Studiot ligjore ndërkombëtare reagojnë në 1-vjetorin e arrestimit të Veliajt: Persekutim politik

Këtë të martë shënohet një vit nga arrestimi i kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, më 10 shkurt 2025, në zyrën e tij. Në lidhje me këtë studiot ligjore ndërkombëtare Kasowitz dhe Mishcon de Reya, kanë bërë një deklaratë zyrtare, duke theksuar se trajtimi ndaj Veliajt përbën shkelje të të drejtave ligjore dhe një shembull të abuzimit me masën e paraburgimit në Shqipëri.

Sipas studios ligjore Kasowitz, Veliaj mbahet në paraburgim për shkak se kërkoi këshillim ligjor në SHBA, një veprim që nuk duhet të penalizohet. Avokatët e tij nënvizojnë se nuk bëhet fjalë për një proces të rregullt ligjor, por për një ndëshkim politik për ushtrimin e të drejtave të tij, dhe se ai po përballet me një persekutim të qartë politik. Gjithashtu, Veliajt i mohohet e drejta për t’u njohur me dosjen kundër tij, një e drejtë themelore që garanton ligji.

Deklarata e studiove ligjore thekson rëndësinë e respektimit të procesit të drejtë dhe të pakompromis, duke paralajmëruar se mbrojtja e të drejtave ligjore nuk duhet të kthehet në shkak ndëshkimi, dhe se rastet e tilla duhet të shërbejnë si paralajmërim për garantimin e drejtësisë dhe pavarësisë së institucioneve gjyqësore në vend.

Veliajt akuzohet për korrupsion pasiv, pastrim parash, mosdeklarim pasurie, shpërdorim detyre dhe futja e sendeve në burg.

Deklarata e plotë

“Sot shënohet 1-vjetori nga paraburgimi i padrejtë dhe i paligjshëm i Kryetarit të Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, nga Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) në Shqipëri. Gjatë 365 ditëve të fundit, çështja e Kryebashkiakut Veliaj është bërë shembulli kryesor i përdorimit të tepruar dhe abuzimit me masën e paraburgimit në Shqipëri. Veliaj është mbajtur i ndaluar pavarësisht se nuk ka prova të qarta që tregojnë se ai përbën rrezik arratisjeje, se mund të pengojë drejtësinë apo se do të kryente sërish krimet e pretenduara për të cilat akuzohet.

Gjatë vitit të kaluar, çështja e Kryebashkiakut Veliaj është shfaqur si shembull flagrant i mënyrës se si demokraci të brishta, si ajo e Shqipërisë, mund të shkelin të drejtat bazë të procesit të rregullt ligjor të një individi përmes një persekutimi politik të mangët. Nga shkurti deri në korrik të vitit të kaluar, Kryebashkiaku Veliaj u mbajt i ndaluar pa u akuzuar për krimet për të cilat mbahej në paraburgim.

Në shtator, ndalimi i tij u përdor nga Këshilli Bashkiak i Tiranës si bazë mbi të cilën u kërkua shkarkimi i tij nga posti i Kryetarit të Bashkisë – një manovër që duket se synonte t’i hiqte të drejtën e përfaqësimit qytetarëve të Tiranës, të cilët e kishin zgjedhur për tre mandate.

Vetëm muajin e kaluar, Kryebashkiakut Veliaj – i cili ka zgjedhur të mbrohet vetë ndaj akuzave të SPAK – iu mohua plotësisht qasja në mbi 60,000 faqe prova, mbi bazën e të cilave ai mund të përgatisë dhe të ngrejë mbrojtjen e tij në gjyq.

Së fundmi, prokurorët e SPAK kanë argumentuar se mbajtja e vazhdueshme në burg e Kryebashkiakut Veliaj justifikohet sepse ai kërkoi këshillim ligjor në SHBA për t’u mbrojtur, pasi u bë e qartë se nuk mund ta bënte vetë këtë. Ky nuk është proces i rregullt ligjor; është ndëshkim për kërkesën e mbrojtjes dhe një shkelje e hapur e së drejtës së tij për t’u mbrojtur.

