Veliaj në 100-vjetorin e lindjes së Jakov Xoxës: Si babai i stërnipit të tij…

Akademia e Shkencave ka përkujtuar në 100-vjetorin e lindjes, shkrimtarin dhe studiuesin e njohur të letrave shqipe, Jakov Xoxa, i shpallur edhe si personaliteti i vitit, përmes një ceremonie të veçantë, ku morën pjesë shkrimtarë, akademikë dhe figura të njohura të artit dhe të letërsisë shqipe.

I pranishëm në këtë ceremoni ishte edhe kryetari i Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, i cili tha se Jakov Xoxa është një nga figurat më të rëndësishme themeluese të letërsisë moderne shqiptare.

“Gjuhët, patjetër që janë produkt i disa vendimmarrjeve, rregullsive dhe ligjësive që vendosen nëpër Kongreset e Gjuhës, të cilave nuk duhet me i heq asnjë meritë, por pyetja është: kush e lëvron gjuhën, kush i jep formë asaj? Unë besoj fort se për gjuhën shqipe Kadareja, Agolli, Kongoli, Jakov Xoxa, janë padyshim nga figurat më të rëndësishme themeluese të letërsisë moderne shqiptare,” – u shpreh ai.

Veliaj kujtoi po ashtu edhe kontributin e veprës së tij, sidomos në lidhjen mes shqiptarëve të Shqipërisë dhe Kosovës.

“E kemi sot fatin të kujtojmë një nga njerëzit që shpëtoi disa nga fjalët e gjuhës shqipe dhe eksploroi, ndoshta për herë të parë, raportin special mes shqiptarëve të Shqipërisë dhe të Kosovës – të ndarë pa meritë, pa moral, nga historia dhe nga konfliktet e kohës – në romanin “Lumi i vdekur” apo dhe vepra të tjera,” – tha Veliaj.

Ashtu si për Kadarenë apo Agollin dhe për Jakov Xoxën do të ketë një hapësirë për ruajtjen e vlerave artistike.

“Siç kemi pasur bashkëpunim me familjen Agolli dhe me familjen Kadare, edhe bashkëpunimi i familjarëve, për të pasur ato artefakte. Unë besoj se për Jakov Xoxën, edhe si babai i stërnipit të tij, mund ta kem edhe më të thjeshtë në sigurimin e artefakteve dhe lënien e një kujtese për një gjeneratë tjetër,” – u shpreh Veliaj.

Vepra dhe veprimtaria e Jakov Xoxës janë bazë në historinë e letërsisë shqipe të gjysmës së dytë të shek XX. Triptiku i tij me romanet “Lumi i Vdekur”, “Juga e Bardhë” dhe “Lulja e kripës” është bërë pjesë e konstitucionit shpirtëror të dhjetëra brezave në Shqipëri e Kosovë, madje edhe për lexuesit në gjuhë të huaj. Akademia e Shkencave do të risjellë botimin e një prej lëndëve bazë të Jakov Xoxës për studentët e gjuhës dhe letërsisë, “Hyrjen në Shkencën e Letërsisë”.

Shkrimtarit Jakov Xoxa iu dha edhe titulli Nderi i Akademisë së Shkencave pas vdekjes.

LEXONI GJITHASHTU:

• Veliaj: Mirënjohje për këdo që mbështeti për ta çuar Tiranën përpara
• Balliu: Spiropali shpif! Banorët e Unazës nuk votuan Veliajn, por Këlliçin