Zbulimi: Konflikti SHBA-Kinë për Tajvanin rrezikon një përshkallëzim bërthamor

Një konflikt midis SHBA-së dhe Kinës për Tajvanin do të rrezikonte një përshkallëzim bërthamor, me të dyja ushtritë që ka të ngjarë të ndërmarrin operacione gjithëpërfshirëse që synojnë qendrat rivale të komandës dhe komunikimit, tha të enjten një qendër kryesore kërkimore e mbrojtjes.

Në një vlerësim strategjik përpara takimit më të madh vjetor të mbrojtjes së Azisë në Singapor këtë fundjavë, Instituti Ndërkombëtar për Studime Strategjike (IISS) me seli në Londër tha se bota ishte në prag të një gare të re armësh bërthamore “me Azi-Paqësorin në thelbin e saj”.

“Shtetet rajonale dhe ato me interesa strategjike po zgjerojnë arsenalet e tyre bërthamore, ndërsa shtetet jo-bërthamore ndjekin aftësi sulmi konvencional me rreze të gjatë veprimi: të dyja sfidojnë stabilitetin strategjik”, thuhet në vlerësimin e IISS.

Nuk pati asnjë reagim të menjëhershëm nga autoritetet amerikane ose kineze.

Tajvani, konflikti në Iran dhe pasiguritë rreth angazhimeve të SHBA-së në rajon, pritet të dalin në pah në Dialogun Shangri-La të IISS-it.

Konferenca joformale zhvillohet nga 29 deri më 31 maj, duke tërhequr një përzierje eklektike ministrash, gjeneralësh, shefash të inteligjencës, diplomatësh, analistësh dhe prodhuesish armësh.

Ngjarja vjen pas një samiti midis Presidentit Kinez Xi Jinping dhe homologut të tij amerikan Donald Trump në Pekin në fillim të këtij muaji, gjë që çoi në shqetësime në Taipei në lidhje me angazhimin e SHBA-së për të ndihmuar ishullin e sunduar demokratikisht të mbrohet.

Pekini nuk e ka përjashtuar kurrë përdorimin e forcës për të marrë kontrollin e Tajvanit, por ka thënë gjithashtu se do të preferonte “ribashkimin paqësor”. Qeveria e Tajvanit hedh poshtë pretendimet e Pekinit për sovranitet.

Kina ka shtuar presionin mbi Tajvanin duke rritur praninë e saj ushtarake rreth ishullit, duke e mbajtur Taipein në gatishmëri të lartë për lëvizje të mëtejshme kineze pas samitit.

Sekretari i Mbrojtjes i Trump, Pete Hegseth, do të flasë në konferencën e Singaporit të shtunën, ndërsa Kina ende nuk e ka konfirmuar nëse Ministri i saj i Mbrojtjes, Dong Jun, do të marrë pjesë.

Vlerësimi prej 156 faqesh i IISS shqyrton doktrinat ushtarake në zhvillim në të gjithë rajonin, si dhe se si mund të zhvillohet një konflikt për Tajvanin.

Ndërsa forcat amerikane dhe kineze kishin qëllime të ndryshme në një skenar të Tajvanit – kinezët të mbanin SHBA-në dhe aleatët e saj larg, ndërsa SHBA-të forconin rezistencën e Tajvanit – të dyja palët mund të pritej të nisnin operacione të gjera në të gjitha fushat ushtarake.

“Konflikti me Kinën do të rrezikonte përshkallëzimin, potencialisht në një nivel bërthamor, duke pasur parasysh rëndësinë strategjike të Tajvanit për Pekinin”, thuhet në dokument.

“Aktualisht ka pak prova publike që sugjerojnë se të dy ushtritë i kuptojnë kangjellat e nevojshme mbrojtëse për të parandaluar, ose rregullat e angazhimit që do të kufizonin, synimin potencial të të dyja palëve ndaj nyjeve kryesore të komandës, kontrollit, komunikimit, kompjuterëve, inteligjencës, mbikëqyrjes dhe zbulimit të njëra-tjetrës”, thuhet në vlerësim.

“Perspektiva e përshkallëzimit bërthamor do të vazhdojë të jetë e rëndësishme në një konflikt të madh SHBA-Kinë.”

Daniel Salisbury, bashkëpunëtor i lartë i IISS-it, vuri në dukje se në samitin e fundit Trump-Xi nuk pati biseda specifike për çështjet bërthamore dhe se marrëdhënia midis dy superfuqive ishte “mjaft e vështirë” në frontin bërthamor.

Ai tha në një konferencë për shtyp se gjatë Luftës së Ftohtë, SHBA-të kishin një histori të gjatë bisedash me Bashkimin Sovjetik në lidhje me kontrollin e armëve dhe masat e reduktimit të rrezikut. Megjithatë, ai tha se çdo bisedë me Kinën do të ishte më e ndërlikuar duke pasur parasysh se sa shumë është fshehur arsenali bërthamor i Kinës.

“Kjo kulturë diskutimi thjesht nuk ekziston për momentin, kështu që ka shumë më pak për të ndërtuar në atë marrëdhënie”, tha ai.

Ndërsa arsenalet bërthamore të SHBA-së dhe Rusisë ende i tejkalojnë rezervat e Kinës, zyrtarët amerikanë dhe analistët e kontrollit të armëve thonë se Kina po zgjeron dhe përmirëson aftësitë e saj të armëve atomike më shpejt se çdo fuqi tjetër bërthamore.

Një raport i Pentagonit i publikuar në dhjetor tha se Kina ishte në rrugën e duhur për të pasur në dispozicion 1,000 koka bërthamore deri në vitin 2030.

Federata e Shkencëtarëve Amerikanë vlerëson se Rusia dhe SHBA-ja kanë në dispozicion përkatësisht 4,400 dhe 3,700 koka bërthamore aktive, ndërsa Kina ka 620.