“Që nga dita e parë, kjo çështje ka qenë një persekutim politik i shoqëruar me abuzime skandaloze të procesit të rregullt ligjor. Sot shënohet një vit i plotë i kësaj padrejtësie të vazhdueshme,” tha Daniel J. Fetterman, partner në firmën ligjore Kasowitz dhe një nga këshilltarët ndërkombëtarë të Kryebashkiakut Veliaj. “Çështja e Kryebashkiakut Veliaj i ka të gjitha shenjat dalluese të një gjyqi-spektakël politik dhe trajtimi i tij bie shumë poshtë çdo standardi të pranueshëm amerikan dhe europian të drejtësisë, procesit të rregullt ligjor dhe drejtësisë.”

Megjithatë, ka shenja se trajtimi i Kryebashkiakut Veliaj nuk po kalon pa u vënë re. Në nëntor të vitit të kaluar, Gjykata Kushtetuese hodhi poshtë përpjekjen e Këshillit Bashkiak për ta larguar Kryebashkiakun Veliaj nga detyra, duke konfirmuar mandatin e tij dhe duke siguruar që ai të mbetet Kryetar Bashkie deri në vitin 2027. Mediat shqiptare kanë identifikuar natyrën ndëshkuese të qasjes së SPAK ndaj Kryebashkiakut Veliaj, duke e quajtur atë një “mentalitet represiv”, të ngjashëm me një “revolucion të ri kinez” që mbështetet te propaganda e sponsorizuar për të justifikuar shkeljet e të drejtave civile. Media të huaja, si EU Reporter, kanë përsëritur ndjesi të ngjashme, duke vërejtur “shthurjen e ngadaltë të sistemit të drejtësisë në Shqipëri” në një çështje që “tregon shenja të qarta motivimi politik” dhe mbetet “shumë larg standardeve europiane.” Në dhjetor, Avokati i Popullit i Shqipërisë publikoi një raport ku konstatoi se masat e sigurisë që rregullojnë trajtimin mjekësor të Kryebashkiakut Veliaj në paraburgim ishin të paarsyeshme dhe shkelën privatësinë e tij.

Në mënyrë domethënëse, komuniteti ndërkombëtar ka njohur publikisht të metat me paraburgimin e vazhdueshëm të Kryebashkiakut Veliaj. 76 kryetarë bashkish dhe përfaqësues të “Rrjetit të Qyteteve Ballkanike B40” – që vijnë nga parti dhe prejardhje politike të të gjithë spektrit ideologjik – lëshuan një letër të përbashkët që denoncon paraburgimin e Kryebashkiakut Veliaj. Ata adoptuan një konstatim në Raportin e Komisionit të Venecias të Këshillit të Europës për vitin 2025, sipas të cilit “përdorimi i paraburgimit ndaj kryetarëve të bashkive në detyrë përbën një rrezik serioz për qeverisjen demokratike”, sepse “i privon qytetarët nga e drejta për përfaqësim, duke hequr mënjanë, pa një proces të rregullt ligjor, përfaqësuesit e zgjedhur prej tyre.”

Paraburgimi i Kryebashkiakut Veliaj duhet të përfundojë. Vazhdimi i mbajtjes së tij në paraburgim dhe mohimi i të drejtave themelore të procesit të rregullt ligjor – si mundësia për të shqyrtuar provat kundër tij – tradhton premtimin demokratik të Shqipërisë, hedh dyshime serioze mbi përparimin e reformave dhe mund të vërë në rrezik synimet e saj për anëtarësim në BE.

Udhëheqësit globalë, organizatat demokratike dhe mediat duhet të vazhdojnë ta mbajnë në qendër të vëmendjes këtë padrejtësi dhe të kërkojnë lirimin e menjëhershëm të Erion Veliajt nga paraburgimi”, thuhet në deklaratë.