, i cili i dha atij 150,000 dollarë në fillim, nuk e kuptuan vizionin e tij . Nëse nuk mund t’u tregosh njerëzve anën materiale të idesë menjëherë, nuk mund të marrësh fonde – dhe Tesla e pati të vështirë ta bënte këtë”, tha Alcorn.

Kulla u shemb në vitin 1919, ndërsa laboratori u sekuestrua më vonë, tha ajo dhe kujtoi se fillimi i punimeve u ngadalësua nga zjarri që përfshiu laboratorin në nëntor 2023.

Ajo kujtoi se në kompleks ndodhet edhe një statujë e Teslës, e cila u dhurua nga Serbia menjëherë pas blerjes së pronës, dhe se zona përreth saj është e shtruar me tulla të gdhendura.

” Ishte një moment i mrekullueshëm presidentja e Serbisë erdhi për të zbuluar statujën  “, tha ajo dhe shtoi emocionalisht se edhe “stërnipi” i Teslës, William Terbo, i vizitoi ata.

“U bëmë miq, më tregoi se si Tesla e përqafoi dhe e puthi kur ishte djalë. Kur më përqafoi në të njëjtën mënyrë, ndjeva sikur ma kishte transmetuar prekjen e Teslës dhe mua, dhe për këtë arsye u them të gjithë atyre që interesohen për Teslën: Unë jua përcjell atë shkëndijë të përqafimit të Teslës. Përcilleni. Bota duhet ta dijë se çfarë na la”, tha ajo.

Ajo shton se është krenare për progresin në njohjen e Teslës dhe krijimin e ” Qendrës Shkencore Tesla Wardenclyffe “, e cila përfaqëson kurorën e dekadave të përpjekjeve për të bashkuar arsimin, historinë, shkencën, inovacionin dhe krenarinë qytetare në një vend për të pasuruar shoqërinë.

Publikimi i lajmit për Teslën në Smithsonian dhe ajo që amerikanët dinë për Teslën, nisi një seri historish ” Tesla – njeriu i së ardhmes “, të xhiruara në SHBA për të përkujtuar 170-vjetorin e lindjes së Nikola Teslës.

Në këstet javore, lexuesit do të jenë në gjendje të zbulojnë, por edhe të shohin se si duket “Salla e Famës së Shpikësve”, në të cilën Tesla u fut saktësisht gjysmë shekulli më parë, ku ai qëndron krah për krah me Thomas Edison dhe një president të SHBA-së , si dhe mënyrën se si Universiteti i famshëm i Kolumbias ruan kujtimin e Teslës.

Seriali sjell gjithashtu tre histori nga Long Island rreth laboratorit të vetëm të mbetur të Teslës, si dhe shtëpisë në bregdetin e Atlantikut ku ai jetoi gjatë ndërtimit të Kullës Wardencliffe.

Janë përgatitur edhe intervista me një nga dy biografët më të famshëm të Teslës në botë, Mark Seifer, autorin e librit ” Kthimi në Wardencliffe ” të botuar në Serbi, Barbara Dadino, si dhe pianisten Marina Arsenijević, e cila po përgatit muzikalin “Jeta e Teslës” për Broadway .

Në serial, do të jetë e mundur të shihet vendi i kompanisë së Edisonit ku Tesla u punësua pas mbërritjes në SHBA, kisha ku u mbajt përkujtimi , “Ndërtesa e Valëve të Radios” e emëruar në nder të Teslës, si dhe kontributi i Dr. Ljub Vujović, i cili është gjithashtu përgjegjës për ekzistencën e “Qoshes së Teslës” (Qoshes së Nikola Teslës) në zemër të Manhattanit.

Ish-drejtori i Muzeut “Nikola Tesla”, Branimir Jovanović, foli për rëndësinë e bibliotekës së famshme të Nju Jorkut, e cila ruan edhe letrat e Teslës drejtuar Teslës, përpara një leksioni në Bibliotekën Morgan – e cila i përkiste financuesit të Teslës, JP Morgan, atëherë ndoshta njeriu më i fuqishëm në botë.

Seria, ndër të tjera, përfshin edhe planet e Fondacionit Shkencor Tesla nga Filadelfia për të krijuar një replikë të dhomës së Teslës në Hotelin New Yorker dhe për të zgjeruar muzeun e vogël në pjesën e poshtme të hotelit ku ” magjistari ”  kaloi dekadën e fundit të jetës së tij, por edhe për të paraqitur kontributin e Teslës në zhvillimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në vitin që shënon 250-vjetorin e pavarësisë së SHBA-së .