Bibby Stockholm, trashëgimia e një barke azili dhe vdekja e një shqiptari

Një vdekje, një sërë protestash dhe një sfidë ligjore përbëjnë trashëgiminë e qëndrueshme të një barke akomodimi për azilkërkues dhe ndikimin e saj në një komunitet, një vit pasi u tërhoq.

Anija “Bibby Stockholm” mbërriti në Portin e Portlandit, në Dorset, në korrik 2023, katër muaj pasi qeveria konservatore njoftoi se ishulli do të bëhej vendi i parë në vend që do të strehonte azilkërkues në një barkë.

E projektuar si një masë e përkohshme për të lehtësuar presionin mbi sistemin e azilit, anija strehonte deri në 500 burra të rritur beqarë, të moshës 18 deri në 65 vjeç, në çdo kohë.

Kur qeveria laburiste fitoi zgjedhjet e përgjithshme në korrik 2024, anulimi i skemës u bë një nga vendimet e saj të para, dhe anija u largua nga Portlandi më 30 janar 2025.

Duke reflektuar mbi periudhën kur barka ishte e ankoruar aty, kreu i Këshillit të Dorsetit, Nick Ireland, tha se nuk besonte se mund të ishte bërë më shumë për të parandaluar mbërritjen e saj.

“Na u imponua fjalë për fjalë – këshilli mori një email ku thuhej se po vinte një barkë dhe kaq ishte,” tha ai.

Ai shtoi se qëndrimi i këshillit kishte qenë gjithmonë se ndodheshin në vendin e gabuar në kohën e gabuar.

“Sapo mbërriti, ne bëmë atë që do të kishte bërë çdo këshill përgjegjës: zbutëm rreziqet dhe u siguruam të punonim me komunitetet tona,” tha ai.

Ish-kryetarja e bashkisë së Portlandit ngriti një padi ligjore kundër Ministrisë së Brendshme, pasi besonte se barka nuk përputhej me rregullat e planifikimit.

Carralyn Parkes, e cila e ngriti çështjen si banore vendase, ia dorëzoi dokumentet qeverisë në gusht 2023.

Në maj 2024, një gjyqtar i Gjykatës së Lartë vendosi se barka nuk i nënshtrohej ligjit të planifikimit të këshillit, pasi nuk ndodhej në tokë.

Parkes tha se sfida ligjore nuk kishte qenë humbje kohe.

“E humbëm betejën, por fituam luftën,” tha ajo.

“Sekretari i Brendshëm dhe Rishi Sunak, ish-kryeministri, donin të shihnin barka dhe anije turistike në të gjithë vendin që do të strehonin azilkërkues.

“Por, për shkak të qëndrimit që mbajtëm dhe zhurmës që bëmë për sfidën ligjore, e ndaluam këtë.

“Edhe pse nuk e ndaluam ‘Bibby Stockholm’-in, ne i ndaluam ‘Bibby Stockholm’-ët në të gjithë vendin dhe jam krenare për këtë.”

Udhëtimi i barkës së azilit

Që në fillim, këshilltarët e Dorsetit e dënuan planin, me njërin prej tyre që e përshkroi si “një marrëveshje djallëzore”.

Protesta u zhvilluan në Portland gjatë gjithë verës.

Një të shtunë në korrik 2023 u mbajt një tubim me thirrjen “Qëndroni kundër racizmit”, ndërsa grupi “Jo ndaj barkës” organizoi një marshim të veçantë.

Pjesa më e madhe e kundërshtimeve u përqendrua në shqetësimet lidhur me shërbimet lokale dhe kushtet në bordin e anijes.

Edhe Kryepeshkopi i atëhershëm i Canterbury-t iu bashkua thirrjeve drejtuar qeverisë për të shtyrë planin.

Pak pasi grupi i parë i azilkërkuesve hipi në anije, në gusht 2023, në sistemin e ujit u gjetën gjurmë të bakterit legionella.

Burrat u zhvendosën nga barka dhe u dërguan në një hotel në Devon.

Dy muaj më vonë, Agjencia e Sigurisë Shëndetësore e Mbretërisë së Bashkuar e shpalli anijen të sigurt.

Gjatë muajve në vijim, gjithnjë e më shumë burra u akomoduan në bord, me numrin që arriti kulmin në rreth 490.

Në dhjetor, një azilkërkues vdiq në barkë.

Besohej se shqiptari 27-vjeçar Leonard Farruku i kishte marrë jetën vetes.

Organizata bamirëse për refugjatët Care4Calais dhe grupi vullnetar Portland Global Friendship Group mbajtën më pas një vigjilje në port.

Pothuajse një vit më vonë, tetë burrat e fundit që jetonin në bord u larguan dhe anija u mbyll./BBC